Nhà báo Mỹ hiểu rõ chân tơ, kẽ tóc bóng đá nữ Việt Nam

Đội tuyển bóng đá nữ Mỹ vượt xa tuyển bóng đá nữ Việt Nam về nhiều mặt, gần như chắc chắn họ sẽ giành trọn 3 điểm khi hai đội gặp nhau ở trận ra quân World Cup 2023 vào cuối tuần này. Tuy nhiên, điều đó không ngăn cản giới truyền thông và người hâm mộ Mỹ tìm hiểu về bóng đá nữ Việt Nam. Phóng viên hàng đầu của New York Times, Jere Longman thậm chí lặn lội sang Hà Nội để đi sâu vào ngóc ngách nền tảng bóng đá nữ Việt Nam. Giờ đây, ông có lẽ còn hiểu bộ môn này hơn nhiều người Việt Nam.

Jere Longman không phải cái tên xa lạ với những người yêu thích văn hóa đọc và báo chí thể thao. Ông là phóng viên, nhà báo, nhà văn nổi tiếng người Mỹ. Ông chính thức vào biên chế New York Times từ năm 1993, chủ yếu viết về các môn thể thao đỉnh cao. Trước khi làm việc cho tờ báo khổng lồ này, Jere Longman bắt đầu sự nghiệp bằng các bài viết về thể thao trung học và đại học tại Clarion-Ledger từ năm 1976 đến 1977, thời điểm ông vừa nhận bằng cử nhân báo chí tại Đại học bang Louisiana. Sau đó, ông công tác tại Dallas Times Herald trong vai trò phóng viên thể thao và biên tập viên tổng hợp từ năm 1977 đến 1982.

Đà thăng tiến tiếp tục giúp Jere Longman trở thành phóng viên đưa tin cho Philadelphia Eagles và 76ers tại Philadelphia Inquirer từ năm 1982 đến năm 1993. Quãng thời gian tại đây giúp ông định hình phong cách nổi bật và xây dựng các mối quan hệ, trở thành phóng viên được New York Times săn đón.

Xuyên suốt sự nghiệp làm báo, Jere Longman nhận được nhiều giải thưởng lớn và có những phóng sự tạo ra tiếng vang không chỉ ở Mỹ. Ông chính là tác giả cuốn sách “Những cô gái mùa hè” viết về tuyển bóng đá nữ Mỹ vô địch World Cup 1999. Ông cũng là người viết cuốn sách “Trong số những anh hùng” kể về Chuyến bay thứ 93 của United Airlines bị cướp vào ngày 11/9 và rơi xuống Pennsylvania sau khi các hành khách nổi dậy chống lại bọn không tặc. Cuốn sách này đã trở thành sách bán chạy nhất của New York Times.

Cho dù đã 69 tuổi, Jere Longman vẫn không ngừng dấn thân vào thực địa để tìm ra gốc rễ của vấn đề. Và đó là lý do thôi thúc ông đến Việt Nam công tác ngay sau khi biết đội tuyển nữ của chúng ta là đối thủ của tuyển nữ Mỹ trong ngày ra quân tại World Cup nữ 2023.

Sẽ rất khập khiễng nếu so sánh bóng đá nữ Việt Nam và bóng đá nữ Mỹ. Người Mỹ vô địch World Cup 2 lần liên tiếp gần nhất và hướng đến danh hiệu thứ 5 trong lịch sử, trong khi tuyển nữ Việt Nam mới có lần đầu tiên được tham dự ngày hội bóng đá nữ lớn nhất hành tinh. Khác với bóng đá nam, khoảng cách 31 bậc trên bảng xếp hạng FIFA giữa hai đội tuyển nữ Mỹ và Việt Nam lúc này gần như không thể san lấp.

Từ lý thuyết đến thực tế, tuyển nữ Việt Nam đều không có bất cứ cơ hội gây khó dễ cho tuyển nữ Mỹ trong chặng đầu tiên của hành trình bảo vệ ngôi hậu thế giới. Thế nhưng, những nhận định, dự báo thuần chuyên môn đó không phải điều Jere Longman thực sự quan tâm. Ông đến Hà Nội và nhiều tỉnh thành khác để tìm hiểu tại sao bóng đá nữ Việt Nam lại phát triển thần tốc như vậy trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn cả vật chất lẫn tinh thần.

“Tuyển nữ Việt Nam chỉ chính thức được thành lập từ năm 1997. Ở thời điểm đó, các cầu thủ nữ thậm chí không có quần áo riêng mà phải mặc các bộ đồ rộng thùng thình dành cho nam giới”, Jere Longman chia sẻ những thông tin ông mới thu thập. “Họ còn phải di chuyển một tiếng rưỡi từ nơi tập trung đến sân tập. Các cầu thủ đi bán bánh mì, đẩy xe, làm đủ công việc bên cạnh chơi bóng là bình thường. Họ cần phải làm thêm những công việc khác để cân bằng cuộc sống và duy trì sự nghiệp”.

