Trung tuần tháng 6 vừa qua, trong kỳ họp Quốc hội khóa 13, các đại biểu cũng đã thảo luận sôi nổi về Dự thảo Luật Xuất bản (sửa đổi), trong đó vấn nạn in lậu đã được đưa lên bàn nghị sự để bàn thảo nhiều nhất. Các đại biểu cho rằng, phải tăng khung hình phạt, mạnh tay xử lý hình sự đối với người có hành vi vi phạm pháp luật thì mới khiến giới in lậu "chùn tay".
Để đạt được chiến thắng nói trên, First News - Trí Việt đã phải trải qua một con đường gian khổ, tưởng chừng vô vọng. Ngược dòng thời gian, đại diện công ty mặc dù đã giành chiến thắng rồi, song ông Nguyễn Văn Phước - Giám đốc Công ty Văn hóa sáng tạo First News - Trí Việt vẫn chưa hết bức xúc: "Chúng tôi phát hiện mình bị xâm hại từ năm 2008. Sau nhiều lần đấu tranh không có kết quả, đơn vị này vẫn cứ tái phạm, đến tháng 7/2011 chúng tôi cùng với chủ sở hữu đã tiến hành họp báo, nêu đích danh những trường vi phạm ở Tp HCM. Nhưng ngay sau khi các báo đài và các phương tiện truyền thông đưa tin, các trường đó vẫn ngang nhiên thách thức, tiếp tục photo sách của chúng tôi bán cho học viên.
Tháng 3/2012, sau khi thu thập đầy đủ tang chứng, vật chứng vi phạm của 10 trường, Công ty Văn hóa sáng tạo Trí Việt - First News cùng với Đoàn Luật sư Người nghèo đã chọn khởi kiện hai trường ngoại ngữ là Trường Anh ngữ Quốc tế Úc Châu và Trường Anh văn hội Việt Úc vì hành vi sao chép sách, đĩa lậu kéo dài, có hệ thống. Sau ba lần làm việc, đấu tranh căng thẳng trước tòa án, kéo dài trong bốn tháng, ngày 4 tháng 6 năm 2012, Trường Anh ngữ quốc tế Úc Châu đã thừa nhận hành vi sai trái của mình và chấp nhận bồi thường công ty First News - Trí Việt 380 triệu đồng theo yêu cầu của tòa; đồng thời cam kết chấm dứt hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; xin lỗi Công ty Trí Việt công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng tại buổi họp báo diễn ra vào sáng 14/6/2012 vừa qua".
Vậy là, lần đầu tiên giới xuất bản có được một vụ "được vạ" thực sự đình đám, thu hút sự quan tâm của công luận. Số tiền thu được từ vụ thắng kiện này, công ty đã trích 100 triệu đồng trao tặng học bổng "Hạt giống tâm hồn" cho học sinh nghèo hiếu học. Sự thành công đáng kể đầu tiền trong chuỗi nhiều năm ông Nguyễn Văn Phước và công ty của mình đấu tranh mạnh mẽ, không khoan nhượng với vấn nạn in lậu đã khiến nhiều đơn vị xuất bản khác nể phục.
Nhiều đơn vị xuất bản làm ăn chân chính, ngay sau vụ thắng kiện này của First News - Trí Việt cũng đã bắt đầu âm thầm điều tra đối với các "địa chỉ" sao chép, in lậu sách của mình để có thể khởi kiện, đòi lại sự công bằng cho mình. Bản thân ông Phước cũng đã nhận được nhiều tin nhắn, điện thoại chúc mừng, động viên, bởi với chiến thắng này, đơn vị của ông như tiếp thêm ngọn lửa đấu tranh cho các NXB, các nhà sách khác. Hiện tại, công ty của ông Phước vẫn tiếp tục theo đuổi vụ kiện đối với Trường Anh văn hội Việt Úc với hành vi vi phạm tương tự. Vụ việc đang được Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh thụ lý giải quyết.
Trong thời buổi kinh tế khó khăn, lại gặp phải vấn nạn in lậu khiến nhiều đơn vị làm sách lao đao. Số đầu sách in ra đã ít, số lượng in cũng ít, sách có mặt trên thị trường chỉ vài hôm thì sách giả, sách lậu cũng xuất hiện theo khiến các nhà sách, các đơn vị xuất bản chân chính méo mặt. Thông thường, kẻ xấu thường ăn theo những cuốn sách best seller của thế giới được các NXB, đơn vị làm sách thương thảo mua bản quyền như "Rừng Nauy", "Mật mã Tây Tạng", trọn bộ 11 tập "Hạt giống tâm hồn", trọn bộ 25 tập "Chicken Soup for the Soul"...
Năm ngoái, khi cuốn "Chân trần, chí thép" của First News - Trí Việt mua bản quyền và phát hành được ít hôm thì đã được chào bán với giá chỉ bằng 50% giá bán trên thị trường, gây thiệt hại lớn cho đơn vị. Hàng loạt cuốn sách tiếp theo của Trí Việt như "Hồi ức những cô gái điếm buồn của tôi", "Bí quyết 100 thương hiệu hàng đầu thế giới", "Phút nhìn lại mình"… tiếp tục chịu chung số phận. Cuốn "Cô gái có hình xăm rồng" được NXB Phụ nữ mua bản quyền từ trước khi nó trở thành cuốn best seller cũng bị in lậu trong suốt ba năm qua. Theo ghi nhận của các đơn vị xuất bản, một số đầu sách đáng chú ý như: "Nhật ký Đặng Thùy Trâm", "Mãi mãi tuổi 20", "Mẫu thượng ngàn", "Rừng Nauy", "Mật mã Da Vince", bộ "Hạt giống tâm hồn"… là những cuốn sách tuy xuất bản lần đầu đã lâu nhưng là những đầu sách có độc giả nên vẫn thường xuyên bị in lậu với số lượng lớn và việc này chưa bao giờ dừng từ lúc các cuốn sách này ra đời đến nay.
Để xử lý sách lậu, hiện các cơ quan chức năng đang áp dụng Nghị định số 56/2006/NĐ-CP "về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa - thông tin". Theo văn bản này, hành vi "tàng trữ trái phép xuất bản phẩm in sao lậu" sẽ bị tịch thu tang vật và tùy theo số lượng ấn bản vi phạm, sẽ bị phạt tiền từ 2 đến 15 triệu đồng. Riêng hành vi "in, nhân bản xuất bản phẩm không đủ thủ tục hoặc không có hợp đồng theo quy định" (chính là hành vi in lậu, làm giả sách) sẽ bị tịch thu tang vật - phương tiện vi phạm, và bị phạt tiền từ 10 đến 15 triệu đồng. Đến nay vẫn chưa có đơn vị nào vi phạm bị tịch thu máy in. Mức xử phạt này được các đơn vị làm sách xem là "quá nhẹ, quá nương tay". Đơn cử vụ in lậu rất lớn bị Công an Hà Nội triệt phá tại cơ sở Huy Thi, thuộc khu tập thể Nhà máy In Bộ Tổng tham mưu tháng 11/2011, với hơn 10.000 cuốn sách của First News trị giá tới nửa tỉ đồng bị in lậu, nhưng cơ sở này chỉ bị xử phạt hành chính vỏn vẹn có 12.900.000 đồng, là điều khiến đơn vị bị thiệt hại bức xúc.
