Ngành Thống kê phải làm cho các con số "biết nói hơn, thực chất hơn"

Phát biểu khai mạc tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, thông tin thống kê đóng vai trò hết sức quan trọng, là nguồn thông tin chính thống, có tính pháp lý. Đồng thời, là cơ sở để đánh giá, phân tích, dự báo tình hình kinh tế - xã hội cả nước và của từng ngành, lĩnh vực, phục vụ kịp thời sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, hoạch định chính sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương. Công tác thống kê đã có những chuyển biến tích cực.

Theo đó, hệ thống chỉ tiêu, chế độ báo cáo thống kê được bổ sung, hoàn thiện; ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập, tổng hợp, phân tích và phổ biến thông tin thống kê được chú trọng. Cùng với đó, hoạt động cung cấp, phổ biến thông tin thống kê được đẩy mạnh; đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của Chính phủ, của lãnh đạo bộ, ngành và nhu cầu của người dùng tin, đặc biệt trong năm 2020 và 2021 vừa qua, khi dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, tác động tiêu cực và nặng nề đến nước ta.

Cùng với đó, các nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao như: Chiến lược phát triển Thống kê, quyết định quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Thống kê; Nghị định của Chính phủ về tổ chức thống kê bộ, ngành, đồng thời đưa ra những nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới để năm 2030, thống kê Việt Nam đạt trình độ tiến tiến trong khu vực ASEAN và đến năm 2045 trở thành hệ thống thống kê hiện đại trên thế giới như mục tiêu đề ra tại Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tuy nhiên, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cũng chỉ ra những hạn chế và bất cập trong hoạt động thống kê của hệ thống thống kê nhà nước.

Theo bà Hương, nguyên nhân chủ yếu do nhận thức về vị trí, vai trò của công tác thống kê còn chưa đầy đủ, có lúc, có nơi còn xem nhẹ. Một số bộ, ngành, địa phương chưa quan tâm đến nghiệp vụ thống kê, chưa thường xuyên đôn đốc, kiểm tra việc xây dựng và thực hiện hệ thống chỉ tiêu, chế độ báo cáo thống kê. Đồng thời, chưa thường xuyên quan tâm và sử dụng số liệu thống kê, chỉ quan tâm khi đánh giá cuối năm hoặc cuối nhiệm kỳ nên ảnh hưởng đến chất lượng công tác thống kê, số liệu và thông tin thống kê.

Phương pháp luận thống kê chưa theo kịp sự đổi mới và nhu cầu thực tế trong quá trình chỉ đạo, điều hành ở các cấp. Cùng với đó, tổ chức, bộ máy thống kê ở một số bộ, ngành chưa được hoàn thiện. Nhân lực làm công tác thống kê mỏng, không ổn định, chủ yếu kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu về chuyên môn, nghiệp vụ thống kê. Cơ sở vật chất cần thiết và kinh phí cho công tác thống kê còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu thực hiện công việc

Để tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác thống kê nhà nước trong thời gian tới, người đứng đầu ngành thống kê cho rằng, thống kê Việt Nam cần hoàn thiện các văn bản pháp luật phù hợp với Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều và Phụ lục Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia của Luật Thống kê. Đồng thời, hiện đại hóa hoạt động thu thập, xử lý và quản trị dữ liệu thống kê; tăng cường công tác bảo đảm và phổ biến thông tin thống kê. Thống kê Việt Nam cũng xây dựng, hoàn thiện, ban hành và áp dụng các tiêu chuẩn, quy trình, mô hình thống kê.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận đóng góp và bề dày hoạt động của ngành Thống kê. Ngành được quan tâm, thành lập sớm và điều đó thể hiện tầm quan trọng của công tác thống kê.

Thủ tướng nhắc lại lời dạy của Bác Hồ: Thống kê phải “là tai, là mắt” của Đảng, Chính phủ nên phải bảo đảm “tai thính, mắt tinh” để làm tốt nhiệm vụ, phục vụ công tác điều hành. Bản thân mỗi con số phải “biết nói”, phải có hệ thống, thường xuyên cập nhật, phải có cơ sở nền tảng; trong đó nhấn mạnh sự đánh giá, phân tích chính xác, cụ thể để có tác dụng thiết thực.

“Thống kê là phải nói có sách, mách có chứng” để phát triển đất nước. Ngành cần phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, cơ sở dữ liệu lớn để phát triển nhanh, bảo đảm chất lượng chuyên môn. Ngành cần thấm nhuần các tiêu chí, yêu cầu là khách quan, trung thực, kịp thời, toàn diện…nhằm bảo đảm chất lượng tư vấn, tham khảo và nâng tầm dự báo, đánh giá cho người sử dụng. Người dân phải được thụ hưởng kết quả công tác thống kê… ".

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh trong thời gian tới, Ngành cần tập trung chuyển đổi số, chủ động hội nhập và hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng hoạt động. Cần tạo bước chuyển trong nhận thức của các lãnh đạo các cấp về công tác thống kê, chú trọng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành thống kê, tạo bộ máy tinh gọn…Phải làm cho con số thống kê “biết nói” hơn, thực chất hơn. Ngành cũng cần nhận được sự quan tâm xứng đáng từ các cấp, ngành; được đầu tư thêm về cơ sở vật chất để hiện đại hóa, tăng cường kết nối…