Từ những quyết định "cực chẳng đã" Tối 5/8, hãng Standard & Poor's đã đưa ra những mối quan ngại về khoản thâm hụt ngân sách ngày càng tăng của Mỹ và dư luận cho rằng, việc đánh tụt hạng có thể làm xói mòn niềm tin hơn nữa của các nhà đầu tư quốc tế đối với nền kinh tế Mỹ. Việc Standard & Poor's hạ mức xếp hạng tín dụng sẽ khiến lãi suất và chi phí vay vốn đối với các doanh nghiệp tăng cao, khiến tương lai của các doanh nghiệp Mỹ càng mờ mịt hơn. Bị đánh tụt hạng từ AAA xuống còn AA+ là đòn giáng mạnh đối với Mỹ bởi đây là lần đầu tiên trong lịch sử xảy ra một chuyện như vậy đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới. Standard & Poor's cũng khuyến cáo, chính sách "bên miệng hố chiến tranh chính trị" những tháng gần đây cho thấy chính quyền Mỹ đang trở nên "ít ổn định, ít hiệu quả và khó có khả năng dự báo hơn". Bộ Tài chính Mỹ đã lập tức bác bỏ cách đánh giá xếp hạng của hãng Standard & Poor's bởi cho rằng "có sai sót nghiêm trọng về số liệu": có sai sót khi đánh giá chênh lệch 2 nghìn tỷ USD so với số liệu của Văn phòng ngân sách Quốc hội và điều này khiến tỷ lệ nợ trên GDP cao hơn so với thực tế. Điều đáng nói là động thái kể trên diễn ra đúng thời điểm ông Geithner tuyên bố muốn rời ghế Bộ trưởng Tài chính sau khi thỏa thuận về mức trần nợ và giảm chi tiêu đạt được hôm 2/8, nhưng Tổng thống Barack Obama không chấp thuận. Cả Tổng thống Barack Obama và Chánh văn phòng Nhà Trắng Daley đều khuyên ông Geithner tiếp tục công việc ở Bộ Tài chính. Nhiều người nói rằng, tuy thoát vỡ nợ công, nhưng nền kinh tế Mỹ lại đang phải đối mặt trước nguy cơ suy thoái. Nhiều chuyên gia nhận định, mặt trái của thỏa thuận nâng trần nợ công gắn với các điều khoản về cắt giảm chi tiêu là làm chậm lại quá trình tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ. Theo kết quả thăm dò dư luận công bố ngày 4/8, tỷ lệ không tán thành đối với Quốc hội Mỹ tăng lên mức cao nhất từ trước tới nay sau khi lưỡng viện thông qua kế hoạch nâng trần nợ công. Có tới 82% người Mỹ không tán thành cách thức Quốc hội giải quyết công việc và cuộc chiến nâng trần nợ công mang lợi ích chính trị nhiều hơn. Dư luận từng khuyến cáo, thỏa thuận cắt giảm chi tiêu của chính phủ có thể giúp Mỹ tránh nguy cơ vỡ nợ đến hết năm 2012 nhưng sẽ ảnh hưởng đến các chương trình dành cho tầng lớp trung lưu và người nghèo, cũng như cản trở đà phục hồi của nền kinh tế. Giới chuyên môn nhận định, một lộ trình cắt giảm ngân sách nhanh và mạnh hơn có thể gây ra một cú sốc đối với nền kinh tế đang phải gánh chịu nhiều tác động như tăng giá nhiên liệu, nguyên liệu, chi phí đầu vào tăng cao trong khi doanh số sụt giảm, thị trường nhà đất ảm đạm. Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, nền kinh tế Mỹ gần như bị đình trệ trong 6 tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng trong quý 1 và quý 2 lần lượt chỉ là 0,4% và 1,3%, thấp hơn nhiều so với kì vọng và dự báo trước đó. Trong khi đó tỷ lệ thất nghiệp cao (9,2%), doanh số bán lẻ chiếm tỷ trọng tới 70% của nền kinh tế Mỹ lại chỉ tăng có 0,1%,... Fernando Cardim, Giáo sư Kinh tế Trường Đại học Rio de Janeiro của Brazil cho rằng, giải pháp trọn gói nâng trần nợ công và giảm thâm hụt ngân sách của Mỹ là "thảm họa chính trị" và tác động dài hạn của giải pháp này là không thể lường trước. Ngày 4/8, Quốc hội Hy Lạp đã thông qua một loạt dự luật liên quan đến các vấn đề quản lý kinh tế ở nước này nhằm đáp ứng các điều kiện để được nhận cứu trợ quốc tế. Bộ trưởng Tài chính Evangelos Venizelos cho biết, các đạo luật này đã được thông qua trước khi một phái đoàn của Liên minh châu Âu (EU) và Qũy tiền tệ quốc tế (IMF) đến Hy Lạp vào cuối tháng 8 để kiểm tra việc thực thi các biện pháp cải cách kinh tế và tài chính theo những tiêu chí mà EU và IMF đề ra. Dự luật gây tranh cãi nhất là tăng cường vị thế của sòng bạc OPAr.AT, một công ty do nhà nước kiểm soát nhưng sẽ được tư nhân hóa vào cuối năm nay. Để được nhận cứu trợ quốc tế, Hy Lạp phải tiến hành cải cách cơ cấu và đáp ứng các mục tiêu về tài chính, trong khi phải chịu sự giám sát hàng quý của các nhà cho vay quốc tế. IMF cũng khuyến cáo Hàn Quốc nên tăng lãi suất cơ bản lên ít nhất là 4% và để đồng tiền tăng giá hơn nữa nhằm chống lạm phát. Thời điểm tăng phụ thuộc vào quyết định của Ngân hàng Trung ương. Hội đồng quản trị Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc sẽ họp hôm 11/8 để thảo luận vấn đề nâng lãi suất lần thứ 4 trong năm nay sau khi tăng trưởng kinh tế chậm lại trong quý 2. Cuộc khủng hoảng nợ công của Mỹ và EU đang khiến nhiều nước phải phá giá đồng nội tệ. Ngày 4/8, Nhật Bản quyết định can thiệp để giảm giá đồng yên vì lo ngại đồng nội tệ lên giá quá mạnh sẽ gây hại cho tiến trình phục hồi sau trận động đất và sóng thần hôm 11/3. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã nâng mức thanh khoản lên 50 ngàn tỷ yên (638 tỷ USD) để mua thêm tài sản thế chấp của các tập đoàn và chính phủ, cũng như mua trái phiếu chính phủ và tài trợ nhiều dự án công. Trước khi Nhật Bản phá giá đồng yên, Ngân hàng Trung ương Thụy Sỹ (SNB) cũng đã hạ lãi suất từ 0,25% xuống gần mức 0% nhằm đưa tiền ra lưu thông sau khi nhà đầu tư đổ dồn sang đồng franc của Thụy Sỹ. Trong hai tháng qua, do khủng hoảng khu vực đồng euro nên đồng franc Thụy Sỹ đã tăng giá 10% so với euro. Tờ Độc lập của Nga số ra ngày 2/8 cho biết, 10 tháng nữa đồng rúp sẽ mất giá. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Phát triển Kinh tế Nga cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2011, nhập khẩu tăng gần 49% (do khả năng cạnh tranh của sản phẩm trong nước thấp). Nhưng việc giảm giá đồng rúp một cách đột ngột chỉ xảy ra trong trường hợp làn sóng khủng hoảng lần thứ hai trên quy mô rộng lớn quay trở lại cùng với sự sụp đổ của thị trường hàng hóa. Hiệu ứng domino Thị trường chứng khoán Mỹ đã khép lại tuần giao dịch tồi tệ nhất trong hơn hai năm qua. Hơn 15,9 tỷ cổ phiếu đã được chuyển nhượng trên thị trường, gấp hơn 2 lần mức giao dịch trung bình hàng ngày từ đầu năm tới nay khiến ngày 