Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và Cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an (đơn vị được giao chủ trì tham mưu xây dựng 2 luật) về những tác động tích cực khi luật có hiệu lực thi hành cũng như công tác chuẩn bị để luật đi vào cuộc sống trong thời gian tới.
PV: Đồng chí cho biết phạm vi điều chỉnh của Luật Căn cước?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Ngày 27/11/2023, tại Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Căn cước năm 2023, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024. Luật Căn cước năm 2023 quy định về cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu căn cước; thẻ căn cước, căn cước điện tử; giấy chứng nhận căn cước; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
PV: Theo quy định của Luật, thẻ căn cước sẽ bao gồm những thông tin gì? Việc sửa đổi, bổ sung những thông tin trên thẻ căn cước mang lại lợi ích như thế nào đối với người dân, thưa Thiếu tướng?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Theo quy định tại Điều 18 của Luật Căn cước năm 2023 thì thẻ căn cước có thông tin được in trên thẻ và bộ phận lưu trữ thông tin được mã hóa, cụ thể: Thông tin được in trên thẻ căn cước bao gồm: Hình Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; dòng chữ “CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIÊåT NAM, Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”; dòng chữ “CĂN CƯỚC”; ảnh khuôn mặt; số định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên khai sinh; ngày, tháng, năm sinh; giới tính; nơi đăng ký khai sinh; quốc tịch; nơi cư trú; ngày, tháng, năm cấp thẻ; ngày, tháng, năm hết hạn sử dụng và nơi cấp: Bộ Công an.
Thông tin được mã hóa, lưu trữ trong bộ phận lưu trữ trên thẻ căn cước gồm thông tin về ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt của công dân, các thông tin quy định từ khoản 1 đến khoản 18 Điều 9, khoản 2 Điều 15 và khoản 2 Điều 22 của Luật. Đồng thời, Luật cũng đã giao cho Bộ trưởng Bộ Công an quy định quy cách, ngôn ngữ khác, hình dáng, kích thước, chất liệu của thẻ căn cước; việc mã hóa thông tin trong bộ phận lưu trữ trên thẻ căn cước; nội dung thể hiện trên thẻ căn cước đối với thông tin về nơi cư trú và trường hợp không có hoặc không thu nhận được đầy đủ thông tin.
Việc quy định thông tin trên thẻ căn cước như trên sẽ tạo thuận lợi hơn cho người dân trong quá trình sử dụng thẻ căn cước, hạn chế việc phải cấp đổi thẻ căn cước và bảo đảm tính riêng tư của người dân. Các thông tin căn cước của người dân cơ bản sẽ được lưu trữ, khai thác, sử dụng thông qua chíp điện tử trên thẻ căn cước.
PV: Luật quy định việc tích hợp một số thông tin có tính ổn định, được sử dụng thường xuyên của người dân vào thẻ căn cước. Đồng chí cho biết đó là những thông tin nào? Việc tích hợp thông tin sẽ mang lại những lợi ích gì?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Theo quy định tại Điều 22 Luật Căn cước về tích hợp thông tin vào thẻ căn cước và sử dụng, khai thác thông tin được tích hợp thì thông tin được tích hợp theo đề nghị của công dân và phải được xác thực thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Các thông tin tích hợp vào thẻ căn cước là những thông tin có tính ổn định, được sử dụng thường xuyên của người dân vào thẻ căn cước gồm: Thông tin thẻ bảo hiểm y tế, sổ bảo hiểm xã hội, giấy phép lái xe, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định, trừ thông tin trên giấy tờ do Bộ Quốc phòng cấp.
Luật Căn cước quy định việc tích hợp một số thông tin ngoài thông tin trong Cơ sở dữ liệu căn cước vào thẻ căn cước là để cụ thể hoá nhiệm vụ tại Đề án số 06, nhằm phục vụ mục tiêu đơn giản hóa giấy tờ, thủ tục cho công dân, hướng tới mục tiêu xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, công dân số. Việc tích hợp các thông tin này thực hiện theo đề nghị của công dân hoặc cơ quan cấp, quản lý giấy tờ có thông tin được tích hợp. Việc lưu hành, sử dụng các loại giấy tờ chứa thông tin đã được tích hợp vào thẻ căn cước do công dân hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp các loại giấy tờ đó quyết định. Do vậy, việc thực hiện quy định này không gây khó khăn cho công dân và công tác quản lý ngành, lĩnh vực của các bộ, ngành khác, mà còn tạo rất nhiều thuận lợi cho công dân khi thực hiện các thủ tục hành chính và giao dịch thương mại khác.
