Theo tin từ Tân Hoa Xã, ngay trong chiều tối 15/8, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã triệu Đại sứ Nhật Bản tại Bắc Kinh tới họp khẩn cấp và trao công hàm ngoại giao phản đối “việc giam giữ trái phép của Nhật Bản đối với các công dân Trung Quốc trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư”.
Trong cuộc gặp này, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đã yêu cầu Tokyo phải đảm bảo an toàn cho 14 người Trung Quốc bị bắt giữ và thả ngay lập tức những người này một cách vô điều kiện. Thông tin đăng tải trên trang web của Bộ Ngoại giao Trung Quốc còn có đoạn viết, Thứ trưởng Ngoại giao Phó Oánh bày tỏ sự “lo ngại nghiêm túc” về những tranh cãi lãnh thổ mới nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á và rằng Tokyo đang đẩy căng thẳng hai nước lên một mức độ cao hơn.
Báo chí Trung Quốc cũng tạo thành “một mặt trận phản đối” bằng loạt bài viết, xã luận đăng trong sáng 16/8. Phần lớn các bài viết đều lên tiếng phản đối, chỉ trích Nhật Bản và cho rằng chính quyền
Chiếc tàu chở họ xuất phát từ
Khi được cảnh báo đến lần thứ 3, những nhà hoạt động này vẫn phớt lờ và tiếp tục tiến vào đảo. Ngay sau đó, cảnh sát đã bắt giữ 7 người khi họ đặt chân lên hòn đảo Uotsuri ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Sau đó, hai người trong đoàn thoát được và quay trở về tàu. Nhưng đến cuối ngày 15/8, toàn bộ chín người, gồm cả hai phóng viên còn lại trên tàu đều bị bắt vì tội “xâm nhập trái phép”.
Chính phủ Nhật Bản đã ngay lập tức triệu tập Đại sứ Trung Quốc tại Nhật Bản Cheng Yonghua để trao công hàm phản đối về vụ "xâm nhập trái phép" này. Phát biểu trước báo giới, Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda còn khẳng định “sẽ xử lí vụ việc đúng theo pháp luật”. Tin từ Tân Hoa Xã cho hay, chiếc tàu chở nhà hoạt động Chan Miu Tak cùng 13 người khác xuất phát từ
Họ đã neo thuyền và dự định tổ chức câu cá ở quần đảo như một cách khẳng định chủ quyền của Trung Quốc. Tuy nhiên, con tàu của họ đã bị 6 tàu của Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản bao vây, bắn pháo nước. Tân Hoa Xã cũng khẳng định, dù có xảy ra đụng độ giữa các nhà hoạt động và thành viên Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản, song không có ai bị thương.
Được biết, đây là lần đầu tiên kể từ năm 2004 có người ngoài nước Nhật lên quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư. Giới quan sát nhận định, vụ việc mới này có thể sẽ làm gia tăng căng thẳng ngoại giao Nhật Bản – Trung Quốc nhất là khi tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư (nơi có nguồn cá dồi dào và là tuyến đường biển quan trọng) vẫn đang là đề tài tranh cãi giữa hai bên.
Theo ghi nhận của báo chí Trung Quốc, trong ngày 16/8, một số người đã tổ chức biểu tình trước cửa Đại sứ quán Nhật Bản ở Bắc Kinh. Còn cộng đồng mạng Trung Quốc thì có những lời bình luận kích động. Lãnh sự quán Nhật Bản ở
Còn tại Nhật Bản, chính giới nước này đang kêu gọi Thủ tướng Yoshihiko Noda tới thăm quần đảo Senkaku/Điếu Ngư để thể hiện chủ quyền của mình. Trước đó, một thống đốc của Nhật Bản cũng đã quyên góp được hơn 2 tỷ yên để mua lại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư nhưng bị phía Trung Quốc từ chối. Học giả Stephanie Kleine thuộc Nhóm Khủng hoảng quốc tế cảnh báo, nguy cơ xung đột ở biển Hoa Đông ngày càng cận kề do những động thái làm phức tạp thêm tình hình xuất phát từ hai phía.
Song theo học giả này, những căng thẳng nói trên có thể sẽ chỉ dừng lại ở việc “đấu khẩu” cho dù hồi cuối tháng 7, Thủ tướng Nhật Bản tuyên bố điều Lực lượng phòng vệ (SDF) tới Senkaku/Điếu Ngư và đến ngày 15/8, SDF đã bắt đầu phát triển kế hoạch dự phòng cho trường hợp quân đội Trung Quốc đổ bộ vào quần đảo tranh chấp.
Nguyên do là vì cả Nhật Bản và Trung Quốc đều chịu ảnh hưởng khá lớn về xuất nhập khẩu giữa hai bên. Do đó, vấn đề kinh tế vẫn chi phối nhiều hơn mối quan hệ Tokyo-Bắc Kinh
