Tang lễ ông Mandela sẽ được cử hành theo nghi lễ quốc tang. Ông Nelson Mandela từng mong ước được chôn cất trên một sườn đồi nhìn xuống ngôi nhà thơ ấu tại Qunu, nơi cựu Tổng thống đã lớn lên. Ông đã từ chối đề nghị được yên nghỉ vĩnh viễn ở trung tâm thủ đô hành chính Pretoria. Những ước nguyện cuối cùng trong di chúc được ông Nelson Mandela viết hồi tháng 1/1996 khi còn là Tổng thống Nam Phi.
Dư luận quốc tế ngay lập tức đã bày tỏ thương tiếc về sự ra đi của cựu Tổng thống Nelson Mandela. Tổng thống Mỹ Barack Obama ca ngợi "phẩm giá và tính kiên cường" của ông Nelson Mandela, người được ông đánh giá đã "hy sinh cả tự do của mình để giành lại tự do cho người khác".
Gần 6 tháng trước (29/6), khi phát biểu tại trường Đại học Nam Phi, Tổng thống Barack Obama từng nhấn mạnh: ông Nelson Mandela là một anh hùng có tinh thần bất khuất, hy sinh cuộc đời cho phong trào giải phóng người da đen. Tuy từng bị cầm tù 27 năm, nhưng khát vọng chưa bao giờ tắt và ông là người có ảnh hưởng lớn tới thế giới. Thủ tướng Anh David Cameron bày tỏ, một nguồn sáng vĩ đại đã tắt... Nelson Mandela là Anh hùng của thời đại chúng ta. Tôi đã yêu cầu treo cờ rủ tại số 10 phố Downing (dinh thự của Thủ tướng Anh). Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon khẳng định: Nhiều người trên thế giới đã chịu ảnh hưởng của cuộc đấu tranh vì nhân phẩm, sự công bằng và tự do cho người khác của ông.
Cách đây hơn 4 năm (11/11/2009), Liên hợp quốc đã vinh danh cựu Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela với quyết định lấy ngày 18/7 (ngày sinh của ông) là "Ngày quốc tế Nelson Mandela". Đây là lần đầu tiên, Liên hợp quốc dành riêng một ngày cụ thể cho cá nhân một người.
Ngày 18/7/1918, ông Nelson Mandela (tên gọi đầy đủ Nelson Rolihlala Mandela - Rolihlala có nghĩa là kẻ gây rối) chào đời ở thành phố Umtata, tỉnh Transkei. Cha ông là Henry Fadela Mandela, trưởng đoàn cố vấn của tù trưởng dân tộc Xibu, còn mẹ là bà Nankpees, một phụ nữ đoan trang, cùng tính cách kiên cường.
Hơn 23 năm trước (13/2/1990), người tù lừng danh thế giới mang số hiệu 46664 Nelson Mandela đã trở về thị trấn của người da màu Soweto, sau khi được Tổng thống F.W.de Klerk phóng thích (2/2/1990), trong sự hân hoan chào đón của người dân nơi đây. Trước đó (5/7/1989), ông được hộ tống bí mật đến Văn phòng Tổng thống F.W.de Klerk để bắt đầu một cuộc thương lượng để trả tự do cho ông và quá trình chuyển đổi đất nước từ chủ nghĩa Aparthied sang chế độ dân chủ. Chính phủ phân biệt chủng tộc ít nhất 6 lần muốn thả tự do cho ông Nelson Mandela nhưng cựu Tổng thống Nam Phi đều từ chối: Tôi tôn trọng sự tự do của tôi nhưng quan tâm nhiều hơn tới sự tự do của mọi người.
Kết thúc cuộc sống 27 năm tù đày dưới chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid, trở về với cuộc sống tự do ở tuổi 72, nhưng ông Nelson Mandela vẫn hợp tác với Tổng thống F.W.de Klerk để đưa Nam Phi ra khỏi nguy cơ bạo loạn vì khủng hoảng kinh tế do cấm vận và tranh đấu sắc tộc. Và 4 năm sau (27/4/1994), ông Nelson Mandela trở thành người da màu đầu tiên đắc cử Tổng thống Nam Phi. Tính tới khi qua đời, ông đã nhận được hơn 250 giải thưởng của Nam Phi và nhiều nước cũng như các tổ chức trên thế giới, trong đó có giải thưởng Nobel Hòa bình năm 1993.
Cũng trong năm 1993 (4/7/1993), ông được Tổng thống Mỹ Bill Clinton tặng Huân chương Tự do. Sau đó (23/9/1998), ông nhận Huy chương vàng của Quốc hội Mỹ, trở thành người châu Phi đầu tiên nhận giải thưởng cao nhất của nước Mỹ. Nam Phi đã phát hành loại tiền giấy in chân dung cựu Tổng thống Nelson Mandela (cuối năm 2012) nhằm tôn vinh vai trò của ông trong cuộc đấu tranh chống nạn phân biệt chủng tộc.
