Làm mẫu thẩm mỹ và cạm bẫy phía sau lời mời làm đẹp “0 đồng”

"Làm đẹp 0 đồng" - cái bẫy ngọt ngào của mạng xã hội

Chỉ cần lướt qua Facebook, TikTok hay Zalo, chưa đầy vài phút, bạn sẽ bị “bao vây” bởi hàng loạt lời mời gọi “làm mẫu thẩm mỹ” với mức giá gần như bằng không như: “phụ phí rẻ bèo”, “0 đồng”, “miễn phí hoàn toàn”, nghe tưởng chừng quá hời không thể bỏ lỡ. Những bài đăng này xuất hiện dày đặc ở khắp nơi: từ trang cá nhân, hội nhóm công khai, tin quảng cáo trả phí, đến cả các video livestream trực tiếp “tuyển mẫu” ngay trên sóng.

Các quảng cáo luôn được gói trong những lời đường mật như “bao test thuốc”, “đẹp như khách VIP”, “bảo hành trọn đời”, “không đẹp không lấy tiền”. Nhưng ẩn sau đó là cả một thị trường làm đẹp ngầm hoạt động rầm rộ, phi pháp và vô trách nhiệm, nơi sức khỏe con người bị coi như món hàng để trao đổi.

Chỉ riêng trong một hội nhóm Facebook “Tuyển mẫu nâng mũi, cắt mí, tiêm filler, botox, tiểu phẫu…” đã có tới hơn 50.000 thành viên, mỗi ngày có hàng trăm bài tuyển mẫu mới. Ngoài ra, còn hàng chục nhóm khác với quy mô tương tự, trải dài từ Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đến các tỉnh lẻ. Không chỉ dừng lại ở dịch vụ “nhẹ nhàng” như tiêm tan mỡ hay làm gọn hàm, mà cả những ca phẫu thuật đụng chạm dao kéo như nâng mũi cấu trúc, độn cằm, cắt mí đa điểm… đều được rao bán công khai như những món hàng đại hạ giá.

Đáng nói, việc tìm kiếm những lời mời này đơn giản đến mức… trẻ vị thành niên cũng có thể tiếp cận. Chỉ cần gõ vài từ khóa như “tuyển mẫu”, “làm đẹp miễn phí” hoặc “đào tạo spa” trên ô tìm kiếm, hàng nghìn kết quả sẽ hiện ra, đủ để bạn đăng ký “làm mẫu” bất cứ lúc nào. Chỉ cần để lại số điện thoại hoặc nhắn tin trực tiếp, sẽ lập tức có người liên hệ tư vấn, mời mọc, thậm chí còn “đặt lịch” trong ngày. Không ai hỏi bạn có tiền hay không, có sức khỏe hay không, hay đã tìm hiểu về rủi ro chưa, điều duy nhất họ quan tâm là có một “thân thể” để học viên thực hành.

Khi phóng viên tiếp cận một spa để đăng ký làm mẫu tiêm filler, chủ spa cho biết: “Miễn phí nếu học viên làm, còn nếu sợ thì trả thêm chút cho chuyên viên”. Khi được hỏi học viên đã có chứng chỉ chưa, câu trả lời là: “Thì bạn đang học mà”. Một sự thản nhiên đến lạnh người. Rủi ro biến chứng, nhiễm trùng, hoại tử dường như không phải điều khiến những người kinh doanh kiểu này bận tâm.

Một cơ sở khác báo giá “1,5 triệu đồng mẫu thu gọn cánh mũi”, vẫn là học viên làm chính, bác sĩ chỉ “giám sát” hoặc “ra tay nếu học viên làm lâu quá”. Khi hỏi về chứng chỉ hành nghề, nhân viên lại vòng vo bằng lời đảm bảo vô nghĩa: “Học viên gần tốt nghiệp rồi”.

