Nói để dân tin

Ngày 7/2 vừa qua, trong buổi làm việc với các cán bộ chủ chốt của Ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có bài phát biểu quan trọng, được in toàn văn trên một số tờ nhật báo. Là người ít nhiều quan tâm đến lĩnh vực này, tôi đã đọc, nghiền ngẫm và đặc biệt tâm đắc với một số nhận xét mà tôi cho là rất thiết thực của đồng chí Tổng bí thư về công tác tuyên giáo trong tình hình hiện nay.

Điều này xuất phát khi Tổng Bí thư nêu nhận định: "Hiện nay, trình độ chính trị, văn hóa của cán bộ, đảng viên và nhân dân cao hơn rất nhiều, đòi hỏi cao hơn nhiều, do đó công tác tư tưởng - văn hóa bây giờ bên cạnh những thuận lợi cũng khó khăn hơn trước nhiều". Từ đó, Tổng bí thư yêu cầu những cán bộ làm công tác tuyên giáo (trong đó nói rộng ra là cả những người làm công tác báo chí, phát thanh, truyền hình, văn học nghệ thuật, giáo dục, khoa học), ngoài đòi hỏi về bản lĩnh chính trị phải "có dũng khí đấu tranh và có trình độ chuyên môn giỏi". Thậm chí, theo Tổng Bí thư, "trong khi tình hình diễn biến nhanh, phức tạp" thì càng đòi hỏi cán bộ làm công tác tuyên giáo phải là những người "nói được, viết được, thuyết phục được". Từ yêu cầu đó, Tổng Bí thư đặt ra một vấn đề: "Những người đi giáo dục cũng phải được giáo dục, những người làm công tác tư tưởng cũng phải được bồi dưỡng về mặt tư tưởng".

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại buổi làm việc với các cán bộ chủ chốt của Ban Tuyên giáo Trung ương (7/2/2012).

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại buổi làm việc với các cán bộ chủ chốt của Ban Tuyên giáo Trung ương (7/2/2012).

Trong mấy năm vừa qua, theo dõi trên các phương tiện thông tin đại chúng, chúng ta thấy có nhiều vụ việc nổi cộm được phanh phui, thu hút sự chú ý của đông đảo khán thính giả và bạn đọc. Hiện mạng internet đã đi vào mọi ngõ ngách đời sống, đến với từng gia đình, và thông qua sự "liên thông" của nó, thì mọi sự đúng - sai của một vấn đề cũng được xác định dễ dàng và nhanh chóng hơn so với trước. Điều ấy có nghĩa là ai đó muốn lấp liếm dư luận một hành vi sai trái… cũng không còn là việc đơn giản, dễ dàng như thể múa tay trong bị được nữa.

Trước đây, khi khoa học kỹ thuật chưa phát triển nhiều, nếu như trong một cuộc họp, người làm công tác tuyên truyền phổ biến chính sách hoặc giải thích một vụ việc cụ thể nào đó, nếu có trót lỡ lời với các đại biểu thì có thể "trong nhà đóng cửa bảo nhau", xin lỗi và… cho qua. Nhưng hiện nay, trong khi chẳng khó khăn gì để người ta có được chiếc điện thoại di động với chức năng ghi âm bỏ túi, chiếc laptop gọn nhẹ cầm tay, thì việc phát ngôn trước những đại biểu như vậy cần phải cân nhắc từng ly từng tí. Cứ quen tác phong nói bừa, nói ẩu, như dân gian vẫn đùa là "nói phét mà không sợ ai đánh thuế" thì cứ gọi là…lãnh đủ. Nói chẳng đâu xa, từ vụ xử lý cưỡng chế nhiều sai phạm đối với khu đầm của ông Đoàn Văn Vươn ở huyện Tiên Lãng, Hải Phòng kia thôi, việc Trưởng ban Tuyên giáo Huyện ủy Tiên Lãng phổ biến thông tin về vụ cưỡng chế cho hơn 300 đảng viên tại Đảng bộ huyện - không bàn tới việc trong đó có động cơ gì, mà chỉ bình luận từ góc độ xử sự, đã thấy vị này có những phát biểu rất bất cẩn, gây phản ứng dữ dội trong công luận và đẩy vấn đề ngày một trở nên nghiêm trọng hơn. Ấy là khi vị hàm hồ phát biểu rằng, "các đồng chí đừng nghe mấy ông ở Trung ương đã về hưu".

Bất kỳ ai quan tâm tới vụ việc đều hiểu "mấy ông ở Trung ương đã về hưu" ở đây là ai (thậm chí có đồng chí từng là nguyên thủ quốc gia). Vả chăng, về hưu hay không thì ảnh hưởng gì tới vấn đề nhận thức đúng sai? Cách nói đó thể hiện một sự yếu kém cả về nhận thức lẫn xử sự của một cán bộ làm công tác tuyên truyền, giáo dục. Điều đó rõ ràng gây ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín của tổ chức, cụ thể ở đây là chính quyền huyện Tiên Lãng, và rộng ra là bộ máy công quyền ở Hải Phòng.

Việc phải sau 5 ngày có kết luận của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về vụ việc, trang web của Huyện ủy Tiên Lãng mới tải lên kết luận của Thủ tướng cũng đã đặt ra cho dư luận nhiều câu hỏi về việc có chăng "phép nước" thua "lệ làng"? Và như vậy, lại một lần nữa sự yếu kém, non nớt về chính trị của bộ máy tuyên giáo ở Huyện ủy Tiên Lãng thêm dịp phơi lộ trước bàn dân thiên hạ.

Để kết bài viết này, tôi xin dẫn ra đây ý kiến của nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan trong bài trả lời phỏng vấn Báo điện tử Vietnamnet khi ông nhận xét về cách hành xử của một số quan chức ở huyện Tiên Lãng và Tp Hải Phòng: "Hành vi và lời nói của họ chẳng khác nào "văn hóa quán bia", "văn hóa đường phố". Tiếc rằng, những biểu hiện như vậy nay không còn hiếm hoi làm hoen ố hình ảnh của nhà nước".

Lại không thể không nhắc tới một yêu cầu mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đặt ra trong buổi làm việc với các cán bộ chủ chốt của Ban Tuyên giáo Trung ương hôm 7/2: Các cán bộ, đảng viên của ngành Tuyên giáo cần phải "nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn nữa ý nghĩa, vai trò, vị trí quan trọng của công tác tư tưởng"

Phạm Thành Chung

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).