Cách đây 4 năm, trong lực lượng Công an tỉnh Phú Yên có thêm một đơn vị mới hình thành: Đó là Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PC49). Từ buổi sơ khai, Thượng tá Lê Chí Lượng là Phó trưởng Công an TP Tuy Hòa được điều động, bổ nhiệm làm chỉ huy trưởng đơn vị mới. Còn các đồng sự của anh, người đến từ cảnh sát điều tra hình sự, kinh tế, người là lính phòng cháy chữa cháy, hậu cần, văn phòng, nên việc tuyển dụng những cử nhân chuyên ngành hóa sinh, công nghệ môi trường... đã được triển khai. Đến nay, mặc dù quân số còn mỏng so với yêu cầu nhiệm vụ, nhưng tập thể cán bộ chiến sĩ (CBCS) Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên luôn đoàn kết, vượt khó, bảo vệ môi trường cuộc sống trong mỗi hành trình vất vả ngược xuôi từ vùng biển đến miền núi...
Tiếp chuyện phóng viên, Thượng tá, Trưởng phòng Lê Chí Lượng tâm sự "Dù là một tỉnh lẻ ven biển khu Nam Trung bộ, nhưng Phú Yên có tiềm năng tài nguyên đất đai, rừng, biển, đầm, vịnh với nhiều loại động thực vật, lâm đặc sản, khoáng sản, hải sản... Bên cạnh nạn săn lùng đá cảnh, cây cảnh cổ thụ, phá rừng làm nương rẫy, khai thác, mua bán và vận chuyển gỗ lậu khiến cho nhiều cánh rừng đối mặt với nguy cơ cạn kiệt, nạn đào đãi vàng sa khoáng, khai thác đá, diatomite… trái phép bùng phát, tái diễn ở nhiều nơi cũng là vấn đề bức xúc về môi trường. Ở những đầm, vịnh ven biển, vẫn còn tình trạng khai thác san hô, sử dụng nhiều loại ngư cụ đánh bắt hải sản mang tính hủy diệt. Mặt khác, những năm gần đây, nhiều nhà máy sản xuất công nghiệp, thủy sản, dược phẩm, công trường khai thác khoáng sản hình thành và hoạt động, công tác bảo vệ môi trường khi xử lý khí thải, chất thải cần phải được quan tâm. Thực tế đó đã đặt ra cho tập thể CBCS Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên nhiều nhiệm vụ chuyên sâu, nhưng không hề đơn giản".
Thật vậy, đã một số lần tôi bám theo các tổ công tác của Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên truy quét nạn đào đãi vàng trong rừng và dưới lòng sông nên càng thấu hiểu những khó khăn vất vả của họ. Cơn sốt vàng sa khoáng ở miền núi Phú Yên cuốn hút không ít người dân đổ xô tới đó. Để có được những hạt vàng cám từ trong lòng đất, những nhóm "vàng tặc" không chỉ đốn hạ hàng loạt cây rừng nguyên sinh, đào những đường hầm "ăn" sâu vào núi hay âm sâu xuống lòng đất để khai thác đá quặng nguyên khai đưa vào máy xay nát trước khi gạn đãi, phân kim… Hiểm họa môi trường không chỉ là những vạt rừng bị tàn phá tan hoang, vách núi sạt lở, chất thải từ các bãi vàng đổ vào sông suối đe dọa đời sống và sản xuất của người dân, mà không loại trừ nguy hại khi những nhóm "vàng tặc" sử dụng hóa chất để phân kim.