“Tôi không thể hiểu tại sao một đội tuyển như vậy có thể bứt phá trở thành tập thể mạnh nhất khu vực và bây giờ tiến ra sân chơi thế giới”, Jere Longman nói trong lúc ánh mắt sáng lên sự thán phục. “Huấn luyện viên Mai Đức Chung còn nói với tôi rằng xã hội ban đầu không chào đón một đội bóng nữ như vậy. Ở Việt Nam trước đây, bóng đá được xem là môn thể thao dành cho nam giới. Chưa nói đến vấn đề đồng lương ít ỏi và thiếu ổn định, các bậc phụ huynh không muốn con gái họ chơi bóng đơn giản vì họ cảm thấy môn thể thao này không phù hợp”.

“Liên đoàn bóng đá Việt Nam không rót quá nhiều tiền cho bóng đá nữ, nhưng họ dù sao cũng cố gắng thành lập và duy trì giải vô địch quốc gia hơn 20 năm qua. Tôi nghĩ đó là một trong những điều đúng đắn nhất mà họ đã làm”.

“Tất nhiên, thành công thực chất vẫn dựa trên bản thân các cầu thủ, các huấn luyện viên và những người làm bóng đá nữ ở cấp địa phương. Mức lương trung bình của các cầu thủ nữ Việt Nam hiện tại chỉ từ 200 USD đến 300 USD mỗi tháng. Nếu tính theo năm, mức lương của họ thấp hơn GDP bình quân đầu người của đất nước là 3.756,50 USD. Ở hướng ngược lại, những người làm bóng đá nữ cũng phải gồng gánh rất nhiều. Các trận đấu ở giải vô địch quốc gia chỉ thu hút trung bình 100 đến 300 khán giả đến sân. Trong đó vốn có rất nhiều người thân quen của các cầu thủ. Vì vậy, doanh nghiệp không mặn mà tài trợ cho bóng đá nữ, cho dù số tiền hoàn toàn không đáng kể so với bóng đá nam”.

Bằng cách nào đó, Jere Longman cũng biết luôn chuyện các đội bóng ở Việt Nam nợ lương, đình công và giải thể ngày càng nhiều. Chỉ có điều, bóng đá nữ ít ồn ào hơn và các cầu thủ nữ dễ chấp nhận thỏa hiệp hơn.

“Trong 5 đội tuyển của các bạn giành vé dự World Cup đầu tiên trong lịch sử, một câu lạc bộ lâu năm của họ giải thể vì thiếu cầu thủ”, Jere Longman đặt câu hỏi tu từ trước khi nhấp một ngụm trà và nói tiếp: “Đó là Sơn La. Theo tôi tìm hiểu, họ là đội khá mạnh so với tiềm lực của địa phương. 10 năm trước, Sơn La vẫn có ít nhất 30 cầu thủ ăn tập thi đấu. Giờ đây, họ phải xin rút lui khỏi giải đấu quốc gia vì chỉ còn 4 người sẵn sàng chơi bóng. Huấn luyện viên nói rằng các cầu thủ của ông ấy quyết định về quê lập gia đình và đi làm công nhân”.

“Một đội mạnh hơn và sản sinh ra nhiều tuyển thủ quốc gia như Thái Nguyên lại rơi vào tình cảnh khác. Các cầu thủ của họ chỉ tập trung cùng câu lạc bộ khi có giải đấu. Khi không có giải, họ ngừng tập luyện để đi làm công nhân ở các khu công nghiệp trên địa bàn. Mức lương cầu thủ quá thấp khiến họ không có lựa chọn nào khác”.

“Đó là những câu chuyện đối lập thực sự kỳ lạ”, Jere Longman phân tích. “Nó thậm chí phản bóng đá. Một nền bóng đá không thể phát triển vững chắc và ổn định trong điều kiện như vậy, nhưng người Việt Nam vẫn tiến lên không ngừng nghỉ. Vì vậy, sẽ là sai lầm lớn nếu bất cứ ai đánh giá thấp họ tại World Cup nữ 2023”.

Cuối cùng, Jere Longman tin rằng World Cup nữ 2023 là cơ hội có một không hai để bóng đá nữ Việt Nam tiến lên một tầm cao mới, cả trong và ngoài sân cỏ.

“Giành quyền tham dự World Cup là niềm tự hào to lớn với các bạn, từ Futsal cho đến bóng đá nữ”, Jere Longman trầm ngâm. “Thành tích cao đột biến ở các môn thể thao khác cũng vậy, luôn mang đến cho các vận động viên rất nhiều điều. Huấn luyện viên Mai Đức Chung và các học trò đã được chào đón như những người hùng sau khi giành chiến thắng ở vòng play-off. Giải đấu sắp tới chắc chắn sẽ giúp họ đổi đời”.

“Ngoài tiền thưởng từ FIFA, các ngôi sao của tuyển nữ Việt Nam đang dần trở thành gương mặt quảng cáo yêu thích của các thương hiệu lớn. Liên đoàn cũng dành nhiều ngân sách cho họ hơn trước. Sự thành đạt của Huỳnh Như và các đồng đội giờ đây sẽ tạo ra động lực lớn cho các cô gái trẻ noi theo. Thực tế, đội U20 nữ Việt Nam vừa qua cũng nhận được sự quan tâm khá lớn từ giới mộ điệu và đó có thể xem là hiệu ứng đầu tiên do World Cup nữ 2023 tạo ra”, Jere Longman quả quyết.