Nhạc kịch thiếu nhi - Khoản đầu tư dài hạn

Nhạc kịch chiếm sóng sân khấu thiếu nhi

Mùa hè năm nay, sân khấu thiếu nhi đón nhận 2 vở nhạc kịch thú vị “Không gia đình” của nhà hát Tuổi trẻ và “Phép màu của Kust” của học viện Starlab. Những đêm công diễn đầu tiên của “Không gia đình” nhận được sự yêu thích của khán giả vì đó là một tác phẩm được đầu tư kỹ lưỡng, công phu, từ phục trang đến âm nhạc. “Không gia đình” - chuyển thể từ tiểu tuyết kinh điển “Không gia đình” của nhà văn Pháp Hector Malot. Ê kíp sáng tạo đã khéo léo chắt lọc những gì tinh túy nhất từ nguyên tác để phù hợp với khán giả Việt Nam.

Hơn 1 tiếng đồng hồ, khán giả nhí thích thú bước vào thế giới phiêu lưu kỳ diệu và đầy lòng nhân ái, tình yêu thương của cậu bé Remi kể từ khi bị cha nuôi bán cho gánh xiếc của cụ Vitalis. Điểm nhấn của vở nhạc kịch là sân khấu dưới bàn tay của họa sĩ Đặng Minh Tuấn, khi lộng lẫy của Paris xa hoa, khi nên thơ của làng quê nước Pháp thế kỷ XIX, khi hùng tráng của thiên nhiên nước Pháp… Ngoài ra, điều thú vị là phần âm nhạc được làm mới đầy sáng tạo từ các tác phẩm cổ điển, ca từ tiếng Việt được trau chuốt. Dàn diễn viên trẻ tài năng ngày càng hoàn thiện điêu luyện các kỹ nghệ diễn xuất, ca hát, vũ đạo cùng lúc. Đây là  một điểm mạnh cho thấy sự nỗ lực không ngừng của nhà hát Tuổi trẻ trong việc hoàn thiện sân khấu nhạc kịch.

Nếu “Không gia đình” đến từ nhà hát có truyền thống về nhạc kịch thì “Phép màu của Kurt” lại do một đơn vị tư nhân đầu tư, quy tụ những nghệ sĩ nổi tiếng như Đinh Tiến Dũng biên kịch, cố vấn nghệ thuật Lại Bắc Hải Đăng, nhạc sĩ Lưu Hà An. Tổng đạo diễn là nhạc sĩ Hoàng Anh Minh - Giám đốc Âm nhạc hàng loạt chương trình của VTV. Vở nhạc kịch kể về người có mùi khó ngửi rất đặc trưng nhưng lại luôn yêu thương những bông hoa vô điều kiện. Người bạn này yêu các bông hoa đến mức sẵn sàng hy sinh bản thân mình để những bông hoa có thể lan tỏa hương thơm và tình yêu thương đó chính là một phép màu của cuộc sống trên trái đất này. Phép màu sẽ được thể hiện vừa chân thực và vừa kỳ ảo qua âm nhạc, vũ đạo và những sắc màu rực rỡ mang tính thẩm mỹ cao.

Mang thông điệp “Ai cũng có giá trị của riêng mình” và “Hãy luôn tự tin vào giá trị của bản thân”, vở nhạc kịch “Phép màu của Kurt” sẽ mang đến cho khán giả, đặc biệt là khán giả nhí một cái nhìn toàn diện hơn và không bị thiên lệch theo những tiêu chuẩn xã hội khắt khe nào đó. Từ đó, chúng ta sẽ có một cái nhìn bao dung hơn về cuộc sống và biết yêu thương hơn những gì mình đang có.