5/8 trở thành phiên giao dịch sôi động nhất trong hơn một năm qua. Trong khi chỉ số Dow Jones tăng 60,93 điểm, tương đương 0,54% lên 11.444,61 điểm thì chỉ số S&P 500 giảm 0,69 điểm, tương đương 0,06%, đóng cửa ở 1.199,38 điểm, còn chỉ số Nasdaq giảm 23,98 điểm, tương đương 0,94%, đóng cửa ở 2.532,41 điểm. Khu vực chứng khoán châu Á cũng khép lại một tuần thê thảm khi chỉ số Nikkei 225 của thị trường chứng khoán Tokyo Nhật Bản đánh mất 359,30 điểm (-3,72%) và đóng cửa ở mức 9.299,88 điểm, do chịu tác động từ các đợt bán tháo chứng khoán trên thị trường Mỹ và châu Âu. Tại Trung Quốc, chỉ số Shanghai Composite giảm 57,62 điểm (-2,15%) xuống 2.626,42 điểm, mức thấp nhất trong 10 tháng qua, còn chỉ số Hang Seng của HongKong giảm 938,60 điểm (-4,29%) xuống 20.946,14 điểm, đánh dấu mức giảm theo ngày lớn nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Tại Hàn Quốc, chỉ số Kopsi của thị trường chứng khoán Seoul giảm 74,42 điểm (3,7%) xuống 1.943,75 điểm, mức thấp nhất trong 5 tháng qua và là phiên giao dịch tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Cổ phiếu của các nhà xuất khẩu lớn như Samsung Electronics, Hyundai tiếp tục giảm điểm. Thị trường chứng khoán Australia đóng cửa ở mức thấp nhất 2 năm qua, các cổ phiếu khai khoáng bị bán ra nhiều nhất kể từ đầu năm 2009 do nhà đầu tư mất niềm tin vào thị trường. Khu vực chứng khoán châu Âu tiếp tục lao dốc không phanh khi chỉ số CAC 40 của Pháp giảm 1,26% xuống còn 3.278,56 điểm. Chỉ số FTSE 100 của Anh trượt 2,71% xuống còn 5.246,99 điểm. Chỉ số DAX của Đức chốt ở mức 6.236,16 điểm, giảm tới 2,78%. Giới chuyên môn cảnh báo, chứng khoán sẽ tiếp tục giảm, đặc biệt ở châu Âu, nơi lợi nhuận đang khiến các nhà đầu tư thất vọng, cũng như hiệu ứng domino trong lĩnh vực này. Xu thế giảm điểm ở các thị trường Mỹ, Á, Âu xuất phát từ tâm lý hoang mang, lo sợ của nhà đầu tư sau khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC), ông Jose Manuel Barroso kêu gọi tăng cường các cơ chế giải quyết vấn đề nợ công đang có nguy cơ lan rộng sang các nước khác. Ông Jose Manuel Barroso cảnh báo, khủng hoảng nợ công ở khu vực đồng euro đang lan tới Italia và Tây Ban Nha. Có tin nói rằng, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang chuẩn bị mua trái phiếu của Tây Ban Nha và Italia khi khủng hoảng nợ công đang lan ra hai nước này. Thủ tướng Tây Ban Nha Jose Luis Rodrigues Sapatero thừa nhận những rối loạn trên thị trường tài chính hiện nay còn kéo dài và kêu gọi giới chức nước này phải giữ liên lạc chặt chẽ với EU để có biện pháp đối phó kịp thời. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Bỉ Luc Coene nói rằng, việc mua lại nợ của Italia và Tây Ban Nha là có thể, nếu chính phủ hai nước thúc đẩy cải cách. Giới chuyên môn khuyến cáo, những khó khăn tài chính ở Italia và Tây Ban Nha có thể lan tới những quốc gia hàng đầu EU như Đức với tổng nợ công là 2.000 tỷ euro, tương đương 82% GDP; Pháp là 1.600 tỷ euro, tương đương 92% GDP; Anh với 1.300 tỷ euro, tương đương 80% GDP. