LTS: Chúng ta nói quá nhiều về “Giữ gìn sự trong sáng cho tiếng Việt” trong nhiều thập niên qua nhưng chúng ta đã làm được những gì để bảo vệ tiếng mẹ đẻ, nhất là trong làn sóng “công dân toàn cầu” đầy cám dỗ như hôm nay?
Trung tuần tháng 4 này, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Fukuoka, Nhật Bản đã tổ chức Lễ phát động Ngày tôn vinh tiếng Việt và cuộc thi Tìm kiếm Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài năm 2024 tại khu vực Kyushu, Okinawa và Trung Nam Nhật Bản. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Lễ phát động Ngày tôn vinh tiếng Việt mà Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức tại Tokyo, ngày 6/4.
Khi 3 sinh viên nước ngoài đến từ Khoa Việt Nam học và Tiếng Việt, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) kết thúc màn thi hùng biện "Tiếng Việt chạm vào trái tim thế giới", cả hội trường ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh như vỡ òa bởi những tràng pháo tay, những tiếng hò reo cổ vũ không ngớt.
Để chứng minh khả năng đọc được chữ, chúng tôi đưa một tờ báo cho cháu Huỳnh Bảo Khánh Duy (SN 2021, ngụ Sóc Trăng) đọc. Trong khi mẹ cháu chưa kịp chỉ tay vào các dòng chữ trên tờ báo thì Duy đọc rõ từ “Sóc Trăng”.
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về Người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) Mai Phan Dũng, các giải pháp cần làm ngay là: tạo môi trường học tập hấp dẫn, phong phú về nội dung và hình thức; đa dạng hóa, đổi mới các giáo trình học tiếng Việt trên cơ sở tận dụng các nền tảng kỹ thuật số, ứng dụng công nghệ thông tin; nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, hình thức giảng dạy; tăng cường triển khai công tác tuyên truyền, đăng phát thông tin trên nhiều nền tảng…
Đêm Gala Tôn vinh tiếng Việt 2023 với chủ đề “Tiếng Mẹ thân thương” tập hợp những câu chuyện cảm động và truyền cảm hứng về tình yêu, sự tâm huyết gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc Việt của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tôn vinh Sứ giả tiếng Việt - những người có đóng góp tích cực trong các hoạt động lan tỏa ngôn ngữ và văn hóa Việt ra thế giới.
Khi các nền tảng OTT xem nội dung trực tuyến, mạng xã hội… cả trong nước lẫn quốc tế đua nhau khai thác thị trường trăm triệu dân ở Việt Nam, đó cũng là lúc các nội dung trăm hoa đua nở. Và để tiếp cận tốt hơn nữa khán giả Việt, phần Việt ngữ cũng đã được quan tâm tới nhưng liệu sự quan tâm đó đã đủ cho thấy tiếng Việt đang được tôn trọng đúng mực?
Lựa chọn viết bằng tiếng Anh đồng nghĩa với việc bước vào một cuộc đua khốc liệt có khi chẳng thua gì cuộc đua sinh tử trong Squid Game (Trò chơi con mực). Phần thưởng có thể đổi đời, nhưng chỉ kẻ mạnh nhất giành chiến thắng. Những kẻ còn lại, sẽ bị luật chơi khắc nghiệt ném văng ra không thương tiếc.
Trong hàng ngàn năm Bắc thuộc, dân tộc ta đã thể hiện sức sống mãnh liệt bằng việc không bị đồng hóa bởi phương Bắc. Nền văn hóa Việt Nam, trong đó có Tiếng Việt đã giữ vững tính độc lập của mình. Điều đó ai cũng biết và là niềm tự hào của chúng ta.
Khi bàn và liệt kê những đặc tính của tiếng Việt, nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ cho rằng: "Tuy không giúp ích cho phần truy nguyên, nhưng các đặc tính của tiếng Việt giúp ta hiểu được tinh thần dân tộc trong ngôn ngữ".
Với vũ khí sắc bén là thứ tiếng Việt tuyệt vời dường như sinh ra để dành cho các nhà thơ, hơn một lần ta đã nghe vang lên trên thi đàn Việt những tiếng thơ ca tụng mùa xuân, cũng là ca tụng tuổi trẻ và tình yêu.
Ngày 6/1/2022, bài rap “Mang tiền về cho mẹ” của Đen Vâu đã trở thành ngữ liệu trong đề thi của học sinh lớp 12, môn ngữ văn của Trường THCS -THPT Trần Cao Vân, quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh. Người ra đề đã đặt ra yêu cầu với người thi: “Trình bày suy nghĩ, quan điểm của mình về câu hát: "Mang tiền về cho mẹ/ Đừng mang ưu phiền về cho mẹ"".
Hứng chí, thơ ngâm vài khổ, rượu cạn vài ly, đàn nghe vài khúc… há lại quên dâng hương thọ ơn người trước, đã cho ta tiếng Việt hay, hay sao?
Tiếng nói/ ngôn ngữ của mỗi quốc gia dân tộc, bất kể quốc gia dân tộc nào, đều là một thứ tài sản vô giá, trước hết, với chính quốc gia dân tộc ấy. Nó là căn cước văn hóa của dân tộc. Mất căn cước văn hóa, dân tộc không là gì, không còn gì cả.
Thuở mới sang nước Nam ta, nhiều người nước ngoài cảm nhận cách phát âm của dân bản địa líu lo như tiếng chim. Không chỉ có thế, ngay cả người Việt lại có phương ngữ phát âm như… tiếng Nhật.
