Trả lời phỏng vấn trong cuộc họp báo hôm 14/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland cho biết, chính quyền Washington rất quan tâm đến những tranh chấp đang tồn tại ở Biển Đông bởi khu vực này đóng vai trò quan trọng trong tuyến đường biển quốc tế. Những gia tăng căng thẳng gần đây cho thấy, đã đến lúc cộng đồng quốc tế phải có một thái độ rõ ràng đối với những tranh chấp không có hồi kết này.
Vì thế, Mỹ luôn mong muốn và hy vọng Trung Quốc cùng các nước ASEAN có thể đạt được thỏa thuận chung cho Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) chậm nhất là vào cuối năm nay. Thỏa thuận này phải bao gồm mọi nước có tranh chấp tại Biển Đông và phải đưa ra được giải pháp cụ thể cho từng vấn đề.
Tuy nhiên, Washington cũng bày tỏ lo ngại rằng, Trung Quốc từ lâu đã muốn đàm phán song phương với từng nước có tranh chấp ở Biển Đông và nếu không cẩn thận, các quốc gia có cùng tranh chấp ở Biển Đông sẽ bị chính sách “chia rẽ và chế ngự” của Trung Quốc làm cho gián đoạn các cuộc đàm phán đa phương, dẫn đến sự đổ vỡ của thỏa thuận COC. Chính sách này, theo bà Victoria Nuland, sẽ dẫn một kết cục xấu hơn cho vấn đề Biển Đông.
Theo tin từ hãng AP, tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra sau khi Tân Hoa Xã phủ nhận những cáo buộc về việc Bắc Kinh gây chia rẽ ở Đông Nam Á và quay sang chỉ trích “một số nước phương Tây”, cho rằng những nước này mới là nguyên nhân gây chia rẽ giữa các nước đang có tranh chấp ở Biển Đông. Trong khi đó, dư luận quốc tế tiếp tục lên án Trung Quốc làm phức tạp thêm tình hình ở Biển Đông.
Tiến sĩ Suhash Kapila thuộc Nhóm phân tích Nam Á cảnh báo: “Việc Trung Quốc tăng cường đe doạ về xung đột tại Biển Đông có thể không còn giới hạn vào mong muốn một cách cháy bỏng của Trung Quốc nhằm giành được những nguồn dự trữ lớn dầu lửa ở khu vực Biển Đông và khu vực biển Hoa Đông và Hoàng Hải. Các chiến lược phá hoại của Trung Quốc ở khu vực Biển Đông bây giờ đã trở thành một bàn cờ chiến lược, cụ thể là nhằm “chiếu tướng” Mỹ và Trung Quốc sẽ đảm nhiệm vai trò chủ đạo ở châu Á.
Những đòi hỏi ngang ngược ở Biển Đông chỉ là một sự khởi đầu cho sự ngang ngược tương tự của Trung Quốc tại biển Hoa Đông và Hoàng Hải, ở những nơi mà Trung Quốc sẽ phải đương đầu với một đối thủ Nhật Bản rất lớn mạnh. Tuy nhiên để có thể có đủ sức mạnh vươn ra các khu vực biển Bắc, Trung Quốc trước hết phải thử sức ở khu vực Biển Đông”.
Bài viết của học giả Daniel Shaeffer đăng trên tạp chí châu Á 21 của Pháp số tháng 7/8 lại nhận định: “Trong khi chờ đợi cộng đồng quốc tế phản ứng, Trung Quốc theo nguyên tắc của món cờ vây, đang cố gắng dệt càng ngày càng dầy mạng lưới của mình ở Biển Đông để hiện thực hóa tham vọng của họ. Không cần phải ngược lại lịch sử của Trung Quốc từ năm 1947 với chiến lược dần dần và kiên nhẫn đẩy các quân cờ của mình lên, những sự kiện gần đây từ việc quấy nhiễu các tàu khai thác, thăm dò dầu khí của Việt Nam và Philippines, đến việc duy trì tàu cá ở bãi đá ngầm Scarborough/Hoàng Nham và việc gọi thầu thăm dò 9 lô dọc bờ biển miền Trung Việt Nam có thể thấy rõ điều đó”...
Còn Giáo sư Kishore Mahbubani, Hiệu trưởng trường chính sách công Lý Quang Diệu cảnh báo: “Trung Quốc có thể hoan hỉ bởi việc Hội nghị ASEAN không ra được thông cáo chung vì vấn đề Biển Đông, nhưng nước này đã đánh mất 20 năm tích dồn thiện chí”.
| ASEAN cần đóng vai trò mạnh hơn trong vấn đề Biển Đông Phát biểu trước Quốc hội hôm 13/8, Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Shanmugam đã tái khẳng định các lợi ích chung của ASEAN và Trung Quốc trên Biển Đông nên cả đôi bên cần phải duy trì và tăng cường hợp tác. Ông Shanmugam kêu gọi ASEAN phải nỗ lực đoàn kết và duy trì lập trường trung lập trong các vấn đề trong đó có tranh chấp ở Biển Đông. Chuyên gia về Đông Nam Á đến từ trường Đại học Mỹ ở Washington, Giáo sư Amitav Acharya thì cho rằng ASEAN cần cải thiện năng lực phân tích của Ban thư ký, bởi “năng lực này giúp các quan chức trong ban nhận ra một vấn đề đang nóng bỏng để chuẩn bị giải pháp đối phó hoặc cảnh báo các thành viên”. |
| Trong khi đó, tại phiên chất vấn ở Quốc hội hôm 14/8, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Rosario cho biết, chính quyền Manila đang thực hiện 3 biện pháp để giải quyết những mâu thuẫn với Bắc Kinh. Về phương diện chính trị, Về luật pháp, Manila tích cực thúc đẩy việc thực thi Công ước quốc tế của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) và biện pháp ngoại giao, đàm phán song phương với Trung Quốc. Từ đầu tháng 4 đến nay, Philippines đã 12 lần gửi công hàm để phản đối các hành động sai trái của Trung Quốc ở Biển Đông. Hiện chính quyền Được biết, Trung Quốc là thành viên của UNCLOS, nhưng Trung Quốc đã bất chấp các cam kết theo văn kiện này và đang đòi hỏi 80% diện tích Biển Đông theo yêu sách “đường lưỡi bò” phi lý. Trung Quốc cũng tham gia ký Tuyên bố ứng xử các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002 về ứng xử của các bên ở Biển Đông và luôn luôn khẳng định tuân thủ và thực hiện Tuyên bố này, nhưng các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông trong những năm qua hoàn toàn trái với những cam kết theo DOC. Châu Anh |
