Đặt niềm tin vào đảng nào
Đây là câu hỏi mà hơn 100 triệu cử tri Mỹ tham gia cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội vào ngày 5/11 (theo giờ Việt Nam) muốn được trả lời. Hãng tin AP cho biết, trong cuộc bầu cử lần này, các cử tri Mỹ sẽ bỏ phiếu để lựa chọn ra 36/100 ghế Thượng nghị sĩ, 36/50 ghế Thống đốc bang và toàn bộ 435 ghế trong Hạ viện. Hiện tại, các kết quả thăm dò dư luận cho thấy, đảng Cộng hòa nhiều khả năng sẽ nắm quyền kiểm soát Hạ viện với khoảng 230 ghế còn đảng Dân chủ chỉ có được trên dưới 195 ghế. Riêng tại Thượng viện, khoảng cách ghế mà hai đảng đang nắm giữ chỉ hơn kém nhau từ 8 đến 10 ghế nên đây sẽ là một cuộc đấu khá gay go.
Trong số 36 ghế Thượng viện phải bầu lại có 21 ghế của đảng Dân chủ và 15 ghế của đảng Cộng hòa. Đảng Cộng hòa đang rất hy vọng họ sẽ giành nốt quyền kiểm soát đa số tại Thượng viện để đẩy Tổng thống Barack Obama vào tình thế khó khăn hơn và buộc phải nhượng bộ trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ hai. Điều này cũng được nhà phân tích chính trị thuộc Viện American Enterprise Norm Ornstein đưa ra trong nhận định của mình: “Đây là thời gian khó khăn cho đảng Dân chủ, họ không có nhiều lựa chọn, nhưng phe Cộng hòa lạicó rất nhiều con đường để có được thế đa số”. Tuy nhiên, nói thế không có nghĩa là đảng Dân chủ không có cơ hội trong cuộc bầu cử tốn kém nhất lịch sử này.
Chuyên gia phân tích chính trị thuộc Viện Brookings Daryl West thì cho rằng, nếu nhìn vào các bang tranh chấp, sự chênh lệch giữa đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa chỉ là vài %. Điều đó cũng có nghĩa là có thể sẽ có nhiều ghế trong Thượng viện phải phân định bằng vòng hai của cuộc bỏ phiếu. Lấy ví dụ về khả năng bỏ phiếu vòng hai cho hai ghế ở bang Lousiana và Georgia, ông Daryl West cảnh báo, nhiều khả năng, kết quả bầu cử Thượng viện phải đến đầu năm 2015 mới được phân định. Còn theo hãng Telegraph của Anh 7 bang gồm Kentucky, Alaska, Iowa, Lousiana, Colorado, Bắc Carolina và Kansas là những bang sẽ có tỷ lệ ủng hộ biến động khó lường.
Và yếu tố kinh tế
Cứ hai năm một lần, Mỹ tổ chức một “cuộc bầu cử toàn quốc”. Khi cuộc bầu cử xảy ra ở giữa nhiệm kỳ của một vị Tổng thống thì được gọi là “bầu cử giữa kỳ”. Cuộc bầu cử trùng với cuộc bầu cử Tổng thống, thì gọi là “bầu cử thường kỳ 4 năm”.Đối với tất cả các vị Tổng thống, giữa nhiệm kỳ thứ hai thường là thời gian khó khăn. Các dữ liệu khảo sát gần đây cho thấy, mức độ tín nhiệm Tổng thống Barack Obama đã giảm xuống còn 41,5%. Vì thế, cuộc bầu cử giữa kỳ lần này là cuộc bỏ phiếu tín nhiệm đối với Tổng thống Barack Obama về khả năng điều hành nền kinh tế, về việc hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại cũng như về uy tín tổng thể của ông”.
Các nhà phân tích cho rằng, hiện nay, cử tri Mỹ có vẻ hài lòng với những vấn đề kinh tế của nước này như thị trường lao động và tỷ lệ thất nghiệp. Thị trường lao động ở Mỹ trong năm tuy có cải thiện, nhưng tỷ lệ thất nghiệp đến tháng 10 vẫn ở mức cao 5,9% so với mục tiêu 5% mà Ngân hàng Dự trữ liên bang (FED) đặt ra. Nhưng điều lo ngại hơn chính là những vấn đề bên ngoài nước Mỹ như cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đến dịch bệnh Ebola bùng phát…
Quốc hội khóa 113 của Mỹ hiện đang bị chê là hoạt động kém hiệu quả nhất trong lịch sử. Tờ Economist trong một bài viết đăng hồi đầu tháng 11 cũng đã lấy ví dụ về cuộc bầu cử giữa kỳ trong thời ông Bill Clinton làm Tổng thống. Tờ báo này cho biết, ông Bill Clinton là Tổng thống duy nhất kể từ năm 1945 không mất ghế Thượng viện trong nhiệm kỳ thứ hai của mình. Lý do chính là vì vấn đề kinh tế và ông Bill Clinton cũng nhiều lần nhắc lại vấn đề này. Ông Clinton từng nói yếu tố kinh tế quan trọng hơn tất cả mọi thứ. Nhưng trong cuộc bầu cử lần này, vấn đề kinh tế chưa chắc đã đem lại ưu thế về cho đảng Dân chủ, vì người dân vẫn không cảm thấy an tâm. Một số cuộc thăm dò dư luận lại cho thấy, ông Barack Obama sẽ là nhân tố trong quyết định bầu cử của các cử tri…