Những thông tin được tích hợp vào thẻ căn cước có giá trị sử dụng tương đương với việc xuất trình các giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp có thông tin được tích hợp. Việc sử dụng thẻ căn cước gắn chíp đã được tích hợp thêm thông tin khác là một phương thức mới, ngoài phương thức hiện hành là sử dụng các giấy tờ hiện có do cơ quan có thẩm quyền cấp cho công dân.
PV: Người dân quan tâm đến việc Luật Căn cước khi có hiệu lực thi hành sẽ phục vụ cho công tác chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử và đảm bảo ANTT như thế nào, thưa đồng chí?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Luật Căn cước đã đáp ứng được những mục tiêu đặt ra trong quá trình xây dựng và có hiệu lực thi hành sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai thực hiện và xây dựng Chính phủ điện tử, tạo bước đột phá về chuyển đổi số ở nước ta; đáp ứng yêu cầu trong giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến, phục vụ mục đích phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng công dân số, hoàn thiện hệ sinh thái phục vụ kết nối, khai thác, bổ sung làm giàu dữ liệu dân cư và công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo các cấp. Điều này cũng phù hợp với tiến trình hội nhập, mở rộng giao lưu và hợp tác quốc tế; phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Đồng thời, cũng sẽ khắc phục được những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc, bất cập hiện nay và tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện quyền, nghĩa vụ của người dân trong đi lại, giao dịch, đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội, yêu cầu quản lý dân cư, góp phần quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và các vi phạm pháp luật.
PV: Còn đối với Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, đồng chí cho biết phạm vi điều chỉnh của Luật?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở cũng đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 6, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024. Theo quy định tại Điều 1 Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở thì Luật này quy định về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc tổ chức, hoạt động, quan hệ công tác, xây dựng lực lượng, bảo đảm điều kiện hoạt động và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức đối với lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở.
PV: Những nhóm nhiệm vụ cơ bản và chế độ của lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở được quy định trong Luật như thế nào, thưa đồng chí?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Chương II của Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở quy định về nhiệm vụ của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở (từ Điều 7 đến Điều 12). Theo đó, Luật quy định nhiệm vụ của lực lượng này, bao gồm: Hỗ trợ nắm tình hình về ANTT; hỗ trợ xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; hỗ trợ quản lý hành chính về trật tự xã hội; hỗ trợ vận động, giáo dục người đã có hành vi vi phạm pháp luật đang cư trú tại cơ sở; hỗ trợ tuần tra bảo đảm ANTT, an toàn giao thông; thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT khi được điều động.
Về chế độ, theo quy định tại Điều 23 Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở thì người tham gia lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở được hưởng tiền hỗ trợ thường xuyên hằng tháng, được hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế theo mức do hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định và được hưởng hỗ trợ, bồi dưỡng khi được cử đi bồi dưỡng, huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của cấp có thẩm quyền hoặc khi được điều động, huy động thực hiện nhiệm vụ.
PV: Luật có hiệu lực thi hành sẽ có tác động tích cực như thế nào đối với công tác đảm bảo ANTT nói chung, thưa đồng chí?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Việc ban hành Luật sẽ góp phần kiện toàn, tinh gọn đầu mối của các tổ chức cơ sở theo chủ trương chung hiện nay cũng như kiện toàn lực lượng để có điều kiện tập trung nguồn lực, cơ sở vật chất và bảo đảm điều kiện cho hoạt động của lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở được tốt hơn, phát huy hiệu quả cao nhất. Bảo đảm linh hoạt, chủ động, nhanh chóng trong chỉ đạo, điều hành, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT và phòng cháy, chữa cháy ở địa bàn cơ sở. Đồng thời, khắc phục được những chồng chéo, mâu thuẫn trong thực hiện nhiệm vụ giữa các lực lượng và bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của các văn bản quy phạm pháp luật.
PV: Để Luật Căn cước và Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đi vào cuộc sống, thời gian tới, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phải làm những gì, thưa đồng chí?
Thiếu tướng Phạm Công Nguyên: Trong thời gian tới, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với các đơn vị có liên quan xây dựng, tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ Quyết định ban hành Kế hoạch triển khai thi hành luật và xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành luật. Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với các cơ quan truyền thông, báo chí tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, pháp luật về căn cước để các luật đi vào cuộc sống của người dân.
PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!
Quốc hội thông qua dự án Luật Căn cước 
Dự thảo Luật Căn cước đảm bảo chất lượng, đạt sự đồng thuận cao 
