Nimrud, cổ thành quý giá của nền văn minh Assyria

Vùng Lưỡng Hà, bao gồm Iraq và Syria ngày nay, nổi tiếng đem lại cho nhân loại nhiều thành quả đầu tiên như là: chữ viết, thành phố, bộ luật thành văn và đế chế. Do đó, người dân Iraq có quyền chính đáng để hãnh diện về di sản cổ quý giá của họ.

Tuy nhiên, sau vụ hủy diệt các di chỉ cổ Nineveh và Nhà bảo tàng Mosul, chiến binh tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) tiếp tục dùng xe ủi đất phá tan hoang cổ thành Nimrud của Iraq đã khiến thế giới phẫn nộ và lên án đây là hành động man rợ nhằm vào dân tộc nước này đồng thời cũng là bi kịch cho di sản văn hóa thế giới.

Irina Bokova, lãnh đạo cơ quan văn hóa của Liên Hiệp Quốc UNESCO, đã lên tiếng tố cáo vụ phá hoại di chỉ khảo cổ của IS: “Việc phá hoại di sản văn hóa có tính toán là tội ác chiến tranh. Tuyệt đối không có động cơ chính trị hay tôn giáo nào có thể biện minh cho hành động phá hoại di sản văn hóa loài người”.

Nimrud - một trong những di chỉ khảo cổ nổi tiếng nhất Iraq - là kinh đô của đế chế đầu tiên trên thế giới - Đế chế Tân Assyria - thuộc thế kỷ thứ 13 trước CN.

Nằm cách thành phố hiện đại Mosul của Iraq 35km về phía nam, Nimrud chiến diện tích khoảng 3,5 km2 với nhiều công trình cổ quý giá của nhân loại. Đó là những cung điện khổng lồ của vài vị vua Assyria cùng với hai ngôi đền thần chiến tranh Ninurta và thần chữ viết Nabu.

Bức tượng con bò đầu người có cánh tại nhà bảo tàng ở Baghdad, Iraq. Những món đồ tạo tác của Nimrud hiện được bảo tồn tại Nhà bảo tàng Anh.
Bức tượng con bò đầu người có cánh tại nhà bảo tàng ở Baghdad, Iraq.
Bức tượng con bò đầu người có cánh tại nhà bảo tàng ở Baghdad, Iraq. Những món đồ tạo tác của Nimrud hiện được bảo tồn tại Nhà bảo tàng Anh.
Những món đồ tạo tác của Nimrud hiện được bảo tồn tại Nhà bảo tàng Anh.

Nimrud được vua Ashurnasirpal II mở rộng và phát triển thành kinh đô mang tên gọi Kalhu của đế quốc Assyria từ khoảng năm 880 trước CN và tiếp tục là thành phố quan trọng cho đến năm 612 trước CN cùng với sự sụp đổ của đế quốc Tân Assyria.

Cung điện Ashurnasirpal - cũng được gọi là cung điện Tây Bắc - được nhà thám hiểm người Anh Austen Henry Layard khai quật lần đầu tiên trong thập niên 1840. Những bức tượng con bò đầu người và có cánh (gọi là lamassu) gác cổng cung điện do Layard khai quật hiện được triển lãm tại Nhà bảo tàng Anh.

Layard cũng khám phá một số bức phù điêu bằng đá vôi lát tường các căn phòng và sân trong cung điện. Những bức phù điêu này mô tả chi tiết cuộc sống trong cung điện cổ xưa - nhà vua ngồi trong những bữa yến tiệc, những cảnh săn sư tử hay cảnh chiến trường và nghi lễ tôn giáo.

Sau đó, những cuộc khai quật quy mô hơn được tiến hành vào thập niên 50, 60 thế kỷ trước do Max Mallowan (chồng của nữ nhà văn truyện trinh thám người Anh nổi tiếng Agatha Christie) lãnh đạo.

Bò cõng con bê trên lưng bằng chất liệu ngà voi. Tượng Bò đầu người có cánh đứng gác trước lối vào Cung điện Tây Bắc của Vua Ashurnasirpal II.
Bò cõng con bê trên lưng bằng chất liệu ngà voi.
Bò cõng con bê trên lưng bằng chất liệu ngà voi. Tượng Bò đầu người có cánh đứng gác trước lối vào Cung điện Tây Bắc của Vua Ashurnasirpal II.
Tượng Bò đầu người có cánh đứng gác trước lối vào Cung điện Tây Bắc của Vua Ashurnasirpal II.

Mallowan cùng với đoàn khảo cổ của ông tái dựng bản đồ phức tạp của những cung điện, đền thờ và thành trì; và những cuộc khai quật của ông tiếp tục khám phá thêm nhiều cổ vật quý giá - đồ nội thất khắc bằng ngà voi, lọ đá và đồ kim loại cùng với hàng trăm bức phù điêu và tranh tường.

Gần lối vào phòng ngai vua của cung điện, Mallowan phát hiện phiến đá đứng thẳng không có giá đỡ thể hiện hình ảnh nhà vua trong tư thế thực hiện nghi lễ tôn giáo và một văn bản dài bằng chữ hình nêm cổ Assyria mô tả việc xây dựng cung điện cũng như những khu vườn bao quanh nó.

Văn bản cổ nêu chi tiết về cánh cửa bằng kim loại, những thanh xà bằng gỗ tuyết tùng và hàng trăm người thợ thủ công phục vụ cho quyền lực đế quốc Assyria.

Văn bản cũng đề cập đến bữa yến tiệc cực kỳ xa xỉ dành cho 70.000 thực khách diễn ra trong cung điện với hàng trăm món chế biến từ động vật, chim, trái cây, bia và rượu chảy tràn.

Phế tích ngôi đền Nabu, năm 2008. Phù điêu Nimrud tại Nhà bảo tàng Anh.
Phế tích ngôi đền Nabu, năm 2008.
Phế tích ngôi đền Nabu, năm 2008. Phù điêu Nimrud tại Nhà bảo tàng Anh.
Phù điêu Nimrud tại Nhà bảo tàng Anh.

Những phần rộng lớn khác của cung điện nhà vua Ashurnasirpal được chính quyền Iraq cho trùng tu trong suốt 2 thập niên 70 và 80, bao gồm công việc phục hồi những bức phù điêu lát trên vách tường nhiều căn phòng.

Những bức tượng bò có cánh canh gác lối vào những căn phòng và sân trong quan trọng cũng được tu sửa lại.

Những con bò đầu người có cánh này nằm trong số những biểu tượng đặc thù của thế giới Assyria cổ xưa - phần đầu người tượng trưng cho sự thông thái, phần thân bò tượng trưng cho sức mạnh thể xác, đôi cánh chim đại bàng chứng tỏ khả năng bay cao quan sát để ngăn chặn cái ác.

Dự án phục hồi di chỉ khảo cổ của chính quyền Iraq cũng tiếp tục phát hiện thêm vài cổ mộ của các nữ hoàng đế quốc Assyria. Trong những cổ mộ là kho tàng đồ trang sức quý báu bao gồm: vương miện, nữ trang bằng vàng, những chiếc bình bằng vàng và đồng, chén bát bằng ngà voi. Khả năng kỹ thuật cũng như trình độ thẩm mỹ của người cổ Assyria được đánh giá là không có đối thủ cạnh tranh.

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…