Trong một chuyến đi giữa mùa mưa năm ngoái, tổ công tác do Thượng tá Lê Chí Lượng chỉ huy rời quốc lộ 25 ở xã Sơn Hà, huyện Sơn Hòa, vượt hơn 20km đường đất mịt mù bụi đỏ nối tiếp những cung đoạn gập ghềnh sỏi đá và nhiều con dốc chênh vênh tưởng chừng ngược lên "cổng trời" để vào Hóc Vàng, xã Sơn Xuân. 4 nhóm "vàng tặc" với hơn 50 người cắm chốt trong những lán trại ở đó khai thác vàng sa khoáng. Lẫn trong tiếng máy xay đá quặng âm vang một góc rừng là tiếng xà beng, cuốc xẻng của "vàng tặc" trong những đường hầm "ăn" sâu lòng núi, lòng đất. Đào tới đâu họ mang đèn pin, kéo ống hơi cung cấp oxy tới đó. Phát hiện Công an, một số đối tượng "chuồn" nhanh vào rừng, chỉ còn lại 10 người. Lần đó, ngoài việc tiêu hủy 6 lán trại, tổ công tác tạm giữ 4 chiếc cối xay đá quặng, 8 máy nổ D20, 3 moteur, hơn 100m ống dẫn oxy vào hầm vàng. Ngoài Hóc Vàng, Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên còn mở các cuộc truy quét "vàng tặc" ở Hòn Dung - huyện Sơn Hòa, Hòn Cồ, Suối Pháp, Hòn Mò O - huyện Sông Hinh…
Không chỉ xâm nhập vào rừng, giới "vàng tặc" còn đào bới dòng sông Ba qua địa phận hai huyện Sông Hinh, Sơn Hòa. Tháng 3-2011, hai mũi trinh sát Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên bất ngờ đột kích cồn Mướp giữa sông Ba ở xã Đức Bình Đông, huyện Sông Hinh, vây bắt quả tang hoạt động khai thác vàng bằng công nghệ hiện đại. Một nhóm "vàng tặc" đưa hai sà lan kết nối thành mặt sàn nổi trên sông, phía trên là hệ thống máy móc gồm 60 gàu sắt múc cát kết nối băng chuyền tự động xoay vòng và hệ thống bơm dẫn nước lên đỉnh máng để gạn đãi cát trước khi phân kim, được vận hành bởi moteur phát điện công suất 50Kw, 3 máy nổ D4, 1 máy ô tô tải IFA - W50. Chiếc sà lan "ăn" cát suốt ngày đêm, phá vỡ nhiều bãi bồi, gây ô nhiễm môi trường nước của cả một khúc sông. Từ cuộc đột kích đó, chủ nhân sà lan là Phạm Ngọc Toản, 47 tuổi, trú ở xã Trung Đông, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định bị xử phạt 70 triệu đồng và tịch thu toàn bộ phương tiện vi phạm.
Lật sổ tay công tác, Thượng tá Lượng cho biết, 4 năm qua Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên đã trực tiếp và phối hợp các cơ quan chức trách kiểm tra, xử lý 272 vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, qua đó đề nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử phạt hành chính hơn 1 tỷ đồng. Trong đó có nhiều vụ lén lút thực hiện hành vi phạm pháp, nhưng đơn vị kịp thời phát hiện, ngăn chặn hậu quả. Điển hình là vụ Công ty TNHH Sản xuất ôtô JRD Việt Nam chôn lấp 5 thùng hóa chất; Bệnh viện Đa khoa Phú Yên đưa rác thải y tế nguy hại vào rác thải sinh hoạt để đổ ra bãi rác công cộng; Công ty TNHH Thái Nakon Patana Việt Nam chôn lấp dược phẩm kém chất lượng, bơm hút nước thải vận chuyển ra ngoài để đổ; Công ty Food Tect ở Khu công nghiệp Hòa Hiệp lén lút xả nước thải ra biển…
Thượng tá, Phó trưởng phòng Nguyễn Văn Lưu tâm sự: "Biết là có vụ đối tượng vi phạm "xót lòng" không chỉ vì "mất của" mà còn bị xử phạt bằng tiền, nhưng chúng tôi không thể làm ngơ trước việc hủy hoại môi trường. Đơn cử như vụ bắt giữ gần 1 tấn rác thải y tế do ông Huỳnh Ngọc Huy, trú ở phường Phú Thạnh, TP Tuy Hòa gom mua chuyển vào TP Hồ Chí Minh bán cho các cơ sở tái chế nhựa...".