Ca sĩ Hiền VK - chỉ đạo sản xuất của vở nhạc kịch chia sẻ với báo chí: “Marvil - người đóng nhân vật Kurt từng là diễn viên chính trong vở nhạc kịch “Shrek”. Marvil được đào tạo bài bản với chuyên gia nước ngoài và có chất giọng rất nội lực, nhiều cảm xúc. Khi được mời tham gia vở nhạc kịch, Marvil rất hào hứng và muốn thử sức. Và kết Marvil mang lại bùng nổ hơn những điều mong đợi. Riêng Phương Linh - người đảm nhận vai Thủy Tiên Vàng là một cô bé rất tài năng, còn biết nhào lộn làm xiếc nữa.

Ngoài ra, các vai đã casting đều xuất sắc. Chúng tôi rất tự hào khi khi được những gương mặt nổi bật ở miền bắc như: Ali Thục Phương, Moon Tân Anh, Đặng Kim Thiên Kim… Các bạn diễn viên đều tập cực kì nghiêm túc. Các bé bây giờ được tiếp xúc nhiều hơn nên giỏi hơn, chuyên nghiệp hơn rất nhiều”, Hiền VK nói.

Tất cả những điều này là bảo chứng cho chất lượng của một vở nhạc kịch được sản xuất bởi một ê kíp người Việt. Như vậy có thể thấy, nguồn nhân lực cho sân khấu nhạc kịch hiện nay đã cải thiện và chúng ta có một thế hệ diễn viên tài năng - điều mà trước đây khá hiếm. Đây cũng là cơ sở để chúng ta có thể hy vọng về một sân khấu nhạc kịch cho thiếu nhi sẽ ngày càng phát triển trong tương lai.

Dế mèn phiêu lưu ký nhận được sự đầu tư từ nhà nước

Có thể thấy, chưa bao giờ khán giả Việt Nam lại có cơ hội tiếp cận và thưởng thức nhiều tác phẩm nhạc kịch như hiện nay. Đáng chú ý, bên cạnh sự xuất hiện của những vở diễn đậm chất cổ điển phương Tây, không ít vở nhạc kịch do người Việt sáng tác, kể câu chuyện về người Việt cũng đang được nhiều đơn vị nghệ thuật khai thác.

Đặc biệt với sân khấu thiếu nhi, có thể kể đến một số tác phẩm nhạc kịch thuần Việt đã đón nhận nhiều tình cảm của khán giả thời gian qua như: “Dế mèn phiêu lưu ký” (Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch thành phố Hồ Chí Minh); "Tấm Cám", "Thủy Tinh - Đứa con thứ 101" (Nhóm kịch Buffalo); "Tiên Nga" (Sân khấu kịch Idecaf); "Trại hoa vàng", "Sóng", "Viên đá ngũ sắc" (Nhà hát Tuổi trẻ)...

Rõ ràng, càng ngày, các vở nhạc kịch dành cho thiếu nhi càng được đầu tư kỹ lưỡng, từ vũ đạo, âm thanh, ánh sáng đến việc truyền thông quảng bá. Đây là một cơ hội để các bạn nhỏ sớm được tiếp cận, thưởng thức cái đẹp. Bởi làm sân khấu cho thiếu nhi cần sự đầu tư nghiêm túc, sự chỉn chu, tinh tế và sáng tạo. Theo NSƯT Ánh Tuyết, đó là nơi gieo mầm cái đẹp trong tâm hồn trẻ thơ. Sân khấu nhạc kịch là một phương tiện để trẻ em tiếp cận với cái đẹp của âm nhạc, vũ đạo, màu sắc, trang phục và của những câu chuyện xúc động, mang ý nghĩa nhân văn về cuộc sống.

Từ “Không gia đình” hay “Phép màu của Kust” chúng ta có một đội ngũ diễn viên tài năng, có thể vừa hát, nhảy, múa điêu luyện. Chúng ta có những nghệ sĩ tâm huyết với nhạc kịch thiếu nhi, để mang đến cho các em những vở diễn đẹp, mang nhiều ý nghĩa. Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh nhạc kịch Việt Nam, chúng ta vẫn thấy sự thiếu cân bằng trong kỹ thuật trình diễn của nghệ sĩ. Theo dõi tác phẩm của những đơn vị thiên về biểu diễn kịch sẽ thấy phần diễn trội hơn hẳn phần hát và vũ đạo. Ngược lại, với vở nhạc kịch của những đơn vị thiên về biểu diễn ca múa nhạc, sẽ thấy năng lực diễn xuất có phần yếu hơn. Với nhạc kịch, phần âm nhạc là yếu tố vô cùng quan trọng nhưng ở một số vở diễn, yếu tố này chưa được quan tâm đầu tư.

