Nữ hoàng ballet Galina Ulanova: “Tuổi trẻ là hoạt động!”

Tuy đã mất cách đây đúng 2 thập niên, nhưng tên tuổi của nữ diễn viên kịch múa ballet huyền thoại người Nga Galina Sergeyevna Ulanova (1910-1998), được công chúng ngưỡng mộ tôn vinh bằng biệt danh “Nữ hoàng ballet của mọi thời”, vẫn mãi lưu danh trong lịch sử văn hóa nghệ thuật thế giới.

Tại nhiều quốc gia trên hành tinh đã diễn ra những hoạt động nhằm tưởng nhớ người nghệ sĩ vĩ đại. Các nhà điện ảnh hàng đầu ở Liên bang Nga vừa hoàn tất cuốn phim tài liệu dài 2 tập, nói về thân thế và sự nghiệp của bà có bổ sung nhiều tư liệu mới chưa được công bố.

Còn tại “kinh đô ánh sáng” Paris (Pháp) dưới sự bảo trợ của Tổ chức Văn hóa, Giáo dục và Khoa học của Liên Hiệp quốc (UNESCO), các nhà hoạt động nghệ thuật quốc tế đã tổ chức thành công tuần lễ vũ hội quy mô nhân kỷ niệm 20 năm ngày mất của “Nữ hoàng ballet” G. Ulanova; còn ở thủ đô Stockholm của Vương quốc Thụy Điển suốt 1/4 thế kỷ qua, bức tượng toàn thân tái hiện nữ nghệ sĩ gạo cội G. Ulanova trong vở ballet “Lebedinoye ozero” (Hồ thiên nga) bất hủ của nhà soạn nhạc thiên tài người Nga Pyotr Tchaikovsky (1840-1893), vẫn “ngạo nghễ trấn giữ” ngay tiền sảnh lối vào Viện bảo tàng Vũ điệu Hoàng gia Thụy Điển, niềm vinh dự hiếm hoi đối với một diễn viên ngoại quốc, hay như có người ví von tương đương một “giải Nobel Nghệ thuật” vậy.

Ngay từ thuở lọt lòng, số phận của Galina đã an bài như một diễn viên ballet “bẩm sinh”. Chào đời tại Saint Petersburg - “cái nôi của kịch múa Nga” - vào đầu năm 1910. Lớn lên giữa môi trường ballet thuần khiết, bởi cả cha và mẹ Galina đều là những nghệ sĩ hàng đầu trong vũ đoàn ballet thuộc Nhà hát Mariinsky trứ danh, sau Cách mạng Tháng Mười đổi tên thành Nhà hát Opera và Ballet Leningrad. Năm 1928, nữ diễn viên 18 tuổi G. Ulanova khởi đầu sự nghiệp nghệ thuật lớn lao của mình chính từ sàn diễn danh tiếng này.

Như nữ cố nghệ sĩ gạo cội lúc sinh thời từng nhiều lần nhớ lại, rằng cái thuở “ban đầu khó quên” ấy bộ môn kịch múa ballet như đi từ chuyện cổ tích vào đời thường, biến cái không tưởng thành điều có thể vậy.

“Giới nghệ sĩ ballet thời đó đã thử nghiệm đủ loại phong cách trình diễn - như nguyên văn lời thổ lộ của G. Ulanova - chúng tôi quanh quẩn suốt ngày đêm bên nhà hát. Còn lúc về nhà, khi vừa nằm xuống lại đã mơ đến sàn diễn... Thành tích biểu diễn của tôi là sự đúc kết những thử nghiệm trong giai đoạn vạn sự khởi đầu nan này...”.

Nghệ sĩ G. Ulanova trong vở ballet “Hồ thiên nga” bất hủ.
Nghệ sĩ G. Ulanova trong vở ballet “Hồ thiên nga” bất hủ.

