"Nô lệ" lượt xem

Trong khoảng thời gian này, nếu bạn mở một kênh thuộc hệ thống truyền hình K+, bạn sẽ khá ngạc nhiên khi gặp quảng cáo cho một bộ phim mà kênh ấy sẽ chiếu. Bộ phim ấy có tên là "Yêu miêu truyện". Tất nhiên, sự ngạc nhiên sẽ chỉ tồn tại nếu bạn thực sự quan tâm đến tiếng Việt và sự trong sáng của tiếng Việt.

"Yêu miêu truyện" là gì? Sẽ có người hiểu, sẽ có người không nhưng chắc chắn nó không phải là một thứ tiếng thuần Việt. Nôm na, đó là bộ phim nói về một con mèo thành tinh, và tên phim hoàn toàn có thể dịch thành "Chuyện yêu tinh mèo", giống như cái tên tiếng Anh của nó "Legendary of the Demon Cat" (Huyền thoại về con mèo thành tinh). Nhưng ở trường hợp này, có vẻ như ba tiếng "Yêu miêu truyện" có vẻ hấp dẫn hơn thì phải nên đơn vị phát hành và phát sóng quyết định sử dụng một cái tên rất Hán như thế.

Quay lại với quá khứ, chúng ta sẽ nhận ra rằng đã, đang và vẫn tồn tại một loạt phim ảnh được dịch tên tiếng Việt nghe rất Tàu như vậy. Điển hình như "Diên hy công lược" đình đám một thời. Đa số người Việt sẽ chẳng hiểu. Chẳng hiểu nhưng vẫn xem vì nội dung phim phù hợp với khẩu vị của họ. Thế thôi. 

Còn họ không quan tâm đến tên phim là Tàu hay Việt. Nhưng với cách nhà phát hành cứ nhồi nhét hàng loạt cái tên mĩ miều kiểu Tàu như thế vào cộng đồng, dần dần cộng đồng sẽ quen với thứ ngôn ngữ lạ tai này và cảm thấy nó trở nên bình thường. Và đó mới chính là điều đáng ngại.

Nếu mở bất kỳ một nền tảng cung cấp phim trực tuyến nào hiện nay, chúng ta sẽ thấy rõ tình trạng Hán hoá tên phim trong khi hoàn toàn có thể dịch ngay ngắn và rõ ràng ra tiếng Việt. Tại sao lại xảy ra tình trạng này? 

Nó không chỉ là sự dễ dãi của kiểm duyệt, phát hành và phát sóng, mà nó là một chủ đích của đơn vị phát hành. Họ cần lượt xem nên họ hướng tới cộng đồng khán giả vốn dĩ bị thấm đẫm trong tiểu thuyết ngôn tình, trong tiên hiệp của Trung Quốc và đã quá quen với thứ ngôn ngữ lạ tai, rổn rảng nhưng thực tế xa lạ với tiếng nói thuần thành của người Việt. Chính vì bị nô lệ của lượt xem một cách ngoan ngoãn như thế, nhà phát hành mới bơm  một loạt cái tên phim đầy chất Tàu như vậy vào thị trường như thể đó là chuyện vô cùng bình thường.

Từ sự nô lệ cho lượt xem một cách vô thức như vậy, ít ai nhận thấy rằng mình đã trở thành công cụ trong một công cuộc xâm lược văn hoá vô cùng mạnh mẽ của các lực lượng ngoại lai ngay trên quê hương xứ sở của mình. 

Và có thể, ở một không gian khác, thời gian khác, mỗi chúng ta cảm thấy lo lắng trên cương vị phụ huynh khi thấy con mình ngày càng kém trong sử dụng tiếng Việt nhưng lại khá nhuần nhuyễn với những ngôn ngữ xa lạ nhưng khi quay lại với công việc có liên quan đến chuyện phát tán các nội dung kiểu này, chúng ta lại quên ngay nỗi lo ấy chỉ để phục vụ một thứ duy nhất: số lượt xem đảm bảo doanh thu kỳ vọng.

Từ nô lệ lượt xem cho tới thất thủ và nô lệ văn hoá thực tế không có khoảng cách quá xa. Khi mà những thứ ngoại lai vốn dĩ hoàn toàn có thể sử dụng tiếng mẹ đẻ để thay thế lại nghiễm nhiên chiếm "diễn đàn", nó sẽ làm thay đổi dần dần từng thế hệ. Đây cũng chính là một mặt trận rất cần đảm bảo an ninh bởi một khi đã mất đi văn hoá, chúng ta có thể mất tất.

Văn Đoàn

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

Gần đây, những vụ việc bạo lực học đường nhức nhối vẫn diễn ra, là những tiếng chuông báo hiệu xã hội quan tâm hơn nữa đến vấn đề giáo dục đạo đức trẻ em. Đang tuổi học trò nhưng lại có tệ nạn "cống nạp" đáng lên án. Có em, vì bị bắt thường xuyên nộp tiền, phải đi nhặt ve chai bán, lấy tiền "cống nạp". Uất ức quá mà nghĩ quẩn… Có phải lỗi ấy, phần nhiều do người lớn chưa dạy dỗ chu đáo, chưa là tấm gương?

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.