Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian

Nhạc sĩ Hoàng Vân (1930-2018) là một tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam. Ông để lại hơn 700 tác phẩm đủ mọi thể loại và hình thức: ca khúc, hợp xướng, nhạc phim, giao hưởng, khí nhạc, nhạc thiếu nhi..., một di sản phong phú trong đó có nhiều tác phẩm trở thành biểu tượng văn hóa, đồng hành cùng các thời kỳ lịch sử của đất nước.

Chương trình âm nhạc “Cho muôn đời sau” tôn vinh những sáng tác của ông do Cục công tác chính trị - Bộ Công an tổ chức không chỉ là một sự kiện tưởng niệm, mà còn là dịp để nhìn lại một giai đoạn vàng son của nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ XX.

1. Nhạc sĩ Hoàng Vân là cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam. Với vốn kiến thức âm nhạc sâu rộng, tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc và lòng yêu nước mãnh liệt, ông đã tạo nên những tác phẩm có sức sống trường tồn trong lòng công chúng. Tháng 4/2025, bộ sưu tập tác phẩm của ông được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới. Đó là hàng trăm bản thảo, bản in, bản thu các tác phẩm khí nhạc, thanh nhạc, nhạc phim, hợp xướng và các tư liệu của nhạc sĩ Hoàng Vân trong suốt hơn nửa thế kỷ sáng tác.

Đây là lần đầu tiên một bộ tư liệu thuộc lĩnh vực âm nhạc hiện đại Việt Nam được công nhận là di sản tư liệu ở cấp độ thế giới, đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa - lịch sử của âm nhạc Việt Nam đương đại. Với giá trị vượt thời gian, di sản này không chỉ phản ánh tư tưởng nghệ thuật của một nhạc sĩ lớn mà còn là một phần của ký ức văn hóa dân tộc Việt Nam thế kỷ XX.

Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian -0
Những tác phẩm của nhạc sĩ Hoàng Vân có giá trị vượt thời gian.

Theo Tiến sĩ Lê Y Linh, nhạc sĩ Hoàng Vân thuộc về thế hệ nhạc sĩ Việt Nam được may mắn đồng hành với cuộc chiến tranh giành độc lập tự do của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX. Song song với việc sưu tầm và bảo tồn nền âm nhạc dân tộc truyền thống, đây cũng chính là giai đoạn mà Việt Nam đặt nền móng sự phát triển trong tương lai cho một nền âm nhạc chuyên nghiệp hòa nhập với ngôn ngữ âm nhạc quốc tế.

Trong số hơn 700 tác phẩm, đông đảo quần chúng biết đến nhạc sĩ Hoàng Vân qua hàng loạt ca khúc để lại dấu ấn trong nền âm nhạc Việt Nam. Các ca khúc của ông mang nhiều hình thức và đề tài đa dạng, từ ca khúc nghệ thuật đến ca khúc thời sự, từ tráng ca đến ngợi ca, từ ngành ca đến tỉnh ca, từ tình ca đến du ca, từ dân ca đến những bài hát đậm tình quốc tế năm châu.

Đặc biệt, trong sự nghiệp sáng tác đồ sộ của mình, các tác phẩm hàn lâm của nhạc sĩ Hoàng Vân chiếm một vị trí quan trọng nhưng ít được quảng đại quần chúng tiếp cận hơn. Ông là tác giả của một trong những bản giao hưởng thơ đầu tiên của Việt Nam ra đời năm 1960, “Thành đồng Tổ quốc”. Giới chuyên môn đánh giá cao các tác phẩm như đại hợp xướng và dàn nhạc giao hưởng “Hồi tưởng” (1961-1962), vở ballet “Chị Sứ” (1968, giải thưởng Hồ Chí Minh), tổ khúc bốn chương cho hợp xướng và dàn nhạc giao hưởng “Điện Biên Phủ” (2004). Ông là người sáng tạo ra một thể loại mới, thanh khí nhạc (theo GSTS Nguyễn Thụy Loan), với nhiều tác phẩm đã là "mẫu mực trong nền âm nhạc Việt Nam" (lời Nhạc sĩ Nguyễn Cường). “Tôn chỉ của nhạc sĩ trong cả sự nghiệp của mình là sự sáng tạo không ngừng nghỉ, là sự hướng thượng, là cuộc hành trình đi tìm cái đẹp và bao trùm lên tất cả là tình yêu Tổ quốc” - Tiến sĩ Lê Y Linh chia sẻ.