Không chỉ dừng ở các spa nhỏ, nhiều trường hợp “làm đẹp 0 đồng” còn diễn ra tại các lớp đào tạo chui, nơi học viên vừa được học vừa thực hành ngay trên khách thật. Một nữ sinh viên ở TP. Hồ Chí Minh kể lại trải nghiệm “làm mẫu” nâng mũi miễn phí: “Họ bảo chỉ mất 30 phút, nhưng tôi nằm gần 2 tiếng, máu chảy không ngừng. Về nhà, mũi sưng tím cả tuần, cuối cùng phải đi bệnh viện chỉnh sửa lại, tốn hơn 20 triệu”.

Một trường hợp khác, chị L.T.H (27 tuổi, phường Cầu Giấy, Hà Nội) tham gia “làm mẫu cắt mí” chỉ với 500.000 đồng phụ phí. Sau ca phẫu thuật, mắt chị sưng phù, mưng mủ, đường chỉ khâu lệch hẳn, phải nhập viện trong tình trạng nhiễm trùng nặng. Bác sĩ tại bệnh viện Bạch Mai thông báo cho chị, nếu chậm trễ xử lý, nguy cơ mất thị lực hoàn toàn là rất cao.

Những lời trấn an rẻ tiền ấy đang khiến hàng ngàn người, đặc biệt là phụ nữ trẻ trở thành “vật thí nghiệm sống” cho các cơ sở thẩm mỹ không phép. Họ bị dụ dỗ bằng hứa hẹn “thăng hạng nhan sắc”, nhưng thực chất đang đánh cược sức khỏe, nhan sắc và cả tính mạng vào tay những người chưa từng được phép cầm kim.

Một ngành nghề liên quan trực tiếp đến cơ thể người, nhưng lại bị xem nhẹ đến mức đáng báo động. “Làm đẹp 0 đồng” không phải cơ hội, mà là một cạm bẫy nguy hiểm được bọc trong lớp vỏ đường mật. Người tiêu dùng cần tỉnh táo, đừng để sự ham rẻ biến mình thành nạn nhân tiếp theo của những cuộc “làm đẹp chui” đầy ám ảnh.

Rủi ro khôn lường và những con số đáng báo động

Trong thế giới làm đẹp, nơi những lời quảng cáo “lột xác ngoạn mục”, “trẻ ra mười tuổi” hay “hoàn hảo không tì vết” được tung hô hàng ngày vẫn tồn tại một vùng tối đầy hiểm nguy. Ở Việt Nam, đã có không ít phụ nữ sẵn sàng chi hàng chục, thậm chí cả trăm triệu đồng để “tái sinh nhan sắc”, nhưng cuối cùng lại nhận về kết cục “thẩm mỹ thành thảm họa”.

Số liệu của Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam phơi bày một bức tranh lạnh người: mỗi năm có khoảng 25.000 - 35.000 ca biến chứng trên tổng số 250.000 ca phẫu thuật, tức tỷ lệ lên tới 14%, cao bất thường so với chuẩn an toàn quốc tế (dao động từ 2-5%). Đằng sau con số khô khan ấy là hàng chục nghìn nạn nhân phải sống chung với dị dạng, đau đớn kéo dài, hoặc những di chứng vĩnh viễn.

Thực tế những năm gần đây đã có không ít câu chuyện đã trở thành những lời cảnh tỉnh đau đớn về cái giá của “đẹp bất chấp”.

Cuối năm 2024, tại TP. Hồ Chí Minh, chị Nguyễn Thị H., 38 tuổi, mẹ của hai đứa con nhỏ, bước vào phòng phẫu thuật với hy vọng nâng ngực để tự tin hơn. Trước khi lên bàn mổ, chị chỉ kịp nhắn cho chồng: “Anh đón con chiều nay nhé, em làm xong về liền.” Vài giờ sau, cuộc gọi từ bệnh viện báo tin dữ: chị đã ngừng tim sau ca mổ tại một cơ sở không phép, do người thực hiện chưa hề có chứng chỉ chuyên khoa. Người chồng nghẹn ngào: “Cô ấy chỉ muốn đẹp hơn một chút, đâu ngờ… lại ra đi mãi mãi.”