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jose Manuel Barroso hối thúc lãnh đạo EU khẩn trương xem xét lại các quỹ cứu trợ của mình bởi EU không còn đủ sức khống chế khủng hoảng nợ công. Được biết, hiện có 2 quỹ là Quỹ ổn định tài chính châu Âu (EFSF) trị giá 440 tỷ euro và Quỹ Cơ chế ổn định châu Âu (ESM) trị giá 750 tỷ euro. Ra đời cách đây 18 tháng sau khi khủng hoảng nợ công bùng nổ ở Hy Lạp, nhưng các quỹ này cách đây 2 tuần buộc phải dốc hầu bao cho gói cứu trợ thứ hai dành cho Hy Lạp và để ngăn chặn khủng hoảng nợ công lan rộng trong khu vực. ECB thông báo, có thể sẽ tái sử dụng các biện pháp nới lỏng tín dụng khẩn cấp, trong đó một số giải pháp đã được ban hành trong thời điểm cuộc khủng hoảng tài chính đạt đỉnh. Tuy nhiên, những nỗ lực của ECB nhằm khôi phục niềm tin của nhà đầu tư đến nay vẫn chưa có hiệu quả từ các biện pháp trên. Thậm chí giá trị cổ phiếu ngân hàng ở Mỹ và châu Âu đang giảm gần tới mức thấp giống như thời Lehman Brother phá sản. Những chứng khoán giảm mạnh nhất là của Ngân hàng Bank of America giảm 7,4% - còn 8,83USD, Citigroup giảm 6,6% - còn 34,81USD, Hewlett-Packard giảm 5,1% - còn 32,54USD. Cổ phiếu ngành năng lượng và vật liệu mất giá nhiều nhất. Theo sau sự sụt giảm của thị trường chứng khoán, giá dầu thô ngọt nhẹ giao tháng 9 tại thị trường New York cũng giảm 1,1 USD, xuống còn 85,53 USD/thùng. Trong khi đó, đồng USD tiếp tục giảm giá so với đồng yên Nhật khi 1 USD = 78,49 yên (trước đó là 78,93 yên). Giá vàng tại thị trường New York lập kỷ lục mới 1.681,72 USD/ounce (trước đó là 1.647, 57 USD/ounce). Tới những cảnh báo Trung Quốc và Nhật Bản kêu gọi hợp tác giải quyết khủng hoảng kinh tế. Động thái diễn ra sau cuộc tháo chạy trên thị trường tài chính trước dấu hiệu khủng hoảng nợ châu Âu lan rộng, kinh tế Mỹ có thể suy thoái. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Yoshihiko Noda cho rằng, các nhà hoạch định chính sách toàn cầu cần phải đối mặt với tình trạng méo mó tiền tệ, khủng hoảng nợ và lo ngại về kinh tế Mỹ. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì cho rằng, rủi ro từ nợ công của Mỹ đã tăng cao và các nước cần đẩy mạnh hợp tác giải quyết các rủi ro kinh tế toàn cầu. Ngày 5/8, Thủ tướng Silvio Berlusconi cho biết, Italia và Pháp đã nhất trí kêu gọi tổ chức một cuộc họp khẩn Bộ trưởng tài chính G7 để thảo luận về cuộc khủng hoảng nợ. Cuộc họp sẽ được tổ chức trong vài ngày tới và có thể mở đường cho một cuộc họp thượng đỉnh G8 nếu các Bộ trưởng tài chính nhất trí về một kế hoạch hành động chung. Thông tin này được đưa ra sau khi Italia tuyên bố cải cách tài chính, thực hiện các biện pháp thắt lưng buộc bụng nhằm cân bằng ngân sách vào năm 2013, tránh nguy cơ khủng hoảng nợ. Nợ công của Italia hiện đã bằng 120% GDP. Cũng trong ngày 5/8, Tổng thống Cộng hòa Síp Dimitris Christofias đã cải tổ nội các nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng chính trị và kinh tế hiện đang khiến lòng tin của người dân vào chính phủ sụt giảm mạnh. Cộng