Có thể nói, nhạc sĩ Hoàng Vân đã tạo nên những bản nhạc có sức sống trường tồn trong lòng công chúng. Từ khí nhạc đến thanh nhạc, từ những khúc tráng ca chiến đấu đến giai điệu tình yêu, quê hương, ông đã góp phần kiến tạo nên một vũ trụ âm nhạc Việt Nam hiện đại phong phú, đa dạng và đầy sức sống.

2. Concert “Cho muôn đời sau” không chỉ là một sự kiện tưởng niệm, mà còn là dịp để nhìn lại một giai đoạn vàng son của nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ XX. Đó là lời tri ân sâu sắc dành cho người nhạc sĩ đã hiến dâng trọn đời mình cho âm nhạc và Tổ quốc. Nhạc sĩ Hoàng Vân đã viết những tác phẩm ca ngợi Đảng Cộng sản Việt Nam; ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, ngợi ca những tấm gương chiến sĩ, trong đó có lực lượng Công an nhân dân. Những tác phẩm ấy mang đậm âm hưởng của những miền quê hương, đất nước và là những giai điệu trong trẻo nhưng cũng thật hùng tráng mang ký ức và lý tưởng sống của cả thế hệ những người nhạc sĩ, chiến sĩ trên mặt trận văn hóa; là tiếng nói từ trái tim đại diện cho dân tộc yêu chuộng hòa bình. Thông qua các tác phẩm của mình, nhạc sĩ Hoàng Vân đã góp phần cùng nhiều thế hệ nhạc sĩ hun đúc tình yêu Tổ quốc, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và ý chí xây dựng đất nước. Nhạc sĩ Hoàng Vân được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật vào năm 2000.

Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian -0
Nhạc trưởng Lê Phi Phi sẽ chỉ huy đêm nhạc của bố mình.

Chương 1 của chương trình sẽ là “Hồi tưởng” - là những tác phẩm chọn lọc, gợi lại những dấu mốc lịch sử đến khát vọng tương lai được ghi bằng âm thanh cuộc đời của chính nhạc sĩ. Khán giả sẽ có cơ hội thưởng thức “Giao hưởng số II”, Tưởng niệm (Chương I). Một trong những điểm nhấn xúc động của chương trình là bản phổ nhạc bài thơ “Cảnh khuya” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, do nhạc trưởng Lê Phi Phi khôi phục lại văn bản gốc của tác giả. Bên cạnh đó là những ca khúc cách mạng đi cùng năm tháng như “Tôi là người thợ lò”, “Người chiến sĩ ấy”, “Bài ca giao thông vận tải”. Riêng tác phẩm “Quảng Bình quê ta ơi” được làm mới với sự kết hợp giữa tiếng đàn nguyệt của NSND Cồ Huy Hùng cùng Dàn nhạc Giao hưởng, đầy sáng tạo giữa truyền thống và hiện đại.

“Cho muôn đời sau” chương 2 mở ra một không gian tươi sáng và giàu sức sống, thể hiện tinh thần kiến thiết và vẻ đẹp của đất nước thanh bình. Từ điểm chuyển giao xúc động qua tác phẩm “Hát ru trong đêm pháo hoa”, chương trình đưa người xem đến với ký ức tuổi thơ qua Tổ khúc dành cho thiếu nhi: “Em yêu trường em”, “Con chim vành khuyên”, “Mùa hoa phượng nở”, cùng với đó là những giai điệu trải dài qua những miền quê hương đất nước như: “Tình ca Tây Nguyên”, “Khúc tâm tình người thủy thủ”, “Hát về cây lúa hôm nay”, “Bài ca người giáo viên nhân dân”... Chương trình được khép lại bằng bản mashup “Cho ngày nay, cho ngày mai, cho muôn đời sau”, như một khúc hoan ca, ngợi ca hòa bình, tình yêu và khát vọng trường tồn của dân tộc Việt Nam.

Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian -0
Nhạc sĩ Hoàng Vân.

Đúng như tên gọi của chương trình - “Cho muôn đời sau” không chỉ là không gian tôn vinh âm nhạc của nhạc sĩ Hoàng Vân mà còn là minh chứng cho sức sống lâu bền của những tác phẩm đi cùng năm tháng có giá trị nghệ thuật và sức lan tỏa trong lòng công chúng yêu nhạc nhiều thế hệ trong nước và ở nước ngoài. Tiến sĩ Lê Y Linh chia sẻ: "...Tinh thần Việt trong các tác phẩm của nhạc sĩ Hoàng Vân rất rõ: dân ca, nhạc khí truyền thống, thơ Việt... Đây cũng là dấu ấn sáng tác của nhạc sĩ Hoàng Vân. Concert sẽ có những bản phối mới như “Quảng Bình quê ta ơi!”, hay khôi phục lại một số tác phẩm ít biểu diễn như "Bốn mùa ở quê hương" mang ý nghĩa đặc biệt. Mỗi chi tiết đều được cân nhắc kỹ để vừa giữ được tính nguyên bản trong âm nhạc của ông, vừa chạm tới cảm xúc khán giả hôm nay".

Nhân kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống CAND và Quốc khánh 2/9, Cục Công tác Chính trị, Bộ Công an chỉ đạo Nhà hát Hồ Gươm thực hiện chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên “Cho muôn đời sau”. Chương trình là một trường khúc về quê hương, đất nước, tưởng niệm về công lao dựng nước và giữ nước của các thế hệ cha ông và tràn đầy hy vọng cho mai sau. Chương trình sẽ bắt đầu vào 20 giờ ngày 24/7/2025, ngày sinh nhật lần thứ 95 của nhạc sĩ và cũng sẽ là dịp đón bằng Di sản tư liệu thế giới của UNESCO cho bộ Sưu tập của Nhạc sĩ Hoàng Vân.

Đây là một chương trình quy mô lớn quy tụ hơn 200 nghệ sĩ, với sự tham gia của các nghệ sĩ tên tuổi, các dàn nhạc và hợp xướng chuyên nghiệp cùng nhiều thế hệ học trò và cộng sự của nhạc sĩ Hoàng Vân nhằm tôn vinh sự nghiệp đồ sộ và di sản nghệ thuật đặc biệt của một trong những cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại.  Ngoài một số bài ca nổi tiếng đi cùng năm tháng đã in dấu trong ký ức nhiều thế hệ, chương trình giới thiệu nhiều tác phẩm khí nhạc, giao hưởng, tổ khúc, hợp xướng thiếu nhi, tác phẩm cho độc tấu và dàn nhạc. Nhiều bản được phục dựng, công diễn lại sau thời gian dài vắng bóng.

Việt Linh

Các tin khác

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Văn hóa, lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa, những trang tư liệu hay không gian bảo tàng. Trên TikTok, Facebook, Instagram, YouTube... người trẻ đang kể câu chuyện của cha ông bằng video ngắn, tranh vẽ, thời trang, âm nhạc và công nghệ số. Cách kể mới đang giúp di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Nhưng khi một video có thể lan truyền tới hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sáng tạo mà không làm sai lệch những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ?

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Dù ông Trump tuyên bố Mỹ "không cần Canada", thực tế Washington đang mua phần lớn dầu thô, khí đốt, điện cùng nhiều nguyên liệu công nghiệp sống còn từ quốc gia láng giềng.

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Sau 6 tháng xung đột Trung Đông, giá dầu và xăng vẫn neo cao nhưng thị trường đang dần hình thành một "bình thường mới". Dù Mỹ nỗ lực mở rộng nguồn cung qua thỏa thuận với Venezuela, giá nhiên liệu vẫn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Ra đời từ năm 1989 từ ý tưởng của cộng đồng địa phương nhằm đưa du khách trở về với bầu không khí "vàng" của các thập niên từ 1950 - 1980, lễ hội Golden Oldies được tổ chức vào ngày cuối tuần cuối cùng của tháng 7 hàng năm tại làng Krofdorf-Gleiberg, thị trấn Wettenberg, tiểu bang Hessen - Đức. Kết hợp giữa âm nhạc, xe cơ giới và thời trang vintage, Golden Oldies đã trở thành một trong những lễ hội văn hóa hoài niệm lớn nhất nước Đức, thu hút mỗi năm khoảng 60.000 - 70.000 lượt du khách.