Còn tại Hà Nội, vào tháng 1/2025, chị Hoàng M., 25 tuổi, chuẩn bị cho đám cưới, chỉ định “sửa nhẹ” dáng mũi bằng filler. “Họ bảo tiêm xong là đẹp ngay, không đau, không nguy hiểm”, M. kể. Nhưng loại thuốc trôi nổi được tiêm vào đã gây tắc mạch máu, khiến mắt phải mù vĩnh viễn. Váy cưới vẫn treo trong tủ, nhưng ngày trọng đại đã biến thành chuỗi ngày điều trị và vật lộn với trầm cảm.

Chia sẻ trên một hội nhóm chuyên về bóc phốt thẩm mỹ viện, chị N.T.L (phường An Hòa, Cần Thơ) cho hay, do tin lời nhân viên spa vốn chỉ đăng ký dịch vụ massage, nhận lời cắt mí với cam đoan “thủ thuật đơn giản, an toàn tuyệt đối”. Tuy nhiên, chỉ sau 1 tuần, mí mắt của chị L sưng tấy, hoại tử, để lại vết sẹo rất sâu. “Thực sự tôi thấy mình quá ngu ngốc, chỉ vì tin những lời đường mật của họ mà hậu quả thành ra thế này, giờ đến soi gương cũng không dám”, chị L bức xúc.

Theo các chuyên gia, các biến chứng phổ biến nhất khi thực hiện phẫu thuật thẩm mỹ bao gồm: nhiễm trùng (52,1%), tắc mạch hoặc hoại tử mô (16,0%), vỡ hoặc lệch vật liệu nhân tạo (13,8%), tụ máu/chảy máu (7,4%). Đặc biệt, vùng đầu-mặt-cổ chiếm tới 66% các biến chứng, trong đó nâng mũi dẫn đầu với 42,6%. Điều đáng sợ hơn: 54,3% biến chứng đến từ người thực hiện không phải bác sĩ, và 58,5% xảy ra tại các cơ sở không phép, tức những “lò mổ thẩm mỹ” hoạt động trong bóng tối.

Một nghiên cứu của Bệnh viện Bạch Mai đã chỉ rõ: phần lớn biến chứng không phải là rủi ro y khoa ngẫu nhiên, mà là hệ quả của một thị trường ngầm tràn lan vật liệu kém chất lượng, kỹ thuật sai chuẩn, và bàn tay của những kẻ chưa từng trải qua đào tạo chính quy. Đáng lo hơn, 100% ca biến chứng do tiêm filler đều xuất phát từ việc sử dụng vật liệu trôi nổi, không được cấp phép lưu hành, những ống tiêm ấy chẳng khác nào “đạn bọc đường”.

Nếu so sánh quốc tế, bức tranh càng ảm đạm. Tại Hàn Quốc, được mệnh danh là “kinh đô thẩm mỹ” của châu Á thì tỷ lệ biến chứng nghiêm trọng chỉ khoảng 1-2% nhờ hệ thống cấp phép nghiêm ngặt, cơ sở hạ tầng y tế đồng bộ và quy trình giám sát chặt chẽ. Còn tại Mỹ, bác sĩ phải có chứng chỉ hành nghề liên bang, đồng thời bảo hiểm y tế bắt buộc đối với tất cả thủ thuật có nguy cơ cao. Chính vì thế, các vụ biến chứng chết người hiếm khi xuất phát từ cơ sở hợp pháp mà chủ yếu xảy ra tại “dịch vụ chui” ở nhà hoặc spa không phép, thường bị xử lý hình sự.