Ballet lúc ấy bao gồm cả những cốt truyện cổ điển qua những sáng tác của Alexander Pushkin (1799-1837), William Shakespeare (1564-1616), Honoré de Balzac (1799-1850)... xen lẫn những vở mới của giới soạn nhạc đầu thế kỷ XX như Konstantin Stanislavski (1863-1938), Sergei Prokofiev (1891-1953), Aram Khachaturian (1903-1978)... Và trên hết là nghệ sĩ huyền thoại G. Ulanova đã chọn được phong thái trình diễn riêng của mình, một dạng “vũ điệu cho mọi thời đại”.

Kể từ năm 1944, nghệ sĩ G. Ulanova chuyển qua Nhà hát Bolshoi nổi tiếng ở thủ đô Moscow và tham gia công diễn thường xuyên hơn 15 năm tại đây, với thâm niên 32 năm liên tục có mặt hằng đêm trong các vở ballet “khó nhá” nhất - một kỳ tích cho đến nay vẫn chưa có người thứ 2 đạt được...

Sau khi rời sàn diễn, nghệ sĩ kỳ cựu G. Ulanova chuyển sang công tác đào tạo, trực tiếp huấn luyện đội ngũ diễn viên kịch múa chuyên nghiệp không những chỉ riêng ở Nhà hát Bolshoi, mà cho cả nhiều sân khấu trứ danh khác trải khắp Liên bang Xôviết. Kinh nghiệm nghề nghiệp phong phú, kết hợp với những bài tập thực hành trau chuốt đa dạng của nữ nghệ sĩ G. Ulanova được cả thế giới biết đến.

Bà đã được mời thỉnh giảng tại nhiều quốc gia như Mỹ, Pháp, Italia, Thụy Điển, Hà Lan, Thụy Sĩ, Argentina... cũng như tham gia chỉ đạo nghệ thuật cho các sàn diễn ballet hàng đầu hành tinh như Nhà hát Grande Opera ở Paris, Nhà hát Opera Hoàng gia Thụy Điển ở Stockholm, hay Nhà hát nhạc vũ kịch Hamburg tại Đức... Đồng thời nghệ sĩ G. Ulanova cũng được bầu làm Viện sĩ Danh dự của nhiều Viện Hàn lâm nghệ thuật nước ngoài.

Sinh thời, khi được hỏi phong cách biểu diễn tiêu biểu nào đã khiến bà nổi danh? Nghệ sĩ Nhân dân Galina Ulanova, người phụ nữ duy nhất trong lịch sử từng được trao tặng 4 Huân chương Lenin - phần thưởng cao quý nhất của Nhà nước Xôviết, đáp súc tích: “Tuổi trẻ”. Vậy tuổi trẻ là gì? “Tuổi trẻ chính là hoạt động!” - bà khẳng định.

Quả đúng vậy, hiện thân cuộc đời G. Ulanova là một chuỗi hoạt động liên hoàn không ngơi nghỉ: trong suy nghĩ, trong tâm hồn, trong sáng tạo...

Với hơn nửa thế kỷ cống hiến không mệt mỏi trong lĩnh vực hoạt động nghệ thuật, ngoài 4 tấm Huân chương Lenin danh giá ra, Nghệ sĩ Nhân dân Galina Ulanova còn được trao tặng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý khác như 2 lần Anh hùng Lao động XHCN, 4 Giải thưởng Stalin về văn hóa nghệ thuật, 4 Huân chương Cờ đỏ, Huy chương Vì tình hữu nghị giữa các dân tộc; Huy chương Chiến sĩ dũng cảm trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại 1941-1945, Giải thưởng của Tổng thống Liên bang Nga về văn hóa nghệ thuật trong năm 1997... cũng như được trao tặng các phần thưởng cao quý nhất của một loạt quốc gia khác như Pháp, Phần Lan, Bulgaria, Kazakhstan...

Sau khi từ trần vào tháng 3-1998, thi hài nhà hoạt động nghệ thuật cự phách Galina Ulanova được an táng tại nghĩa trang Novodevichy nổi tiếng ở thủ đô Moscow, nơi chôn cất giới danh nhân Nga và Xôviết kiệt xuất nhất, cũng là tụ điểm thu hút du khách thăm viếng đứng hàng thứ 3 ở Moscow.

Kim Dung (theo Komsomolskaya Pravda)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.