hòa Síp đang cố gắng khôi phục các khoản tài chính công trong bối cảnh xuất hiện tin đồn nước này có thể sẽ phải tìm kiếm một gói cứu trợ tài chính quốc tế. Giới phân tích cho rằng, tân chính phủ của ông Dimitris Christofias sẽ gặp không ít khó khăn bởi đảng của Tổng thống chỉ chiếm 19/56 ghế tại Hạ viện. Khi kết thúc hội nghị ở thủ đô Lima, Peru hôm 5/8, Bộ trưởng kinh tế các nước Nam Mỹ đã nhất trí thúc đẩy sự đoàn kết Nam Mỹ nhằm chống lại "con nợ vô trách nhiệm phương Bắc" để ngăn chặn tác động và nguy cơ khủng hoảng nợ lây lan từ Mỹ và châu Âu. Dự kiến, hội nghị Bộ trưởng kinh tế và Thống đốc ngân hàng Trung ương các nước Nam Mỹ sẽ khai mạc hôm 12/8 để thỏa thuận các biện pháp phối hợp nhằm đối phó có hiệu quả trước các tác động của khủng hoảng nợ ở các nước phương Bắc. Giới chuyên môn nhận định, cuộc khủng hoảng nợ công ở Mỹ và châu Âu có thể thúc đẩy tình trạng đến và đi ồ ạt của dòng vốn, gây hoảng loạn và lạm phát cao ở các nền kinh tế đang phát triển. Ngân hàng đầu tư hàng đầu thế giới Morgan Stanley vừa đưa ra mức dự báo giá vàng trung bình năm 2011 đạt 1.511 USD/oz, tăng 7,8% so với mức 1.401 USD/oz đưa ra trước đó. Giá trung bình năm 2012 cũng được nâng lên mức 1.624 USD/oz từ mức 1.330 USD/oz. Tính đến 18h05 ngày 5/8, giá vàng giao ngay trên sàn Kitco ở mức 1.666,3 USD/oz, cao hơn 17,5 USD/oz so với chốt phiên hôm 4/8. 
| Theo Bloomberg, danh mục đầu tư của tỷ phú giàu nhất thế giới Carlos Slim (tính theo USD) đã giảm khoảng 11% chỉ trong vòng 1 tuần (từ 29/7 tới 5/8). Tỷ phú Carlos Slim chịu thiệt hại lớn khi chỉ số chứng khoán cơ bản IPC của Mexico giảm 7,4% và đồng peso giảm 2,5% so với USD do lo ngại kinh tế Mỹ suy yếu sẽ ảnh hưởng tới nhu cầu tài sản tại quốc gia láng giếng. Tổng giá trị sản lượng vàng Trung Quốc sản xuất đạt 119,54 tỷ NDT (18,85 tỷ USD) trong 6 tháng đầu năm, tăng 23,37% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc trở thành nhà sản xuất vàng lớn nhất thế giới từ năm 2007 và nước này đã tăng gấp đôi dự trữ vàng lên 1.054 tấn, tương đương 54 tỷ USD, cũng như có kế hoạch tiếp tục tăng lên tới 8.000 tấn. Ngày 5/8, cao ủy phụ trách tiền tệ của liên minh châu Âu Olli Rehn đã có cuộc họp báo bất thường nhằm trấn an các nhà đầu tư trong bối cảnh các cuộc bán tháo cổ phiếu tại các thị trường do lo ngại khủng hoảng nợ công châu Âu lan rộng. Ông Olli Rehn khẳng định, các nhà lãnh đạo châu Âu sẽ làm tất cả để bảo vệ đồng euro, đồng thời cảnh báo làn sóng bán tháo trên thị trường không có lợi cho nền kinh tế. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), nhóm các nước phát triển và giàu có nhất thế giới vừa công bố "Hệ thống các chỉ số so sánh cuộc sống tốt hơn" (BLI) để làm thước đo tiêu chuẩn đánh giá sự phát triển lành mạnh và sức khỏe của một nền kinh tế quốc gia. BLI của OECD bao gồm các chỉ số về nhà ở, thu nhập hay sự giàu có, việc làm, cộng đồng, giáo dục, môi trường, quản trị, y tế, mức độ hài lòng về cuộc sống, an toàn, sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. |