Trở lại Việt Nam, dù đã có Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định mức phạt 30-50 triệu đồng đối với cơ sở hoạt động không phép hoặc bác sĩ hành nghề không chứng chỉ, thì thực tế cho thấy chế tài này chưa đủ sức răn đe. Với lợi nhuận khổng lồ từ dịch vụ “dao kéo” chui, số tiền phạt chỉ như “muối bỏ biển”. Hệ quả là vi phạm vẫn tái diễn, để lại những vết sẹo không chỉ trên cơ thể bệnh nhân mà còn trên uy tín cả ngành.

Chỉ trong 9 tháng, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận 15 ca tai biến nặng do phẫu thuật thẩm mỹ; thanh tra y tế xử phạt 130 trường hợp vi phạm, thu gần 6,7 tỷ đồng. Trong đó, 46 cơ sở bị đình chỉ, 11 cơ sở bị tước giấy phép, 14 cá nhân bị tước chứng chỉ, và 32 người bị phát hiện hành nghề trái phép. Đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng, phần chìm là hàng nghìn ca biến chứng âm thầm không được báo cáo.

Nói về vấn đề này, PGS.TS Vũ Quang Vinh (Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác) khẳng định: “Phẫu thuật thẩm mỹ cũng giống như bất kỳ phẫu thuật nào khác, đều tiềm ẩn rủi ro, thậm chí tử vong. Biến chứng liên quan đến gây mê là nguyên nhân tử vong hàng đầu. Dù nguy cơ rất nhỏ, nhưng vẫn tồn tại và đó là lý do bệnh nhân cần chọn cơ sở uy tín”.

Cùng quan điểm, GS.TS Trần Thiết Sơn (Bệnh viện Bạch Mai) nhấn mạnh: “Tai biến xảy ra khi thủ thuật không được thực hiện bởi bác sĩ được đào tạo chuyên nghiệp, tại cơ sở được cấp phép. Những biến chứng này không chỉ hủy hoại nhan sắc, mà còn hủy hoại cả hình ảnh ngành thẩm mỹ”.

Thế nhưng, giữa những cảnh báo đó, thị trường vẫn nhan nhản những lời mời gọi “làm đẹp 0 đồng”, “giá ưu đãi như cho” hay “phụ phí mini”. Đằng sau những tấm ảnh “trước-sau” long lanh là vô số ca mù mắt do tiêm filler tắc mạch, mũi hoại tử vì nhiễm trùng, gương mặt biến dạng vĩnh viễn. Mỗi ca nâng mũi, cắt mí, tiêm botox nếu thực hiện sai cách có thể trở thành bản án suốt đời.

Bài học từ các quốc gia phát triển cho thấy: an toàn thẩm mỹ chỉ có thể đạt được khi luật pháp đủ mạnh, quản lý đủ chặt, và người dân đủ tỉnh táo. Ở Hàn Quốc, cơ sở vi phạm có thể bị đóng cửa vĩnh viễn và người hành nghề trái phép chịu án tù. Ở Mỹ, bác sĩ gian dối về chứng chỉ có thể mất quyền hành nghề suốt đời và đối mặt với kiện tụng dân sự trị giá hàng triệu USD. Việt Nam, nếu muốn chấm dứt “vùng xám” thẩm mỹ chui, cần nâng mức phạt lên gấp nhiều lần, đồng thời truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi gây hậu quả nghiêm trọng.

Và với mỗi cá nhân, sự tỉnh táo chính là lớp “bảo hiểm nhân mạng” đầu tiên. Đừng để những lời hứa hẹn “đẹp nhanh, rẻ bất ngờ” đánh gục lý trí. Một khuôn mặt đẹp phải đi cùng sức khỏe nguyên vẹn và điều đó chỉ có được khi bạn đặt niềm tin vào những cơ sở được cấp phép, với bác sĩ có tay nghề, và vật liệu đã được kiểm định. Làm đẹp là quyền của mỗi người, nhưng an toàn mới là nghĩa vụ của chính bạn đối với bản thân mình.