Nghệ sĩ nghệ thuật truyền thống vất vả mùa dịch

Đại dịch COVID-19 với những biến đổi khôn lường trong những tháng đầu năm 2020 đã mang lại nhiều hệ lụy cho đa ngành nghề. Trong khi nhiều nghệ sĩ có điều kiện chung tay làm từ thiện thì cũng có nhiều nghệ sĩ, đặc biệt là những nghệ sĩ nghệ thuật truyền thống, những nghệ sĩ tự do, gặp nhiều khó khăn do không có trợ cấp, lại không thể đi biểu diễn vì mọi hoạt động đều tạm dừng để tránh sự lây lan của đại dịch...

Nghệ nhân rối nước "ráo mồ hôi là... hết tiền"!

Những ngày tháng này, đối với nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đầy thách thức vì cuộc sống, công việc bế tắc bởi sự ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Là một trong những người sáng tạo ra mô hình sân khấu múa rối nước thu nhỏ và cho ra mắt năm 2000, từ đó đến nay, với sân khấu múa rối nước thu nhỏ cơ động của mình, Phan Thanh Liêm không chỉ dễ dàng đi biểu diễn phục vụ các em nhỏ tại các trường học trên địa bàn Hà Nội, đi biểu diễn ở vùng sâu vùng xa, anh còn giới thiệu cho bạn bè quốc tế về nghệ thuật truyền thống múa rối Việt Nam.

Tuy nhiên, cũng như nhiều ngành nghề khác trong thời điểm hiện nay, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đang gặp khó khăn bởi đại dịch COVID-19, anh phải dừng hoàn toàn các chuyến biểu diễn trong nước, quốc tế, dừng biểu diễn tại sân khấu rối nước tại nhà để đảm bảo an toàn mùa dịch.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm chia sẻ: "Theo kế hoạch, trong năm 2019 tôi đã book lịch các chương trình biểu diễn trong nước và quốc tế, làm việc với nhiều đơn vị để ra tết 2020 thì sẽ đi biểu diễn. Tôi là một nghệ sĩ biểu diễn tự do nên việc tự mày mò cho mình những chương trình biểu diễn đã rất khó, nay thì hủy bỏ hoàn toàn mà cũng đã gần nửa năm trôi qua, thực sự là tôi đang gặp những khó khăn trong công việc biểu diễn, tự tìm nguồn thu để trang trải đời sống, vì nghề biểu diễn múa rối của tôi, ráo mồ hôi là hết tiền, làm vì đam mê, chứ thực sự không đủ dư dả để tích trữ".

"Cái khó bó cái khôn"

Nghệ sĩ hát xẩm Nguyễn Quang Long, Mai Tuyết Hoa và nhóm Xẩm Hà Thành cũng có nhiều dự định trong năm 2020. Mùa lễ hội tháng Giêng, họ đã có nhiều chương trình phục vụ các lễ hội cũng như các chương trình xẩm đường phố tại phố đi bộ hồ Gươm (3 chương trình cố định một tuần). Tuy nhiên, hiện các chương trình này cũng hoàn toàn bị tạm dừng do đại dịch COVID-19.

Nghệ sĩ hát xẩm.
Nghệ sĩ hát xẩm.

Nhóm Xẩm Hà Thành có 10 thành viên, nhiều hoạt động quay MV (Music Video - phim ca nhạc), ghi hình đã lên kế hoạch cũng đã dừng lại. Nghệ sĩ Nguyễn Quang Long cho biết: "Nhóm Xẩm Hà Thành có nhiều thành viên vì muốn phát triển chuyên tâm cho nghệ thuật hát xẩm đã tự rời bỏ những công việc trước đây, có người làm Nhà nước như tôi, để không bị phân tán công việc. Chúng tôi có chiến lược khôi phục bộ môn nghệ thuật hát xẩm đang mai một trong giới trẻ cũng như trong đời sống nghệ thuật xô bồ hiện nay, tái hiện lại không gian xẩm như trước đây để xẩm thực sự đi vào được công chúng.

Chúng tôi đã cùng ngồi lại để xây dựng chương trình, kế hoạch tỉ mỉ và khởi động vào năm 2020 với nhiều dự án thậm chí đã xin được nguồn kinh phí để thực hiện. Tuy nhiên, cái khó bó cái khôn, trước thời buổi này, mọi thứ đều dừng lại. Điều chúng tôi lo lắng nhất là sau dịch, nghệ thuật biểu diễn, đặc biệt là nghệ thuật truyền thống vẫn còn rất nhiều khó khăn bởi sau dịch, các cơ quan ban ngành đến các tổ chức cá nhân cần thời gian để cho mọi việc trở lại quỹ đạo bình thường, vực dậy nền kinh tế. Khi mọi thứ ổn định thì lúc ấy, nhu cầu thưởng thức văn nghệ mới được chú ý đến. Vì vậy, chúng tôi mong muốn rằng, dịch sớm qua đi để nghệ sĩ biểu diễn tâm huyết như chúng tôi có cơ hội được thể hiện năng lực và niềm đam mê với nghệ thuật truyền thống".

