Quan hệ Iran - Arab Saudi đang "ấm" trở lại?

Truyền thông phương Tây cuối tuần qua đồng loạt đưa tin việc Iran và Arab Saudi đã tổ chức các cuộc đối thoại "tích cực" - động thái đối thoại trực tiếp đầu tiên kể từ khi quan hệ ngoại giao song phương bị cắt đứt cách đây 5 năm. Đây có thể coi là tín hiệu cho thấy mối quan hệ giữa hai quốc gia đối thủ đang có xu hướng "ấm dần lên".

Financial Times ngày 18/4 đưa tin, các quan chức cấp cao Arab Saudi và Iran đã tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp trong nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa hai nước. Theo đó, vòng đàm phán đầu tiên đã diễn ra tại Baghdad, Iraq hôm 9/4 "một cách tích cực" nhằm thảo luận về các cuộc tấn công vào Arab Saudido phiến quân Houthi tại Yemen thực hiện.

"Đây là một cuộc họp để tìm hiểu xem liệu có thể có cách nào xoa dịu những căng thẳng đang diễn ra trong khu vực hay không", một quan chức Iran tiết lộ. Theo nguồn tin cấp cao Iraq, phái đoàn Arab Saudi do Giám đốc Tình báo Khalid bin Ali al-Humaidan dẫn đầu. Một vòng đàm phán khác dự kiến sẽ diễn ra trong tuần tới.

Trong diễn biến mới nhất, Reuters đưa tin ngày 19/4, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh cho biết Tehran luôn hoan nghênh đối thoại với Arab Saudi, nhưng ông không xác nhận hay phủ nhận cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên. Phát biểu họp báo thường kỳ, ông Khatibzadeh nói: "Chúng tôi đã biết tin tức truyền thông về cuộc đàm phán giữa Iran và Arab Saudi, mặc dù thông tin đôi khi có những trích dẫn trái chiều.

Các cuộc đối thoại diễn ra tại Baghdad trong tháng 4/2021 được cho là cuộc thảo luận chính trị quan trọng đầu tiên giữa Arab Saudi và Iran kể từ năm 2016. Ảnh: Shutterstock
Các cuộc đối thoại diễn ra tại Baghdad trong tháng 4/2021 được cho là cuộc thảo luận chính trị quan trọng đầu tiên giữa Arab Saudi và Iran kể từ năm 2016. Ảnh: Shutterstock

Điều quan trọng là Cộng hòa Hồi giáo Iran luôn hoan nghênh đối thoại với Vương quốc Arab Saudi và điều này có lợi cho người dân hai nước cũng như hòa bình và ổn định trong khu vực". Cho đến nay, Arab Saudi - quốc gia có đa số người Hồi giáo dòng Sunni, vẫn thường xuyên cáo buộc Iran kích động các cuộc xung đột trong khu vực bằng việc ủng hộ các phong trào của người Hồi giáo dòng Shiite tại Syria, Iraq và Yemen.

Quan hệ giữa hai bên càng trở nên căng thẳng sau khi Arab Saudi xử tử hình 47 đối tượng bị cáo buộc các tội danh liên quan khủng bố, trong đó có giáo sỹ dòng Shiite Nimr al-Nimr, dẫn tới các cuộc biểu tình phản đối Arab Saudi tại các nước có người Hồi giáo Shiite chiếm đa số. Năm 2016, Arab Saudi tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, đưa căng thẳng hai nước lên cao trào. Căng thẳng bị đẩy lên đỉnh điểm vào năm 2018 khi cựu Tổng thống Donald Trump rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran và tái áp đặt trừng phạt đối với nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Trong một tuyên bố mới đây, Ngoại trưởng Arab Saudi Faisal Bin Farhan Al Saud đã tỏ rõ mong muốn ngừng bắn với nhóm vũ trang mà nước này cho là được Iran hậu thuẫn: "Arab Saudi kêu gọi Chính phủ Yemen và người Houthi chấp nhận sáng kiến ngừng bắn, đồng thời cũng nhắc lại sự bác bỏ hoàn toàn đối với sự can thiệp của Iran trong khu vực và ở Yemen, bởi đây là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng kéo dài tại Yemen".

Giới phân tích nhận định, đối với Arab Saudi, một đồng minh truyền thống của Mỹ tại Trung Đông, việc nối lại đàm phán với Iran cũng là cách chứng minh thiện chí. Bởi việc giảm căng thẳng giữa hai quốc gia đối thủ tại khu vực là một trong những mối quan tâm của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden.Trên thực tế, các cuộc đàm phán giữa Arab Saudi và Iran diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang thúc giục chấm dứt cuộc xung đột đang diễn ra ở Yemen, được coi là cuộc chiến ủy nhiệm giữa Arab Saudi và Iran trong khu vực. Chính quyền mớicủa Mỹ được cho là đang đẩy mạnh vai trò tích cực hơn trong nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến tại Yemen. Trong khi đó, Washington và Tehran đang cố gắng khôi phục một thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Theo đó, Tehran đang tham gia các cuộc đàm phán tại Áo nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân ký kết năm 2015 với nhóm P5+1. Là quốc gia ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump rút khỏi thỏa thuận để buộc Iran trở lại đàm phán sửa đổi nội dung thỏa thuận, Arab Saudi không ủng hộ khôi phục thỏa thuận cũ.

Tuần trước, Arab Saudi đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tiến tới một thỏa thuận chặt chẽ hơn, với các tiêu chuẩn cao hơn, đồng thời cho biết các quốc gia Arab sẽ tham gia đàm phán thỏa thuận đảm bảo hạn chế cả chương trình tên lửa và kiểm soát tầm ảnh hưởng của Iran trong khu vực. Đại sứ Rayd Krimly, người phụ trách hoạch định chính sách tại Bộ Ngoại giao Arab Saudi khẳng định, bất kỳ thỏa thuận nào không giải quyết hiệu quả những lo ngại về chương trình tên lửa của Iran và hỗ trợ cho các ủy ban trong khu vực sẽ không thể có hiệu lực.

"Chúng tôi muốn đảm bảo ở mức tối thiểu rằng bất kỳ nguồn tài chính nào cung cấp cho Iran thông qua thỏa thuận hạt nhân sẽ không được sử dụng để gây bất ổn khu vực", ông Krimly nêu rõ.Đây là lúc giới quan sát chờ đợi xem những tín hiệu tiếp theo mà Arab Saudi và Iran đưa ra liệu có giữ được nhịp tích cực như cuộc đàm phán vừa qua.

An Nhiên (T.H)

Các tin khác

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào trung tuần tháng 5 được xem là một trong những sự kiện ngoại giao quan trọng nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thời gian qua. Theo các chuyên gia, khác với các cuộc gặp thượng đỉnh trước đây vốn tập trung nhiều vào cạnh tranh chiến lược, lần này yếu tố kinh tế và lợi ích doanh nghiệp đang nổi lên như ưu tiên hàng đầu của Washington.

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.