Theo tin từ hãng Reuters, mục đích của việc xem xét này là xác định xem tuyên bố của Trung Quốc có xác thực về mặt khoa học hay không. Nhật Bản không muốn việc này xảy ra bởi giữ quan điểm rằng một tổ chức quốc tế không nên tham gia vào những tranh chấp giữa hai quốc gia. Ngày 25/1, đặc phái viên của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, ông Natsuo Yamaguchi, Chủ tịch đảng New Komeito tham gia liên minh cầm quyền mới đã gặp Tổng Bí thư Trung Quốc Tập Cận Bình. Đảm nhận nhiệm vụ trao tận tay ông Tập Cận Bình bức thư của Thủ tướng Shinzo Abe, ông Natsuo Yamaguchi cũng đã nêu rõ quan điểm rằng cả Tokyo và Bắc Kinh đều phải duy trì đối thoại thường xuyên để tránh làm gia tăng căng thẳng ở khu vực đang tranh chấp trên biển Hoa Đông.
Trong khi đó, các cuộc đối đầu giữa tàu Nhật Bản và tàu Trung Quốc vẫn tái diễn. Cụ thể, sau màn đấu vòi rồng với tàu cá Đài Loan hôm 24/1, Nhật Bản đã bắt giữ một tàu cá của Trung Quốc đánh bắt trái phép tại vùng biển ngoài khơi tỉnh Nagasaki, phía Tây Nam nước này. Trung Quốc sau đó thừa nhận tàu cá nói trên mang đăng kiểm tại tỉnh Chiết Giang đã bị bắt giữ tại vùng biển đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản gần thành phố Goto thuộc tỉnh Nagasaki, trên tàu có 8 người đều mang quốc tịch Trung Quốc. Hiện thuyền trưởng tàu cá này đã được đưa lên tàu tuần duyên Nhật Bản để thẩm vấn và sẽ được chuyển đến cảng Hakata ở tỉnh Fukuoka.
Theo các nhà phân tích, quần đảo Senkaku/Điếu Ngư không người ở do Nhật Bản kiểm soát nằm trên vùng biển Hoa Đông là nơi có nguồn tài nguyên sinh vật biển và dầu mỏ, khí gas lớn. Hồi tháng 9 năm ngoái, Chính phủ Nhật Bản đã bỏ tiền mua 3 đảo trong quần đảo này từ một chủ sở hữu tư nhân. Kể từ đó, tranh chấp giữa Nhật Bản – Trung Quốc ngày càng gia tăng và còn thổi bùng làn sóng chống Nhật đầy bạo lực trên khắp đất nước Trung Quốc.
Chưa hết, tham gia tranh chấp trên biển Hoa Đông còn có cả Hàn Quốc. Tháng 12 năm ngoái, chính quyền Seoul đã chính thức đệ đơn lên Ủy ban Ranh giới thềm lục địa (CLCS) của LHQ, trong đó tuyên bố phần thềm mở rộng tự nhiên của bán đảo Triều Tiên trải dài tới rãnh Okinawa ở biển Hoa Đông. Phần tuyên bố này hoàn toàn trùng với tuyên bố trước đây của Nhật Bản và Trung Quốc. Vì thế, chưa ai có thể dám chắc rằng, việc LHQ xem xét tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư có thể giúp giải quyết một cách hòa bình tranh chấp giữa Bắc Kinh - Tokyo.
Công ước quốc tế của LHQ về Luật biển (UNCLOS) năm 1982 có quy định, các quốc gia ven biển có thể mở rộng vùng kinh tế tới 200 hải lý (khoảng 370km) từ bờ biển của họ nếu như họ có thể chứng minh được rằng thềm lục địa là phần nối dài về tự nhiên của đất liền. Trong vùng kinh tế mở rộng này, quốc gia đó có quyền được khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên biển. Đệ trình của Trung Quốc gửi lên CLCS hồi giữa tháng 12 năm ngoái cũng cho rằng, thềm lục địa ở biển Hoa Đông là phần nối dài tự nhiên của lãnh thổ Trung Quốc và trong đó bao gồm cả quần đảo đang tranh chấp với Nhật.
Lập luận của Trung Quốc là quần đảo Senkaku/Điếu Ngư nằm giữa thềm bể trầm tích biển Hoa Đông và rãnh Okinawa, mà "rãnh Okinawa lại chính là điểm kết tự nhiên của thềm lục địa của biển Hoa Đông". CLCS cho biết, cơ quan này sẽ xem xét tuyên bố của Trung Quốc trong phiên họp sẽ tổ chức ở New York (Mỹ) từ ngày 15/7 đến 30/8