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa, người chuyên tâm với nghệ thuật hát xẩm nhiều năm qua cũng chia sẻ, dù biết là khó khăn, không có nguồn thu, không có hoạt động biểu diễn nhưng đợt vừa rồi, các thành viên trong nhóm Xẩm Hà Thành vẫn gom tiền cùng nhau quay một MV về đại dịch COVID-19 có tên gọi "Tiễu trừ Corona", góp thêm tiếng nói của âm nhạc cổ truyền dân tộc trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 nguy hiểm đang hoành hành và gây xáo trộn trên phạm vi toàn cầu này.

Đạo diễn Nguyễn Nhật Giang cho biết: “Thực sự là nghĩ đến tương lai cũng những ngày sắp tới của nghệ thuật hát xẩm và nhóm anh em chúng tôi thì cũng khá... tủi thân vì sẽ không có nhiều cơ hội để biểu diễn phục vụ công chúng. Nhưng, nói thật không vì thế mà buồn hay bi lụy. Chúng tôi cùng chung tay góp sức đẩy lùi COVID-19 với bài xẩm ngộ nghĩnh hơi khôi hài này để cũng là cách mình tự nhắc nhở bản thân về đại dịch.

Nhóm Xẩm Hà Thành dựng bài xẩm này hết sức đơn giản, nhanh nhất có thể để kịp thời góp phần cổ vũ cuộc chiến chống dịch đồng thời nâng cao ý thức của cộng đồng nhưng việc lấy hình ảnh nền là mái đình truyền thống làng Việt cũng là ý đồ của nhóm, bởi lẽ đình là một thiết chế xã hội xưa đại diện cho văn hóa làng xã, cho nhân dân và cuộc chiến chống dịch này không chỉ của riêng chính quyền, ngành y tế mà là của toàn dân”.

Tất cả những chất liệu âm nhạc cũng như lời ca, hay câu trend được sử dụng hoàn toàn có chủ đích và chủ đích này chỉ nhằm hướng tới nội dung cần được đề cao đó là giai đoạn này dân tộc Việt Nam đang đồng sức quyết tâm chung tay đẩy lùi dịch bệnh mà chúng ta đã và đang làm, dù còn nhiều diễn biến phức tạp nhưng bất cứ ai cũng thấy hết sức tự hào về cách mà chúng ta đã và đang làm có những hiệu quả rõ rệt, được cả thế giới ghi nhận. Không phải ngẫu nhiên ta có thành quả như vậy, đó là truyền thống của dân tộc đã có từ ngàn xưa mà chúng ta đang tiếp nối và phát huy.

Đó là sự quyết tâm của toàn bộ hệ thống từ nhà chức trách đến nhân dân “Chính quyền kiên quyết/ Y tế tiên phong/ Truyền thông nối cánh/ Tin nhanh đến muôn nhà” hay “Doanh nhân chung sức/ Nghệ sĩ chung tay/ Nhân dân cùng góp/ Cảnh giác nêu cao/ Phòng dịch khắp nơi nơi/ Corona mà thò ra/ Là ta cùng diệt hết” và còn nữa lời dặn của cho ông ta “Thương lấy bí cùng, bầu ơi thương lấy bí cùng, nét đẹp ghi nhớ dang tay đón kiều bào, ấy là hay nhất”...

Nghệ sĩ truyền thống chờ một ngày sáng...

Nghệ nhân ưu tú, cung văn Lương Trọng Quỳnh vốn là diễn viên của Nhà hát Cải lương Trung ương, từng tham gia vào vai chính, vai phụ trong nhiều vở của Nhà hát, tuy nhiên, anh bén duyên hát văn rồi rời khỏi Nhà hát Cải lương và hoạt động trong lĩnh vực hát văn nhiều năm nay. Anh là một trong những người "chạy sô" không kịp trong những dịp lễ hội mỗi dịp sau tết.

Tuy nhiên, khi mùa dịch COVID xảy ra, thì từ sau tết, nhiều hoạt động của lễ hội dừng lại, điều này đồng nghĩa với việc, những người trông mong vào mùa lễ hội như nghệ nhân Lương Trọng Quỳnh hoàn toàn không có nguồn thu nhập để lo cho đời sống.

Nghệ sĩ cho hay: "Các nghệ sĩ theo đuổi nghệ thuật truyền thống như chúng tôi, thực tế là không kỳ vọng nhiều vào sự phát triển vượt bậc hay một đời sống khấm khá, giàu có với nghề, vì thực sự, để làm nghề vì yêu nghề và để phát triển được nghệ thuật truyền thống trong thời buổi khán giả có nhiều sự lựa chọn cho giải trí là cả một sự nỗ lực.

Nhưng, cũng chưa bao giờ tôi cùng như các đồng nghiệp của mình hoàn toàn bị "vô hiệu hóa" bản thân như đợt đại dịch này. Cũng là trong tình hình chung khó khăn của đất nước, song cho dù thế nào thì tôi cũng mong muốn rằng, tới đây Nhà nước sẽ có nhiều chính sách tốt hơn để các nghệ sĩ nghệ thuật truyền thống như chúng tôi có một mảnh đất rộng để được yêu nghề và sống trọn vẹn cùng niềm đam mê của mình...”

Trần Hoàng Thiên Kim

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…