Đánh người vào hậu địch
Ngày 7/11/1948, giặc Pháp huy động một lực lượng lớn gồm cả thủy, lục, không quân tấn công Sơn Tây. Chúng cho một cánh quân nhảy dù xuống Chiểu Dương, Quảng Oai để xây dựng căn cứ, chiếm đóng Trung Hà, bảo vệ phía bắc Sơn Tây.
Trong chiếc lán chỉ huy nhỏ ven một con suối ở chân núi Ba Vì, Trưởng ty Công an Sơn Tây Nguyễn Đức Tường nói với anh Khuất Duy Thảo, Tổ trưởng Tổ Điệp báo Trung Hà:
- Quân Pháp đang ở thế mạnh. Ta còn yếu. Muốn đánh thắng Pháp, ta phải nắm chắc tình hình chúng. Trước hết phải "đánh” được người của ta vào trong lòng địch. Tổ Điệp báo T-20 Trung Hà có nhiệm vụ liên hệ ngay với cấp ủy địa phương chọn một người đưa vào hoạt động trong đồn địch tại Trung Hà. Đầu tuần tới, anh về ty báo cáo kết quả việc thực hiện chủ trương này.
Tại một vườn chè nhỏ ngoại vi xã Cẩm Lĩnh, Ba Vì, Tổ trưởng Khuất Duy Thảo cho mời đồng chí Vương Trọng Thái, một điệp báo viên có kinh nghiệm của tổ đến, truyền đạt chỉ thị của Trưởng ty Công an và bàn cách thực hiện.
Đồng chí Vương Trọng Thái đã đến gặp đồng chí Chu Huy Phụng, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến xã Thái Hòa, một xã nằm bên phía hữu ngạn sông Đà, nói:
- Đề nghị chính quyền địa phương chọn lọc và giới thiệu một người có phẩm chất tốt, đã qua rèn luyện, thử thách, nhanh nhẹn, tháo vát, tốt nhất là biết và nói được tiếng Pháp, vào làm việc với Cơ quan Công an tỉnh Sơn Tây.
Chỉ sau 2 ngày, Chủ tịch Chu Huy Phụng đã nói lại với anh Vương Trọng Thái:
- Chúng tôi đã thống nhất đề cử với Cơ quan Công an dùng anh Ngô Văn Trinh. Anh Trinh sinh năm 1918 tại xã Thạch Đồng, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo hiếu học.
Từ nhỏ, thương cha mẹ, anh Ngô Văn Trinh chăm học và học giỏi, đặc biệt về môn tiếng Pháp và hội họa. Đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, Ngô Văn Trinh làm phụ rồi lái xe cho Hãng xe Việt Hùng chạy hướng Sơn Tây - Trung Hà. Anh đã tham gia du kích xã Phú Hà, nhiều lần vận chuyển, bảo vệ an toàn máy móc, tài sản của Trung ương từ Sơn Tây lên An toàn khu Việt Bắc.
Khi giặc Pháp đánh chiếm Trung Hà, gia đình anh Trinh tản cư vào xã Cẩm Lĩnh, Ba Vì. Sau đó theo chủ trương chung, gia đình anh hồi cư về vùng địch tạm chiếm ở Trung Hà. Anh Trinh là một thanh niên yêu nước, thông minh, nói thạo tiếng Pháp, đã được thử thách, có nhân thân tốt. Anh là con đỡ đầu của ông Trùm Nhưỡng, một giáo dân theo đạo Thiên Chúa gốc. Chúng tôi đã gặp anh Trinh. Anh tình nguyện xin làm việc với Công an Sơn Tây.
Sau khi thẩm tra kỹ về anh Ngô Văn Trinh, Tổ trưởng Điệp báo Khuất Duy Thảo đã đúng hẹn lên báo cáo, xin chỉ thị Trưởng ty Nguyễn Đức Tường.
Một chú liên lạc dẫn anh Trinh đến gặp Tổ trưởng Khuất Duy Thảo. Ngồi bên anh Thảo có điệp báo viên Vương Trọng Thái.