Vì vậy, để sân khấu nhạc kịch thiếu nhi nói riêng và nhạc kịch Việt Nam nói chung phát triển cần một chiến lược dài hơi hơn. Hay nói cách khác, sân khấu nhạc kịch cần một hệ sinh thái để phát triển một cách bền vững. Theo NSƯT Ánh Tuyết, đạo diễn của vở nhạc kịch “Không gia đình”- người có niềm say mê đặc biệt với nhạc kịch: “Để sân khấu nhạc kịch Việt Nam từng bước tiệm cận với thế giới, theo tôi, điều cốt lõi là phải thay đổi tư duy và mô hình đào tạo nguồn nhân lực. Thứ nhất, đào tạo nghệ sĩ nhạc kịch phải theo hướng liên ngành - một nghệ sĩ không chỉ biết hát mà còn phải diễn xuất, chuyển động hình thể, đọc kịch bản, hiểu âm nhạc và tương tác tốt với công nghệ sân khấu hiện đại”.

NSƯT Ánh Tuyết cũng cho rằng, chúng ta cần các chương trình đào tạo mang tính quốc tế - hợp tác với các học viện nghệ thuật quốc tế, mời các chuyên gia nước ngoài, tổ chức các khóa học chuyên sâu về nhạc kịch phương Tây, Broadway hoặc musical châu Á như Hàn Quốc. Điều này Hàn Quốc đã làm rất tốt khi từ những năm 2000, họ đã có các chương trình giáo dục nhạc kịch chuyên nghiệp và các giảng viên nhạc kịch có trình độ, tạo ra bước phát triển nhanh chóng cho lĩnh vực này. Trong suốt 20 năm, chính phủ Hàn Quốc liên tục đưa ra các chiến lược để nhạc kịch xứ sở kim chi vươn ra thế giới, thông qua các buổi tư vấn đầu tư trực tiếp, kết nối các nhà sản xuất trong nước với đối tác quốc tế... Và đến nay, Hàn Quốc chính thức trở thành một trong 4 thị trường nhạc kịch lớn nhất thế giới.

NSƯT Ánh Tuyết cũng nhấn mạnh việc cần xây dựng một hệ sinh thái nhạc kịch, trong đó người làm nghề được hỗ trợ đúng mức - từ kịch bản, sân khấu, đạo diễn, diễn viên đến kỹ thuật ánh sáng, âm thanh, dàn nhạc và truyền thông. Và một phần không thể thiếu là giáo dục nghệ thuật cho thiếu nhi, những khán giả nhí và có thể là những nghệ sĩ trong tương lai.

Ngoài ra, có lẽ điều rất quan trọng đó là các chính sách đầu tư, hỗ trợ của nhà nước, các quỹ nghệ thuật dành cho nhạc kịch. Năm 2024,  UBND TP. Hồ Chí Minh và Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch TP. Hồ Chí Minh đã đầu tư toàn bộ kinh phí sáng tác, dàn dựng biểu diễn cho vở nhạc kịch “Dế mèn phiêu lưu ký”.

NSND Tạ Minh Tâm chia sẻ: “Vở diễn đánh dấu một bước tiến bộ vượt bậc của nhạc kịch Việt Nam. Chúng ta đã có quyền tự hào Việt Nam đã bước chân vào lĩnh vực nhạc kịch một cách đầy tự tin và theo tôi, rất cần nhân rộng và lan tỏa mô hình tài trợ văn hóa xứng tầm để người yêu nghệ thuật được thưởng thức những dự án văn hóa nghệ thuật có chất lượng tốt”.