Người đi xông đất

Người tai mắt đứng trong thiên hạ. Câu thơ trong kinh thánh cha tôi thường vẫn đọc cho tôi nghe những khi phấn chấn, vui vẻ. Trong khoảnh khắc gương mặt cha tôi bỗng bừng lên rạng rỡ, ngỡ như lúc ấy đã thoát ra ngoài cuộc sống bận rộn thường ngày. Niềm vui được đọc thơ như một giải pháp linh diệu xóa đi những lo nghĩ, phiền muộn, trở về với trạng thái thực và mơ. 

Trong những cuộc vui, mọi người thường chăm chú lắng nghe khi cha tôi đọc: “Người ta sinh ra người phải trọng lấy người/ đừng của trọng hơn người/ chữ rằng tích đức thì hơn tích của/ tích thiện phùng thiện/ tích ác phùng ác/ tích thiện thành danh/ tích ác thiệt thân…”. Cha tôi đọc trong đám cưới, đọc khi khách đến chơi nhà. Dù không có ai yêu cầu hay gợi ý, cha vẫn đọc. Dường như cha cũng muốn sẻ chia, muốn mọi người đồng cảm với tâm sự trong thơ. Tôi nghe cha đọc rất nhiều lần, rồi tự nhiên cứ ngấm dần về tinh thần của bài thơ không biết cha sáng tác lúc nào.

Rồi mỗi năm Tết đến. Cứ sáng ngày mồng một, cha tôi đi xông đất đầu năm cho các gia đình trong làng. Gần trưa, cha trở về. Có mùi hương rượu đỏ bừng trên gương mặt vì đến nhà ai cha cũng được chúc tụng. Niềm vui của mỗi gia đình cầu mong một năm hạnh phúc cũng lây sang cha trong không khí đầm ấm thiêng liêng của ngày khởi đầu năm mới.

Cha tôi thường dậy rất sớm. Người lẳng lặng vác cuốc ra đồng hoặc lên núi đi tìm một bãi đất hoang rồi đào bới, gieo trồng. Ngày mùa, cha đi thu hoạch, có nơi diện tích chỉ bằng cái giường nằm. Nhiều nơi như thế, ở hói, ở bờ mương hay đầm lầy gộp lại cũng cho một sân lúa bộn bề rơm rạ. Được một vài mùa rồi hợp tác phát hiện, thu về làm của chung. Cha tôi vẫn không nản, lại đi tìm bãi đất hoang đào bới, tiếp tục cấy lúa.

Vào tiết tháng bảy, trời mưa lụt. Nửa đêm, cha thức dậy đi cất vó ngoài đồng. Một mình mang tơi đội nón đứng dưới trời mưa như trút. Đêm mưa to, sáng ra cánh đồng đã băng nước. Mẹ tôi ngồi than thở tiếc một mùa dày công mưa nắng.

Mùa mưa lụt đã qua. Cha tôi đi bộ suốt ngày đêm lên rừng chặt nứa rồi đóng bè, theo sông Ngàn Phố xuôi về chợ bán lấy tiền đong gạo. Rừng hào phóng sẻ chia sản vật cho cha tôi và dân làng những năm mất mùa, đói kém. Sau này, một lần về quê, nhớ lại những năm tháng ngược ngàn xuôi bể của cha, tôi đã viết: Cha tôi một thời quảy đôi bồ ngược ngàn chặt nứa/ nắm cơm mẹ gói với ống muối vừng/ vết sẹo bàn tay cha lưu thành dấu ấn/ tôi lớn lên nhớ ơn đóng góp núi rừng.

Cha tôi tự học. Cuối đời dịch cuốn gia phả do cố nội soạn dưới triều vua Tự Đức để lại cho con cháu biết cội nguồn. Cuốn gia phả được bảo tồn trong ống gỗ mít cất giữ nhiều đời trong ngôi nhà tộc trưởng. Di sản tinh thần có tư tưởng, trí tuệ cha ông mở ra như một nguồn sáng soi đường. Tôi đi dưới ngọn cờ chủ nghĩa nhân đạo trong di huấn tổ tiên được truyền qua những trang gia phả họ tộc trở thành cốt cách nhân văn trong dòng máu các thế hệ cháu con.

Năm cha tôi rời tổ ấm ra đi, hai gian nhà gió lùa trống vắng. Tôi trở về đổ vật xuống nền nhà, tay đặt lên linh cữu cha đầm đìa nước mắt. Tôi bàng hoàng từ đây không còn được sớm chiều bên cha, không còn được nhìn thấy cha lúc đi về. Một ngày đầu tháng năm nắng hạn. Dưới mái nhà ôm ấp gần một thế kỷ ra đi, phút tiễn đưa cha tự dưng trời sầm lại. Sắc thái của trời phút chia lìa cách biệt cũng ngậm ngùi thương cảm. Biết còn kiếp nào không cha lại sinh ra con lần nữa? Câu thơ tôi viết về cha sau một năm, ngày giỗ đầu.

Một mùa Tết năm thứ 22 kể từ ngày cha đi xa, đêm nay bên sông Lam, tôi viết những dòng này xin gửi lên trời cao tưởng nhớ cha mẹ. Con đường quê giờ vẫn còn đó đã từng in dấu chân cha tôi những sáng lạnh lẽo đầu xuân đi xông đất, cầu mong cho làng xóm được hạnh phúc yên vui. Những dấu chân của cha tôi dường như đất vẫn còn lưu giữ hơi ấm như một phần lai lịch vận động của làng. 

Phan Quốc Bình-Xuân 2016

Các tin khác

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Nằm ở một góc trời Tây Nam của Tổ quốc, Hà Tiên (thuộc tỉnh An Giang) sở hữu một địa thế kỳ lạ đến mức người xưa phải ví nơi đây như một “Việt Nam thu nhỏ” khi vừa có biển, có núi, có sông, có hang động, có đầm phá và có cả đường biên giới. Nhưng cái làm nên hồn cốt của Hà Tiên không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên. Đi qua 3 thế kỷ thăng trầm, Hà Tiên đã hóa thân từ một xứ thơ lãng mạn bậc nhất trời Nam, bước qua những đau thương của lịch sử, để rồi vươn mình trỗi dậy trở thành một đô thị cửa ngõ hiện đại, canh giữ biên cương bờ cõi.

Tôi tự “đặt hàng” mình

Tôi tự “đặt hàng” mình

Nhạc sĩ Minh Đạo là một gương mặt nổi bật trong làng âm nhạc Việt Nam với vai trò sáng tác, nhà sản xuất, phối khí, chỉ huy và giám đốc âm nhạc ở nhiều chương trình, các vở nhạc kịch lớn. Gần đây, những ca khúc của anh trong các bộ phim do Điện ảnh CAND sản xuất như “Đội điều tra số 7”, “Tận hiến”... nhận được sự yêu mến của đông đảo khán giả. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng nhạc sĩ Minh Đạo.

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Là dự án phim ý nghĩa nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, "Trời cao nguyên xanh" không chỉ khắc họa cuộc chiến bền bỉ, thầm lặng nhưng không kém phần gian nan của các chiến sĩ Công an mà còn mang đến cho khán giả hành trình giàu cảm xúc về lòng dân, tinh thần đoàn kết và khát vọng bình yên cho bầu trời cao nguyên xanh.

Ước hẹn từ quá khứ

Ước hẹn từ quá khứ

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã thu hút sự quan tâm của quần chúng nhân dân trong những ngày qua

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.