Tổ trưởng Khuất Duy Thảo ân cần cầm tay anh Trinh, chậm rãi nói:
- Từ nay anh làm việc trong Tổ Điệp báo Trung Hà, dưới quyền chỉ huy trực tiếp của anh Vương Trọng Thái. Có lợi thế là anh đang làm phu lao động cho Pháp tại bốt Trung Hà, là con đỡ đầu và đang ở nhà ông Trùm Nhưỡng, một giáo dân được bọn sĩ quan Pháp trong bốt Trung Hà nể vì.
Liền mấy buổi tối, đồng chí Vương Trọng Thái truyền đạt cho anh Trinh những đức tính cần thiết của một cán bộ Công an, đặc biệt là của một điệp báo viên.
Lúc đầu, lao động ngoài bốt Trung Hà, anh Trinh thường hay la cà làm quen với mấy chú lính da đen rồi cả đến mấy tên cai, đội Pháp thường hay ra quán rượu của chị Nguyễn Thị Thoa, vợ anh Trinh nhậu nhẹt.
Chúng kể với anh đủ mọi thứ chuyện trong bốt. Bọn chúng quý anh Trinh vì thấy anh quen thân với cụ Trùm Nhưỡng. Anh em lái xe quen thuộc của Hãng xe Việt Hùng ở thị xã Sơn Tây lên cũng thường hay qua quán rượu, bún của anh chị Trinh - Thoa. Thể theo ý muốn của mấy tên cai Pháp, anh Trinh đã hướng dẫn chúng học lái xe. Chiếm lĩnh được tình cảm của mấy tên sĩ quan Pháp trong bốt Trung Hà, thời gian sau anh Trinh đã được chúng tuyển vào làm việc trong bốt.
Qua mạng lưới giao liên mật cài trong một lái xe của Hãng Việt Hùng, đồng chí Vương Trọng Thái thường nhận được báo cáo của điệp báo viên Ngô Văn Trinh. Có lần anh đã cho biết về kế hoạch tấn công của địch ra vùng tự do Thanh Thủy - Phú Thọ. Có lần theo chỉ thị trên, anh đã cung cấp danh sách những tên do thám địch như tên Cẩn, quê thôn Đông Lâu; tên Sơn quê ở Tông Bản. Có lần anh đã báo cáo về tình hình tổ chức địch, sơ đồ bố trí đóng quân của địch ở Trung Hà.
Những nguồn tin này được đồng chí Vương Trọng Thái báo cáo ra cho Tổ trưởng Khuất Duy Thảo, đã tạo điều kiện để ta đánh thắng nhiều trận.
Ngoài ra, anh Trinh đã thuyết phục địch thả tự do cho một số đồng chí ta bị địch bắt như anh Hợp, anh Thuận, anh Thành quê ở Phú Hữu.
Ngô Văn Trinh còn là người tham gia tổ chức đốt Nhà Thông tin ngụy ở bốt Trung Hà tháng 11 năm 1949.
Năm 1950, giặc Pháp nghi Ngô Văn Trinh làm việc cho Việt Minh, đã bắt giam tra tấn anh. Không tìm được ở anh một lời khai báo nào, chúng đã sát hại rồi vứt xác anh xuống sông Đà.
Câu chuyện bên sông Đà 55 năm sau
Năm 2005, con gái ông Ngô Văn Trinh là chị Ngô Thị Lê đã đưa gia đình về thăm Trung Hà, vùng ven sông Đà. Đến một khu đất nhỏ bên sông, chị Lê xúc động nói:
- Năm 1950, tại đây ông ngoại nhà ta bị giặc Pháp sát hại rồi vứt xác xuống sông!
Tại chính khu vực ông Ngô Văn Trinh hy sinh 55 năm trước, con cháu ông được nghe một số chiến hữu của ông kể câu chuyện "người điệp báo sông Đà".
Chị Ngô Thị Lê cùng chồng là Đỗ Nhân Hiếu và các con đã có đơn, thư gửi các cơ quan chức năng đề nghị xét công nhận và khen thưởng những hoạt động điệp báo của ông Ngô Văn Trinh thời kháng chiến chống Pháp.
