Người đi xông đất

Người tai mắt đứng trong thiên hạ. Câu thơ trong kinh thánh cha tôi thường vẫn đọc cho tôi nghe những khi phấn chấn, vui vẻ. Trong khoảnh khắc gương mặt cha tôi bỗng bừng lên rạng rỡ, ngỡ như lúc ấy đã thoát ra ngoài cuộc sống bận rộn thường ngày. Niềm vui được đọc thơ như một giải pháp linh diệu xóa đi những lo nghĩ, phiền muộn, trở về với trạng thái thực và mơ. 

Trong những cuộc vui, mọi người thường chăm chú lắng nghe khi cha tôi đọc: “Người ta sinh ra người phải trọng lấy người/ đừng của trọng hơn người/ chữ rằng tích đức thì hơn tích của/ tích thiện phùng thiện/ tích ác phùng ác/ tích thiện thành danh/ tích ác thiệt thân…”. Cha tôi đọc trong đám cưới, đọc khi khách đến chơi nhà. Dù không có ai yêu cầu hay gợi ý, cha vẫn đọc. Dường như cha cũng muốn sẻ chia, muốn mọi người đồng cảm với tâm sự trong thơ. Tôi nghe cha đọc rất nhiều lần, rồi tự nhiên cứ ngấm dần về tinh thần của bài thơ không biết cha sáng tác lúc nào.

Rồi mỗi năm Tết đến. Cứ sáng ngày mồng một, cha tôi đi xông đất đầu năm cho các gia đình trong làng. Gần trưa, cha trở về. Có mùi hương rượu đỏ bừng trên gương mặt vì đến nhà ai cha cũng được chúc tụng. Niềm vui của mỗi gia đình cầu mong một năm hạnh phúc cũng lây sang cha trong không khí đầm ấm thiêng liêng của ngày khởi đầu năm mới.

Cha tôi thường dậy rất sớm. Người lẳng lặng vác cuốc ra đồng hoặc lên núi đi tìm một bãi đất hoang rồi đào bới, gieo trồng. Ngày mùa, cha đi thu hoạch, có nơi diện tích chỉ bằng cái giường nằm. Nhiều nơi như thế, ở hói, ở bờ mương hay đầm lầy gộp lại cũng cho một sân lúa bộn bề rơm rạ. Được một vài mùa rồi hợp tác phát hiện, thu về làm của chung. Cha tôi vẫn không nản, lại đi tìm bãi đất hoang đào bới, tiếp tục cấy lúa.

Vào tiết tháng bảy, trời mưa lụt. Nửa đêm, cha thức dậy đi cất vó ngoài đồng. Một mình mang tơi đội nón đứng dưới trời mưa như trút. Đêm mưa to, sáng ra cánh đồng đã băng nước. Mẹ tôi ngồi than thở tiếc một mùa dày công mưa nắng.

Mùa mưa lụt đã qua. Cha tôi đi bộ suốt ngày đêm lên rừng chặt nứa rồi đóng bè, theo sông Ngàn Phố xuôi về chợ bán lấy tiền đong gạo. Rừng hào phóng sẻ chia sản vật cho cha tôi và dân làng những năm mất mùa, đói kém. Sau này, một lần về quê, nhớ lại những năm tháng ngược ngàn xuôi bể của cha, tôi đã viết: Cha tôi một thời quảy đôi bồ ngược ngàn chặt nứa/ nắm cơm mẹ gói với ống muối vừng/ vết sẹo bàn tay cha lưu thành dấu ấn/ tôi lớn lên nhớ ơn đóng góp núi rừng.

Cha tôi tự học. Cuối đời dịch cuốn gia phả do cố nội soạn dưới triều vua Tự Đức để lại cho con cháu biết cội nguồn. Cuốn gia phả được bảo tồn trong ống gỗ mít cất giữ nhiều đời trong ngôi nhà tộc trưởng. Di sản tinh thần có tư tưởng, trí tuệ cha ông mở ra như một nguồn sáng soi đường. Tôi đi dưới ngọn cờ chủ nghĩa nhân đạo trong di huấn tổ tiên được truyền qua những trang gia phả họ tộc trở thành cốt cách nhân văn trong dòng máu các thế hệ cháu con.

Năm cha tôi rời tổ ấm ra đi, hai gian nhà gió lùa trống vắng. Tôi trở về đổ vật xuống nền nhà, tay đặt lên linh cữu cha đầm đìa nước mắt. Tôi bàng hoàng từ đây không còn được sớm chiều bên cha, không còn được nhìn thấy cha lúc đi về. Một ngày đầu tháng năm nắng hạn. Dưới mái nhà ôm ấp gần một thế kỷ ra đi, phút tiễn đưa cha tự dưng trời sầm lại. Sắc thái của trời phút chia lìa cách biệt cũng ngậm ngùi thương cảm. Biết còn kiếp nào không cha lại sinh ra con lần nữa? Câu thơ tôi viết về cha sau một năm, ngày giỗ đầu.

Một mùa Tết năm thứ 22 kể từ ngày cha đi xa, đêm nay bên sông Lam, tôi viết những dòng này xin gửi lên trời cao tưởng nhớ cha mẹ. Con đường quê giờ vẫn còn đó đã từng in dấu chân cha tôi những sáng lạnh lẽo đầu xuân đi xông đất, cầu mong cho làng xóm được hạnh phúc yên vui. Những dấu chân của cha tôi dường như đất vẫn còn lưu giữ hơi ấm như một phần lai lịch vận động của làng. 

Phan Quốc Bình-Xuân 2016

Các tin khác

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Là dự án phim ý nghĩa nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, "Trời cao nguyên xanh" không chỉ khắc họa cuộc chiến bền bỉ, thầm lặng nhưng không kém phần gian nan của các chiến sĩ Công an mà còn mang đến cho khán giả hành trình giàu cảm xúc về lòng dân, tinh thần đoàn kết và khát vọng bình yên cho bầu trời cao nguyên xanh.

Ước hẹn từ quá khứ

Ước hẹn từ quá khứ

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã thu hút sự quan tâm của quần chúng nhân dân trong những ngày qua

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

Gần đây, nhiều hoạt động lan tỏa và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, di sản mang đậm sắc màu dân tộc như vẻ đẹp của tranh Đông Hồ đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ...

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ CAND với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.