Năm 2010, nhà thơ Dương Thuấn đã cho ra mắt bạn đọc bộ tuyển tập thơ dày 2000 trang, với ba tuyển: "Bản Hon và những nơi khác"; "Thơ tình"; " Thơ viết cho thiếu nhi". Sách do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành.
"Tuyển tập Dương Thuấn" được sáng tác bằng hai thứ tiếng: Tày và Kinh. Khi tôi hỏi tác giả, đây có phải là sự chuyển ngữ, dịch từ tiếng Tày sang tiếng Kinh hoặc ngược lại, anh khẳng định: "Tiếng Tày là ngôn ngữ của dân tộc thiểu số mà, nên nhiều khi không thể dịch thuần túy sang tiếng Việt hay ngược lại. Tuyển tập của tôi thực sự là sự sáng tạo bằng hai thứ tiếng. Ngay từ những bài thơ đầu tay tôi đã có ý thức như vậy..." Không chỉ trong sáng tạo nghệ thuật mà trong đời sống hàng ngày, Dương Thuấn vẫn thường xuyên sử dùng cả hai ngôn ngữ. Giữ gìn tiếng nói của một dân tộc, đó là giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc ấy. Điều này không những khẳng định chiều sâu ý thức văn hóa mà nó còn tạo được phong cách riêng, tư duy độc lập, cá tính sáng tạo và đã làm nên tên tuổi nhà thơ Dương Thuấn.
Nhà thơ Dương Thuấn đã ở vào cái độ tuổi "Tri thiên mệnh", cái độ đã hiểu được nhiều nhẽ, thông tỏ nhiều điều trong trời đất. Có lẽ thế, nên anh đã hợp tuyển lại vốn trời cho ấy, đánh dấu thành tựu của mình trong hơn hai chục năm lao động nghệ thuật. Theo nhà thơ Trần Anh Thái thì tuyển tập thơ Dương Thuấn có nhiều cái nhất: Nhà thơ ra tuyển tập ít tuổi nhất, tuyển thơ dày dặn và đồ sộ nhất (trong các nhà thơ Việt Nam)… Song theo tôi cái tinh thần lớn nhất của tuyển thơ chính là bề rộng và bề sâu của hiện thực đời sống với tất cả mọi chiều của không gian, thời gian và của con người. Dương Thuấn viết về đời sống của dân tộc anh, đất nước và nhân loại. Đời sống ấy thật phong phú, thật rỡ ràng và được soi chiếu nhiều chiều kích khác nhau. Bạn đọc thuộc nhiều lứa tuổi đều có thể thuộc thơ anh, yêu thơ anh bởi nó nói chứa đựng trong bên trong những vẻ đẹp sâu lắng. Điều này cắt nghĩa khi trong tuyển tập thơ của Dương Thuấn có tuyển thơ thiếu nhi, thể hiện sự khám phá cái đẹp trong cái nhìn hồn nhiên, ngộ nghĩnh của trẻ thơ. Trong bài thơ "Sự tích những ngọn núi" thì hình ảnh những ngọn núi ấy lại được kể như một câu chuyện cổ tích: "Ngày ấy những ngọn núi/ Kéo thành lũ thành đàn/ Đi như trâu kìn kịt/ Đi qua bao vương quốc/ Đi qua bao miền quê/ Núi đi tìm nơi ở/ Núi về đến quê mình/ Có tiếng lượn Nàng ơi/ Núi đứng nghe mê mải/ Núi đứng đến bây giờ".
Qua cái nhìn trẻ thơ, mỗi bài thơ là một thế giới thật đẹp và thú vị: Mở mắt ra thấy nhiều điều kỳ lạ, nhưng khi nhắm mắt vào lại thấy một thế giới khác cũng vô cùng thích thú không kém gì thế giới hiện thực.
