Không thể có “Thiên thai” cố định âm nhạc

“Diva, divo “phá” nhạc Văn Cao trong chương trình Đàn chim Việt”. Đó chính là một trong những cái tít đã được đăng tải trên truyền thông ngay sau đêm nhạc hoành tráng kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố nhạc sĩ Văn Cao. Và “diva, divo” ở trong các bài báo kiểu này là ai? Ngoài Trần Thu Hà, Tùng Dương, còn có một cái tên rất dễ đoán khác là Thanh Lam, ca sĩ vẫn gây tranh cãi suốt nhiều năm qua với những nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn.

Nếu nhìn nhận một cách khách quan, và bằng con mắt chuyên môn, thực sự “Đàn chim Việt” là một chương trình có chất lượng cao. Mỗi ca sĩ tham gia trình diễn đều có mỗi cá tính riêng, diện mạo riêng, màu sắc riêng và họ đã thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Nếu nói không ngoa, có thể dành cho họ những lời khen thực sự. Điển hình là Thanh Lam. Với nhạc phẩm “Thiên thai”, chị đã có những tiết chế nhất định đối với bản thân mình để chuyển tải chân thực nhất ý đồ tác giả và ý đồ của người chuyển soạn (nhạc sĩ phối khí) ca khúc này.

Nhưng cách Thanh Lam hát “Thiên thai” vẫn khiến một bộ phận khán giả lao vào ném đá, với cách nói ác ý là “phá” nhạc Văn Cao. Điều đáng buồn là những nhà phê bình âm nhạc, những người có khả năng minh định cho công luận bằng tiếng nói giàu chuyên môn, lại im lặng. Không phải họ không cảm nhận được cái hay của Thanh Lam mà cơ bản họ ngại. Đối đầu với cộng đồng mạng nhiều khi hung hăng vô cớ, ai mà chẳng ngại. Thế nên, im lặng là thượng sách.

Trung thực mà nói, bản “Thiên thai” trong chương trình “Đàn chim Việt” vẫn giữ đúng chuẩn mực tinh thần mà Văn Cao đã viết tác phẩm này, từ tốc độ, tiết tấu cho tới màu sắc. Không có bất kỳ một phá cách nào trong việc chuyển soạn ca khúc này cả. Và trong nhạc nhẹ, khi một ca sĩ nhận một bài phối, ca sĩ ấy sẽ phải thể hiện tác phẩm đúng trên tinh thần bài phối. Ở trường hợp này, Thanh Lam đã hát “tuân thủ” theo yêu cầu của nhạc sĩ chuyển soạn và do đó, chị cũng không hề phá cách. Cao độ, trường độ, nhịp phách của Thanh Lam ở "Thiên thai" chính là những gì mà Văn Cao đã viết ra, đã thể hiện ra.

Cái đáng nói ở đây chính là sự tương thích với thính giả. Thính giả từ xưa tới nay quá quen với "Thiên thai" qua những giọng hát trong trẻo và họ mặc định luôn là hát "Thiên thai" thì phải theo kiểu đó. Giọng của Thanh Lam không có cái trong trẻo thiên bẩm. Giọng của Thanh Lam dày dặn, giàu nội lực. Không thể nào ép buộc một chất giọng như thế hát dập khuôn những gì khán giả quen nghe nhiều thập niên qua. Và do đó, một bộ phận đã phản ứng quá đà gây nên những tổn thương không đáng có cho một ca sĩ rất có tài năng.

Thêm vào đó, từ xưa tới nay, thính giả quen nghe nhạc Văn Cao ở các chuyển soạn cho dàn nhạc nhẹ hoặc thính phòng với biên chế dàn nhạc rất đơn giản. Còn ở chương trình đàn chim Việt, "Thiên thai" được chuyển soạn cho dàn nhạc giao hưởng và do đó, cái “quen nghe” của khán giả đã không còn và thay vào đó là cái “lạ tai”. Mà ở Việt Nam, khốn nỗi cứ lạ tai là lập tức bị chê bai. Song, tuy chê bai là quyền cá nhân nhưng việc mạt sát rằng ca sĩ phá hỏng nhạc phẩm lại là việc không nên tồn tại trên không gian truyền thông công cộng.

Chúng ta thường dễ bị sa vào ký ức khi nghe nhạc và gắn chặt cảm xúc của mình vào ký ức ấy. Nhưng âm nhạc là sự phát triển tiếp diễn. Một bản ghi âm một ca khúc được sản xuất ở thập niên 60 thế kỷ XX chắc chắn sẽ khác hẳn với một bản ghi âm cùng ca khúc đó ở thập niên 90 thế kỷ XX, thập niên 2000 hay thời hiện đại này. Bản thân mỗi nhạc sĩ chuyển soạn cũng sẽ hình dung “cơ thể” của ca khúc khác nhau. Như vậy, sẽ không thể có "Thiên thai" nào cố định cả. Mỗi người sẽ có một thiên thai riêng cho âm nhạc mà họ thể hiện. Đó là quyền sáng tạo của nghệ sĩ mà người nghe không thể can thiệp thô bạo bằng các mạt sát trên mạng.

Tất nhiên, người nghe có quyền chê bai, có quyền không thích. Song, chúng ta nên hiểu, chúng ta không phải là người thưởng thức duy nhất. Vẫn còn rất nhiều các thính giả khác có thể có ý kiến trái ngược hoàn toàn.

Văn Đoàn

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.