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Chỉ còn ít tuần nữa, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) sẽ chính thức khởi tranh tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản). Thời điểm này, không khí tập luyện tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia đang bước vào giai đoạn "nước rút" khốc liệt nhất. Với mục tiêu phấn đấu giành từ 4 - 6 HCV, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đang dồn toàn lực, kích hoạt chế độ "cắm trại săn vàng" cho các đội tuyển trọng điểm.

Một thoáng Milan

Một thoáng Milan

Được coi là trung tâm quan trọng của thời trang châu Âu, cái nôi của Opera và đô thị kinh tế của nước Ý, Milan trên thực tế còn là một trong những thành phố đẹp nhất nước Ý. Ẩm thực đa dạng và cuộc sống nhộn nhịp, Milan là sự hòa quyện giữa cuộc sống hiện đại phồn thịnh với vô vàn di tích lịch sử tráng lệ. Sự tiên phong nghệ thuật độc đáo và bảo tồn truyền thống cổ điển đã đem đến cho Milan một vẻ quyến rũ mê hoặc.

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Ngày 24/8, chính quyền Mỹ đã công bố chiến dịch “chiến tranh kinh tế” hủy diệt do Tổng thống Donald Trump phát động nhằm đối phó với Iran. Chiến dịch này đang được giới quan sát quốc tế theo dõi xem liệu ông Trump có thật sự thực hiện đúng như những gì tuyên bố hay không, khi những cái giá phải trả về mặt chính trị ngày càng tăng.

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đòi hỏi Việt Nam vừa bảo tồn bản sắc vừa tạo động lực tăng trưởng mới, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang mở ra hành lang pháp lý đồng bộ nhằm chuyển hóa giá trị văn hóa thành tài sản trí tuệ và nguồn lực kinh tế. Mục tiêu của dự thảo không dừng ở quản lý mà hướng tới kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo hoàn chỉnh, nơi truyền thống được phát huy thành giá trị thương mại bền vững.

Để sân khấu thực cảnh đậm chất văn hóa, thu hút khách du lịch

Để sân khấu thực cảnh đậm chất văn hóa, thu hút khách du lịch

Những năm gần đây, sân khấu thực cảnh ở Việt Nam đang nở rộ. Khởi đầu từ “Tinh hoa Bắc Bộ” năm 2017 đến nay, chúng ta có thêm những vở như “Ký ức Hội An”, “Tinh hoa Việt Nam”, “Vũ điệu trên mây”, “Chuyện tình Bản Giốc”, “Dòng sông kể chuyện”, “Huyền tích U Va”… và mới đây là “Đất nước thiên hùng ca” cho thấy một xu hướng: lịch sử, truyền thuyết, cảnh quan và di sản đang được kể lại bằng ngôn ngữ của sân khấu hiện đại.

Số hóa an ninh - vì bình yên Đất Mũi

Số hóa an ninh - vì bình yên Đất Mũi

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, tỉnh Cà Mau không chỉ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào cải cách hành chính hay phát triển kinh tế, mà còn chủ động đưa công nghệ vào công tác bảo đảm an ninh trật tự ở cơ sở. Việc thành lập, duy trì các mô hình như “Cổng an ninh trật tự thông minh” tại xã Phong Hiệp; “An ninh trật tự xã hội thông minh” tại xã Tân Hưng hay hệ thống “Camera an ninh trật tự” tại hầu hết các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã mang lại bước ngoặt lớn, trở thành “Lá chắn công nghệ” thay đổi căn bản phương thức quản trị địa bàn và huy động sức mạnh lòng dân, giữ gìn sự bình yên cho xóm làng nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Hàng trăm tỷ USD được tung ra để hỗ trợ đồng yen, nhưng chênh lệch lãi suất, gánh nợ công và sức hút của tài sản Mỹ tiếp tục bào mòn hiệu quả can thiệp.