Việc giới thiệu đồng tiền mới diễn ra ngày 11/2/2012, đúng dịp kỷ niệm 22 năm ngày ông Nelson Mandela được trả tự do từ nhà tù đảo Robben. Ông Nelson Mandela là công dân danh dự của Canada, thành viên danh dự của Công đảng Anh, thành viên danh dự của Manchester United. Tên ông được đặt cho một loài chim gõ kiến và hoa phong lan. Ông Nelson Mandela còn là người đóng vai trò tích cực trong nhiều tổ chức xã hội vì quyền con người, trong đó phải kể đến sự ủng hộ đối với phong trào “Biến đói nghèo thành dĩ vãng”. Ngoài ra, ông còn thành lập Học viện Mandela và tới nay hàng trăm dự án của Học viện đã được triển khai thành công và nhân rộng.
Cuối năm 1996, tuy đã ở tuổi 78, nhưng ông Nelson Mandela nói một câu khiến mọi người kinh ngạc: "Tôi lại rơi vào biển tình". Đúng ngày sinh nhật lần thứ 80, ông Nelson Mandela lên xe hoa với bà Graca Machel, nguyên phu nhân của Tổng thống Samora Machel Mozambique (từ 1975 đến 19/10/1986). Hơn 10 năm sau cái chết của chồng và sau một thời gian tìm hiểu, ngày 18/7/1998, bà Graca Machel quyết định đi bước nữa khi bước vào tuổi 53 và trở thành đệ nhất phu nhân của Nam Phi bởi khi đó ông Nelson Mandela vẫn đang tại nhiệm. Sau đám cưới, bà Graca Machel trở thành người đầu tiên giữ kỷ lục về đệ nhất phu nhân trên thế giới. Bà Graca Machel thông thạo tiếng Bồ Đào Nha, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Anh và là nữ bộ trưởng duy nhất của đất nước Mozambique (trong 11 năm liền).
| Nelson Mandela là người sáng lập ra Liên minh thanh niên Đại hội dân tộc Phi (1943). Năm 1944, ông từ bỏ quyền thừa kế ngôi vị tộc trưởng của cha để tham gia Đảng Đại hội dân tộc Phi. Cuối năm 1950, ông được bầu làm Chủ tịch thanh niên toàn quốc. Năm 1952, ông thành lập văn phòng luật sư tại Johannesburg, làm nghề luật sư kiêm tổng chỉ huy đội tình nguyện toàn quốc. Năm 1953, ông bị chính quyền hạn chế tham gia hội họp trong 2 năm. Ngày 5/12/1956, ông cùng nhiều người khác bị buộc tội phản quốc. Ngày 1/8/1958, tại một giáo đường Do Thái cũ ở Pretonia, toà đã xử và sau khi vào tù, ông được bầu là người phát ngôn của phạm nhân. Tháng 3/1960, ông tham gia biểu tình chống chính phủ. Đầu tháng 8/1960, ông ra toà tự bào chữa cùng những câu hỏi và trả lời (viết thành một bộ hồ sơ dầy 411 trang). Cuối tháng 8 năm đó chính phủ huỷ lệnh giới nghiêm, phóng thích những người bị bắt. Tháng 5/1961, ông được cử làm Tổng tư lệnh tổ chức quân sự Đại hội dân tộc Phi. Đầu tháng 1/1962, ông trốn khỏi Nam Phi sang Ethiopia. Tại đây, Mandela đã được các đại biểu từ Đông Phi, Trung Phi và Nam Phi hoan nghênh nhiệt liệt. Nhưng ngày 5/8/1962, ông lại bị bắt tại một vùng gần thác Soweto và bị giam tại nhà tù Ford. Tháng 11 năm đó ông bị kết án 5 năm tù. Ngày 12/6/1964, ông bị kết án tù chung thân vì tội âm mưu lật đổ chính phủ. |
| Năm 1944, ông Nelson Mandela lên xe hoa với Evelyn Mase và họ có 4 người con (ly dị năm 1958). Năm 1955, bà Evelyn Mase yêu cầu chồng chọn lựa: hoặc vợ, hoặc Đảng ANC sau khi ông Nelson Mandela quyết định theo đuổi sự nghiệp đến cùng. Bà Evelyn Mase đã qua đời ở tuổi 82. Ông Nelson Mandela yêu bà Winnie Madikizela Mandela (vợ thứ hai) ngay sau cái nhìn đầu tiên và tháng 6/1958 họ làm lễ thành hôn tại gia đình vợ. Năm 1963, trong khi ông Nelson Mandela bị kết án tù chung thân thì bà Winnie Madikizela Mandela nhanh chóng trở thành ngôi sao và trượt dốc vì sa vào rượu chè, các cuộc truy hoan và tham nhũng. Năm 1992, bà Winnie Madikizela Mandela chính thức ở riêng và ngày 19/3/1996, Toà phán quyết cho hai người ly hôn. Bên cạnh bà vợ hai “bất kham” là cô con gái Zindi bất trị. Zindi là con gái út của ông Nelson Mandela. Sau khi bố mẹ ly dị, cô theo bố đến phủ tổng thống. Nhưng lần xuất hiện cuối cùng của Zindi trước công chúng là vào tháng 7/1998 (trong đám cưới của bố). |