Trong tuyển "Thơ Tình", với hơn hai trăm bài trong thì mỗi bài là một cung bậc yêu. Con mắt yêu của nhà thơ đã khám phá được nhiều vẻ đẹp trong tâm hồn các chàng trai cô gái, với những phát hiện bất ngờ, đầy táo bạo. Thật thú vị khi anh ví cái gốc, cái hấp dẫn muôn đời của gái trai khi họ yêu nhau là từ những quả yêu: "Em sẽ chẳng yêu anh / Nếu anh đến không đem hai quả lai…/ Quả yêu ngọt mình đem tặng cho nhau" (Quả yêu). Khi đã được ăn quả ấy thì họ "dại lòng" như ăn phải bùa mê: "Bỏ vào nước khi khát lòng lại nhớ" (Bản Hon). Quả yêu ấy khác gì trái cấm trên vườn thiên đàng nhưng ở đây đã được cụ thể, xác thực bằng hình tượng thơ. Khi có được quả yêu, họ không bao giờ quên nhau và luôn giữ gìn cho nhau. Vì thế, mà chàng trai đã dặn lòng khi gặp người con gái khác: "Mắt không dám ngó/ Nhớ em ra ngồi dưới gốc cây/ Đốt lá khô lên nhìn lửa" (Nhớ lời em). Khi không lấy được nhau, ngựa về tàu khác, thì lòng yêu tràn ngập cô đơn và nỗi buồn: "Một mình anh ôm câu hát/ Đi tìm bóng núi ngày xưa" (Bóng núi). Núi vẫn sừng sững, đêm ngủ thấy núi, ngày nhìn thấy núi, nhưng chàng trai đã đi tìm cả đời, đi tìm bóng núi ngày xưa…
Tiếng nói nghệ thuật trong thơ Dương Thuấn là tiếng nói đời sống, tiếng nói của người trong cuộc được giãi bày. Không nói những điều to tát mà là những điều bình thường giản dị như hơi thở, như tiếng nói. Anh cứ nhẩn nha, rủ rỉ.
Với tập "Bản Hon và những nơi khác" thì đó là cách nhìn thế giới của những người già, những người đàn ông, đàn bà của làng bản đang ngày đêm sống cuộc sống như dòng sông, như trái núi có từ ngàn đời, với những suy nghĩ đẹp một cách hồn hậu chất phác. Mỗi bài thơ là một câu chuyện về cuộc sống, về lẽ nhân sinh. Có cả những khi hạnh phúc, có cả những khi "lửa tắt, cơm sôi", có cả những chuyện kín đáo ý nhị như chuyện "vợ lẽ con riêng", chuyện "này nọ" của trai gái... "Hãy đến đó, cứ chờ anh nhé/ Nếu có ai đi qua hỏi đứng đó làm gì/ Hãy nói đang tìm nghé con đêm qua bị lạc/ Hoặc em nói là em đứng đây hái thuốc.../ Thì em cứ giả vờ làm nghi binh/ Để không ai biết, không ai trêu em và anh" (Hãy chờ anh ở dưới gốc cây).
Vợ chồng khi giận nhau thì: "Kẻ nói đi một câu/ Người nói lại một câu/ Vợ chồng thành xích mích/ Có khách đến nhà giả vờ làm lành/ lạnh như nước, nóng như lửa/ Khách đi rồi lại bùng bùng"... (Vợ chồng xích mích). Những dòng sông ngọn núi như sự hiện hữu của trường tồn trong đời sống nhân sinh, vì thế những người già Bản Hon đã trút tâm sự của mình: "Sông ơi, tôi già quá rồi nhưng sao chưa chết?/ Dòng sông vẫn chảy đi ì ầm/ Như là không nghe, không biết.." (Những bà già). Theo Giáo sư Hoàng Ngọc Hiến: "Xưa nay, về lẽ sinh tử ở đời trên thế giới chưa có ai viết hay như Dương Thuấn" (lời chúc mừng "Tuyển tập Dương Thuấn").
Có thể khẳng định, thơ Dương Thuấn có được sức hấp dẫn, lôi cuốn và sức khái quát rộng lớn, bởi anh đã có được con mắt tinh tế của nghệ thuật, có sự đằm mình vào cuộc sống, gắn bó sâu sắc và chiêm nghiệm hiện thực ấy. Có lẽ, quê hương và tuổi thơ với những câu chuyện huyền thoại về hồ Ba Bể, sông Năng, bản Hon… đã chắp cánh cho tâm hồn thơ anh.
Trước thế hệ nhà thơ Dương Thuấn có thể kể đến các nhà thơ như Nông Quốc Chấn, Bàn Tài Đoàn, Cầm Biêu, Hoàng Nó, Lương Quy Nhân... song có thể do hoàn cảnh lịch sử, việc giao lưu, quảng bá còn hạn chế. Đến Dương Thuấn, anh đã tiếp nối và mở mang con đường mà các thế hệ đi trước đã làm, đó là khẳng định mạnh mẽ một đời sống riêng cho dân tộc mình.
Trong lời giới thiệu "Tuyển tập Dương Thuấn", nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã khẳng định Dương Thuấn: "Hồn nhiên dẫn mọi người về tận nguồn cội của một đời sống thuần phác, giàu ân tình, giàu cốt cách của dân tộc anh, để mọi người cùng yêu cái anh yêu, cùng được tắm gội trên một vùng sông nước thật trong trẻo"
