Gần 2 năm sau khi được Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và Tổng thống Mỹ Barack Obama ký kết, Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược (START mới) đang có nguy cơ không còn hiệu lực khi Moskva đe dọa rút lui nếu hai bên không đạt được đồng thuận trong vấn đề hệ thống phòng thủ tên lửa. Mâu thuẫn càng gia tăng khi cả Nga-Mỹ đều có những tuyên bố cứng rắn.
Tin từ hãng AP cho hay, tại cuộc họp báo ở Moskva sáng 24/11, cựu Tham mưu trưởng Binh chủng tên lửa chiến lược Nga thời kỳ 1994-1996, Thượng tướng Viktor Esin khẳng định, tên lửa đạn đạo mới của Nga có khả năng tiêu diệt hoặc vượt qua mọi hệ thống phòng thủ trong vòng 20-30 năm tới.
Thông tin này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Nga Dmitry Medvedev cảnh báo, các tên lửa của Nga có thể được triển khai ở biên giới châu Âu nếu Mỹ theo đuổi kế hoạch phòng thủ tên lửa (NMD).
Phát biểu trên truyền hình, ông Medvedev khẳng định, các hệ thống vũ khí hiện đại tại Kaliningrad có thể được triển khai nếu cả Nga, Mỹ và NATO không đạt được thỏa thuận chung. Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy mối quan hệ ngoại giao Nga-Mỹ vốn được Tổng thống Barack Obama cố gắng cải thiện đang có nguy cơ bị phá vỡ.
Tuy nhiên, dù có lời phát biểu khá cứng rắn, song, ông Dmitry Medvedev vẫn bày tỏ hy vọng rằng, Nga và Mỹ có thể tìm được điểm chung trong vấn đề NMD nếu như Washington và các đồng minh NATO không phớt lờ các mối lo ngại của Nga. Trong trường hợp xấu nhất, Nga cũng sẽ xem xét việc rút khỏi Hiệp ước START mới để thể hiện sự phản đối của mình.
Hiện, Tổng thống Dmitry Medvedev đã chỉ thị cho Bộ Quốc phòng đưa ngay vào trực chiến trạm radar cảnh báo mọi cuộc tấn công bằng tên lửa tại tỉnh Kaliningrad; áp dụng khẩn cấp những biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ các công trình thuộc lực lượng hạt nhân chiến lược trong khuôn khổ chương trình thành lập hệ thống phòng thủ phòng không-vũ trụ Nga; trang bị các tên lửa đạn đạo chiến lược có khả năng tiêu diệt mọi "lá chắn tên lửa" của Mỹ và NATO cho Binh chủng tên lửa chiến lược Nga và Hải quân Nga; đề ra các biện pháp hữu hiệu nhằm vô hiệu hóa mọi hệ thống thông tin và điều khiển NMD của Mỹ và Hệ thống phòng thủ tên lửa chung châu Âu (AMD) của NATO.
Đặc phái viên của Nga tại NATO Dmitry Rogozin trong cuộc họp báo hôm 23/11 cũng nói: "Chúng tôi không cần nhấn nút thiết lập lại quan hệ một cách tượng trưng. Điều quan trọng là sự thay đổi thực chất chứ không phải theo kiểu "bình cũ rượu mới". Ông Dmitry Rogozin còn chỉ rõ rằng: "Nước Mỹ vẫn cần có thời gian để hiểu rõ và nghiêm túc về tình hình hiện nay và hiểu phải làm như thế nào để tiến hành đối thoại một cách nghiêm túc và có trách nhiệm với Nga. Nga không thể đặt sự an toàn của mình vào thế nguy hiểm".
Trong tình thế căng thẳng như vậy, người ta tưởng rằng Mỹ sẽ có động thái xoa dịu Nga. Nhưng không, phía Mỹ lại làm gia tăng thêm căng thẳng bằng tuyên bố của phát ngôn viên Hội đồng An ninh quốc gia Tommy Vietor rằng Mỹ sẽ không hạn chế hay thay đổi các kế hoạch triển khai NMD dưới bất cứ điều kiện nào.
Theo nhận định của các nhà bình luận, tranh cãi về hệ thống NMD nảy sinh sau khi tại Mỹ, các nghị sĩ đảng Cộng hòa phản đối kịch liệt việc Nhà Trắng có ý định chuyển cho Nga dữ liệu về kỹ thuật tên lửa đánh chặn. Tiếp đó là việc Mỹ tuyên bố ngừng chia sẻ với Nga thông tin về các lực lượng quân sự phi hạt nhân tại châu Âu theo Hiệp ước các lực lượng thông thường tại châu Âu (CFE) với lý do Nga ngừng tham gia Hiệp ước này