Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian

Nhạc sĩ Hoàng Vân (1930-2018) là một tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam. Ông để lại hơn 700 tác phẩm đủ mọi thể loại và hình thức: ca khúc, hợp xướng, nhạc phim, giao hưởng, khí nhạc, nhạc thiếu nhi..., một di sản phong phú trong đó có nhiều tác phẩm trở thành biểu tượng văn hóa, đồng hành cùng các thời kỳ lịch sử của đất nước.

Chương trình âm nhạc “Cho muôn đời sau” tôn vinh những sáng tác của ông do Cục công tác chính trị - Bộ Công an tổ chức không chỉ là một sự kiện tưởng niệm, mà còn là dịp để nhìn lại một giai đoạn vàng son của nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ XX.

1. Nhạc sĩ Hoàng Vân là cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam. Với vốn kiến thức âm nhạc sâu rộng, tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc và lòng yêu nước mãnh liệt, ông đã tạo nên những tác phẩm có sức sống trường tồn trong lòng công chúng. Tháng 4/2025, bộ sưu tập tác phẩm của ông được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới. Đó là hàng trăm bản thảo, bản in, bản thu các tác phẩm khí nhạc, thanh nhạc, nhạc phim, hợp xướng và các tư liệu của nhạc sĩ Hoàng Vân trong suốt hơn nửa thế kỷ sáng tác.

Đây là lần đầu tiên một bộ tư liệu thuộc lĩnh vực âm nhạc hiện đại Việt Nam được công nhận là di sản tư liệu ở cấp độ thế giới, đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa - lịch sử của âm nhạc Việt Nam đương đại. Với giá trị vượt thời gian, di sản này không chỉ phản ánh tư tưởng nghệ thuật của một nhạc sĩ lớn mà còn là một phần của ký ức văn hóa dân tộc Việt Nam thế kỷ XX.

Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian -0
Những tác phẩm của nhạc sĩ Hoàng Vân có giá trị vượt thời gian.

Theo Tiến sĩ Lê Y Linh, nhạc sĩ Hoàng Vân thuộc về thế hệ nhạc sĩ Việt Nam được may mắn đồng hành với cuộc chiến tranh giành độc lập tự do của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX. Song song với việc sưu tầm và bảo tồn nền âm nhạc dân tộc truyền thống, đây cũng chính là giai đoạn mà Việt Nam đặt nền móng sự phát triển trong tương lai cho một nền âm nhạc chuyên nghiệp hòa nhập với ngôn ngữ âm nhạc quốc tế.

Trong số hơn 700 tác phẩm, đông đảo quần chúng biết đến nhạc sĩ Hoàng Vân qua hàng loạt ca khúc để lại dấu ấn trong nền âm nhạc Việt Nam. Các ca khúc của ông mang nhiều hình thức và đề tài đa dạng, từ ca khúc nghệ thuật đến ca khúc thời sự, từ tráng ca đến ngợi ca, từ ngành ca đến tỉnh ca, từ tình ca đến du ca, từ dân ca đến những bài hát đậm tình quốc tế năm châu.

Đặc biệt, trong sự nghiệp sáng tác đồ sộ của mình, các tác phẩm hàn lâm của nhạc sĩ Hoàng Vân chiếm một vị trí quan trọng nhưng ít được quảng đại quần chúng tiếp cận hơn. Ông là tác giả của một trong những bản giao hưởng thơ đầu tiên của Việt Nam ra đời năm 1960, “Thành đồng Tổ quốc”. Giới chuyên môn đánh giá cao các tác phẩm như đại hợp xướng và dàn nhạc giao hưởng “Hồi tưởng” (1961-1962), vở ballet “Chị Sứ” (1968, giải thưởng Hồ Chí Minh), tổ khúc bốn chương cho hợp xướng và dàn nhạc giao hưởng “Điện Biên Phủ” (2004). Ông là người sáng tạo ra một thể loại mới, thanh khí nhạc (theo GSTS Nguyễn Thụy Loan), với nhiều tác phẩm đã là "mẫu mực trong nền âm nhạc Việt Nam" (lời Nhạc sĩ Nguyễn Cường). “Tôn chỉ của nhạc sĩ trong cả sự nghiệp của mình là sự sáng tạo không ngừng nghỉ, là sự hướng thượng, là cuộc hành trình đi tìm cái đẹp và bao trùm lên tất cả là tình yêu Tổ quốc” - Tiến sĩ Lê Y Linh chia sẻ.

Có thể nói, nhạc sĩ Hoàng Vân đã tạo nên những bản nhạc có sức sống trường tồn trong lòng công chúng. Từ khí nhạc đến thanh nhạc, từ những khúc tráng ca chiến đấu đến giai điệu tình yêu, quê hương, ông đã góp phần kiến tạo nên một vũ trụ âm nhạc Việt Nam hiện đại phong phú, đa dạng và đầy sức sống.

2. Concert “Cho muôn đời sau” không chỉ là một sự kiện tưởng niệm, mà còn là dịp để nhìn lại một giai đoạn vàng son của nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ XX. Đó là lời tri ân sâu sắc dành cho người nhạc sĩ đã hiến dâng trọn đời mình cho âm nhạc và Tổ quốc. Nhạc sĩ Hoàng Vân đã viết những tác phẩm ca ngợi Đảng Cộng sản Việt Nam; ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, ngợi ca những tấm gương chiến sĩ, trong đó có lực lượng Công an nhân dân. Những tác phẩm ấy mang đậm âm hưởng của những miền quê hương, đất nước và là những giai điệu trong trẻo nhưng cũng thật hùng tráng mang ký ức và lý tưởng sống của cả thế hệ những người nhạc sĩ, chiến sĩ trên mặt trận văn hóa; là tiếng nói từ trái tim đại diện cho dân tộc yêu chuộng hòa bình. Thông qua các tác phẩm của mình, nhạc sĩ Hoàng Vân đã góp phần cùng nhiều thế hệ nhạc sĩ hun đúc tình yêu Tổ quốc, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và ý chí xây dựng đất nước. Nhạc sĩ Hoàng Vân được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật vào năm 2000.

Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian -0
Nhạc trưởng Lê Phi Phi sẽ chỉ huy đêm nhạc của bố mình.

Chương 1 của chương trình sẽ là “Hồi tưởng” - là những tác phẩm chọn lọc, gợi lại những dấu mốc lịch sử đến khát vọng tương lai được ghi bằng âm thanh cuộc đời của chính nhạc sĩ. Khán giả sẽ có cơ hội thưởng thức “Giao hưởng số II”, Tưởng niệm (Chương I). Một trong những điểm nhấn xúc động của chương trình là bản phổ nhạc bài thơ “Cảnh khuya” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, do nhạc trưởng Lê Phi Phi khôi phục lại văn bản gốc của tác giả. Bên cạnh đó là những ca khúc cách mạng đi cùng năm tháng như “Tôi là người thợ lò”, “Người chiến sĩ ấy”, “Bài ca giao thông vận tải”. Riêng tác phẩm “Quảng Bình quê ta ơi” được làm mới với sự kết hợp giữa tiếng đàn nguyệt của NSND Cồ Huy Hùng cùng Dàn nhạc Giao hưởng, đầy sáng tạo giữa truyền thống và hiện đại.

“Cho muôn đời sau” chương 2 mở ra một không gian tươi sáng và giàu sức sống, thể hiện tinh thần kiến thiết và vẻ đẹp của đất nước thanh bình. Từ điểm chuyển giao xúc động qua tác phẩm “Hát ru trong đêm pháo hoa”, chương trình đưa người xem đến với ký ức tuổi thơ qua Tổ khúc dành cho thiếu nhi: “Em yêu trường em”, “Con chim vành khuyên”, “Mùa hoa phượng nở”, cùng với đó là những giai điệu trải dài qua những miền quê hương đất nước như: “Tình ca Tây Nguyên”, “Khúc tâm tình người thủy thủ”, “Hát về cây lúa hôm nay”, “Bài ca người giáo viên nhân dân”... Chương trình được khép lại bằng bản mashup “Cho ngày nay, cho ngày mai, cho muôn đời sau”, như một khúc hoan ca, ngợi ca hòa bình, tình yêu và khát vọng trường tồn của dân tộc Việt Nam.

Nhạc sĩ Hoàng Vân: Một di sản âm nhạc sống động vượt thời gian -0
Nhạc sĩ Hoàng Vân.

Đúng như tên gọi của chương trình - “Cho muôn đời sau” không chỉ là không gian tôn vinh âm nhạc của nhạc sĩ Hoàng Vân mà còn là minh chứng cho sức sống lâu bền của những tác phẩm đi cùng năm tháng có giá trị nghệ thuật và sức lan tỏa trong lòng công chúng yêu nhạc nhiều thế hệ trong nước và ở nước ngoài. Tiến sĩ Lê Y Linh chia sẻ: "...Tinh thần Việt trong các tác phẩm của nhạc sĩ Hoàng Vân rất rõ: dân ca, nhạc khí truyền thống, thơ Việt... Đây cũng là dấu ấn sáng tác của nhạc sĩ Hoàng Vân. Concert sẽ có những bản phối mới như “Quảng Bình quê ta ơi!”, hay khôi phục lại một số tác phẩm ít biểu diễn như "Bốn mùa ở quê hương" mang ý nghĩa đặc biệt. Mỗi chi tiết đều được cân nhắc kỹ để vừa giữ được tính nguyên bản trong âm nhạc của ông, vừa chạm tới cảm xúc khán giả hôm nay".

Nhân kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống CAND và Quốc khánh 2/9, Cục Công tác Chính trị, Bộ Công an chỉ đạo Nhà hát Hồ Gươm thực hiện chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên “Cho muôn đời sau”. Chương trình là một trường khúc về quê hương, đất nước, tưởng niệm về công lao dựng nước và giữ nước của các thế hệ cha ông và tràn đầy hy vọng cho mai sau. Chương trình sẽ bắt đầu vào 20 giờ ngày 24/7/2025, ngày sinh nhật lần thứ 95 của nhạc sĩ và cũng sẽ là dịp đón bằng Di sản tư liệu thế giới của UNESCO cho bộ Sưu tập của Nhạc sĩ Hoàng Vân.

Đây là một chương trình quy mô lớn quy tụ hơn 200 nghệ sĩ, với sự tham gia của các nghệ sĩ tên tuổi, các dàn nhạc và hợp xướng chuyên nghiệp cùng nhiều thế hệ học trò và cộng sự của nhạc sĩ Hoàng Vân nhằm tôn vinh sự nghiệp đồ sộ và di sản nghệ thuật đặc biệt của một trong những cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại.  Ngoài một số bài ca nổi tiếng đi cùng năm tháng đã in dấu trong ký ức nhiều thế hệ, chương trình giới thiệu nhiều tác phẩm khí nhạc, giao hưởng, tổ khúc, hợp xướng thiếu nhi, tác phẩm cho độc tấu và dàn nhạc. Nhiều bản được phục dựng, công diễn lại sau thời gian dài vắng bóng.

Việt Linh

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…