Thiếu tướng Tô Thường, Giám đốc Công an Hà Tây (cũ) đã chỉ đạo cơ quan cử trinh sát tìm đến nhiều nhân chứng, xác minh hoạt động của ông Ngô Văn Trinh. Xin trích giới thiệu xác nhận của Thượng tá Khuất Duy Thảo, nguyên Tổ trưởng Tổ Điệp báo T-20 Trung Hà:
"Sau khi ông Trinh bị giặc Pháp bắn chết từ cuối năm 1950, các đồng chí Vương Trọng Thái, đồng chí Kính... ở Tổ Điệp báo T-20 đều chuyển ngành. Tôi sang làm Trưởng Công an huyện Quảng Oai rồi liên tục chuyển đi nhiều nơi khác. Đến đầu 1962, tôi vào công tác ở Ban An ninh Trung ương cục miền
Tôi thiết tha đề nghị lãnh đạo Công an quan tâm để hoàn thiện hồ sơ công nhận liệt sĩ cho ông Trinh.
Ngày 15/4/2008
Khuất Duy Thảo"
Ngoài giấy xác nhận thời gian hoạt động của điệp báo viên Ngô Văn Trinh và sự hy sinh của ông do bị giặc Pháp sát hại của Thượng tá Khuất Duy Thảo nói trên, còn một số xác nhận của các ông: Đại tá Trần Thanh, 57 năm tuổi Đảng, nguyên Trưởng khoa Cảnh sát Giao thông, Học viện Cảnh sát, nguyên tổ viên Tổ Điệp báo T-20 Trung Hà và một số nhân chứng khác.
Sau đó tại cuộc gặp mặt tháng 7 năm 2007 ở xã Thái Hòa, huyện Ba Vì do lãnh đạo xã chủ trì, nhiều cán bộ lão thành trên 50 năm tuổi Đảng đã kể lại nhiều hoạt động của đồng chí Trinh ở Trung Hà những năm 1949,1950 cho đến khi đồng chí bị giặc Pháp sát hại.
Hình ảnh cuộc gặp mặt đã được Trung tá tình báo Nguyễn Tấn Hoàng ghi lại trong băng hình "Tổ điệp báo T20- Trung Hà" hiện còn được lưu giữ ở gia đình, địa phương và đã được gửi biếu một số cơ quan chức năng.
Người viết bài này cũng đã được nghe nhiều chuyện về điệp báo viên Ngô Văn Trinh do các bạn chiến đấu của ông nhiều lần kể lại, được biết những hoạt động của nhiều trinh sát viên công an đi xác minh việc hoạt động điệp báo của ông Ngô Văn Trinh ở Tổ Điệp báo Trung Hà, được nói chuyện với các con cháu ông, được trực tiếp nghe nhiều cán bộ lãnh đạo xã Thái Hòa nói những chuyện hoạt động của ông Trinh mà các đồng chí được các nhân chứng địa phương cho biết.
Và rồi cuối cùng, sau một thời gian điều tra, xác minh, làm việc rất công phu của nhiều cơ quan các cấp, ngày 10/1/2010, UBND thị trấn Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh (nơi cư trú hiện nay của các con, cháu điệp báo viên Ngô Văn Trinh) đã thừa ủy quyền cấp trên tổ chức lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ cấp bằng Tổ Quốc ghi công và tổ chức lễ truy điệu liệt sĩ cho điệp báo viên Công an Ngô Văn Trinh tổ điệp báo T20-Trung Hà .
Đại diện nhiều cơ quan Chính quyền, Công an, Quân đội, đoàn thể và các bạn của liệt sĩ Ngô Văn Trinh, của gia đình ông từ Quảng Yên, Quảng Ninh, Phú Thọ, Hà Nội đã tới tưởng niệm, tỏ lòng tôn vinh những hy sinh thầm lặng của liệt sĩ Ngô Văn Trinh. Nhiều người đã đồng tình với ý kiến một đại biểu trong buổi lễ:
"Bất cứ một chiến sĩ nào hoạt động trên mặt trận thầm lặng đều phải âm thầm chịu đựng những hy sinh thầm lặng. Có những hy sinh phải đến vài chục năm sau mới được xác minh như trường hợp liệt sĩ Ngô Văn Trinh nói trên. Tuy nhiên, cũng còn nhiều người, nhiều chuyện hiện chưa đủ điều kiện để công bố.
Hy vọng những hy sinh đó dần sẽ được minh chứng để mọi người có thể biết đến và ghi nhận những công lao đáng tôn vinh của những chiến sĩ thầm lặng mà nhiều người đã vĩnh viễn về với cõi vĩnh hằng"