Liên quan tới cuộc chiến bảo vệ "lá phổi xanh", trong những tháng gần đây, nhiều tổ công tác của Phòng PC49 Công an Tỉnh Phú Yên bám trụ ở huyện Sơn Hòa, phối hợp Công an, Kiểm lâm địa phương và Ban Quản lý rừng đặc dụng Krông Trai triển khai nhiều biện pháp đấu tranh ngăn chặn nạn phá rừng làm nương rẫy và đưa gỗ lậu xuôi đường quốc lộ 25 xuyên đêm. Trung tá Ngô Văn Hải kể: "Nhận được nguồn tin hai xe ôtô chở gỗ lậu từ quốc lộ 25 ra hướng bắc đường quốc lộ 1A, rạng sáng 2/8/2011, tôi cùng đồng đội truy đuổi đến xã Bình Kiến, Tp Tuy Hòa, nhưng lái xe tăng tốc lao nhanh, nên chúng tôi phải đề nghị Hạt Kiểm lâm huyện Tuy An phối hợp truy chặn. Chiếc xe thứ nhất loại trung tải BKS 81K-8208 đến đèo Tam Giang đã bị bắt giữ cùng với 8 ster lõi, cành, nhánh cây hương thuộc nhóm 1. Người điều khiển xe này là Nguyễn Văn Em, 29 tuổi, đăng ký nhân khẩu tại thị trấn Đập Đá, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định, nhưng trú ở phường Chi Lăng, TP Pleiku, tỉnh Gia Lai. Chiếc thứ hai là xe du lịch 12 chỗ ngồi, biển BKS 79H-5270 lao nhanh qua khỏi nơi kiểm lâm chốt chặn, phóng như bay, tông gãy cần barie Trạm gác chắn đường sắt Chí Thạnh vừa kéo xuống đón đoàn tàu SE6 chạy hành trình Sài Gòn - Hà Nội, tiếp tục lao nhanh". Trên đường truy đuổi, cảnh sát phải bắn chỉ thiên 5 phát súng, nên đến đèo Gành Đỏ, phía nam thị xã Sông Cầu tài xế mới dừng lại bên đường, chạy bộ thoát thân, trên xe có 27 khúc gỗ bằng lăng. Trước đó, nếu không có sự kiên quyết của Cảnh sát môi trường, thì 4 chiếc xe tải hạng nặng đã chở 9 cây cảnh cổ thụ ra ngoài tỉnh cho "đại gia" bằng thủ tục… lách luật.
Bằng những trải nghiệm của một cán bộ lãnh đạo trưởng thành từ Công an phường, Thượng tá Lê Chí Lượng tâm sự: "Bên cạnh công tác đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật, một trong những yếu tố góp phần phòng ngừa, giảm thiểu số vụ vi phạm là đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục pháp luật sâu rộng, nâng cao nhận thức trách nhiệm bảo vệ môi trường". Theo đó có gần 430 tổ chức, cá nhân đã được Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên phổ biến Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản pháp luật có liên quan.
Đề cập đến công tác xây dựng lực lượng, vị trưởng phòng có gương mặt kiên nghị nhưng rất dễ gần gũi, hòa đồng, cho biết: "Ngoài việc chú trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý nghiêm minh vi phạm của đảng viên, CBCS, đồng thời biểu dương nhân rộng điển hình trong đấu tranh phòng chống tội phạm về môi trường, cấp ủy chi bộ và tập thể CBCS Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên đã triển khai nhiều chương trình hành động cụ thể…". Đặc biệt, đơn vị luôn xây dựng mối quan hệ thân thiện với người dân, tranh thủ sự hỗ trợ của dân để thực thi hiệu quả nhiệm vụ được giao. Hàng chục tấm bằng khen, giấy khen của UBND tỉnh Phú Yên, Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm, Cục C49 và Giám đốc Công an tỉnh Phú Yên trao tặng cho tập thể và cá nhân cùng với danh hiệu đơn vị quyết thắng, đơn vị kiểu mẫu về điều lệnh, Chi bộ trong sạch vững mạnh là minh chứng rõ nét về những nỗ lực của CBCS Phòng PC49 Công an tỉnh Phú Yên kể từ ngày thành lập tới nay
