Đồng thời, hội nghị cũng là nơi để ASEAN tìm kiếm sự ủng hộ của các đối tác, các thành viên EAS trong việc thuyết phục Trung Quốc sớm tham gia đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) và giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình, “không có áp bức”.
Tham dự hội nghị Bộ trưởng EAS lần thứ 2 có 10 Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN cùng Bộ trưởng Ngoại giao các nước đối thoại của ASEAN tại khu vực Đông Á gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Nga, Australia, New Zealand và Ấn Độ. Ngoài những vấn đề thường xuyên của hội nghị như đánh giá hiệu quả hợp tác giữa ASEAN và các đối tác trong khuôn khổ EAS thời gian qua, xem xét xu hướng phát triển trong tương lai của hợp tác khu vực, thảo luận công tác chuẩn bị cho hội nghị EAS lần sau diễn ra vào tháng 11; các Bộ trưởng Ngoại giao cũng đã thảo luận và trao đổi quan điểm về những vấn đề khu vực, quốc tế đang quan tâm.
Đặc biệt, các vấn đề liên quan đến Biển Đông đã được nhắc tới một cách trực diện nhưng thiện chí. Trong bối cảnh các cuộc hội đàm giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì tại Phnom Penh liên tục bị trì hoãn cùng thái độ né tránh vấn đề Biển Đông của Trung Quốc, đại biểu các quốc gia tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao EAS lần thứ 2 đều nhấn mạnh tới việc giải quyết hòa bình mọi tranh chấp trên Biển Đông thông qua Công ước quốc tế của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) và nhanh chóng xây dựng COC.
Phát biểu tại hội nghị, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cho biết, Mỹ muốn đàm phán với những bên liên quan tới tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông để tìm ra hướng đi thích hợp nhất cho tình hình hiện nay. Bà Hillary Clinton nhấn mạnh: “Chúng tôi hy vọng các quốc gia trong khu vực sẽ hợp tác, cùng làm việc để giải quyết bất đồng một cách hòa bình, không có áp bức, không dọa dẫm, không đe dọa và không dùng vũ lực”.
Đồng thời, Ngoại trưởng Mỹ cũng kêu gọi những tiến triển trong việc thông qua COC, một bộ quy tắc vốn đã bị trì hoãn từ lâu nhằm tránh những mơ hồ và thậm chí là đối đầu về quyền đánh cá cũng như di chuyển tại Biển Đông, vùng biển có vị trí quan trọng và được đánh giá có trữ lượng tài nguyên lớn.
Nhật Bản cũng cho rằng COC rất quan trọng trong việc giải quyết vấn đề ở Biển Đông. Tại cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Campuchia Hor Namhong, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Koichiro Gemba cũng nhất trí về tầm quan trọng của việc giải quyết những tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông "một cách hòa bình".
Vào cuối năm nay, Nhật Bản còn dự định tổ chức hội nghị an ninh biển với khối ASEAN. Các nguồn tin chính phủ Nhật cho biết, tại cuộc họp sắp tới, Nhật Bản và ASEAN sẽ công bố một thông cáo chung để dùng làm văn kiện chỉ đạo mới cho việc tăng cường các mối quan hệ về an ninh hải dương và đề ra một kế hoạch hành động.
Tại Hội nghị ASEAN-Trung Quốc, với cương vị là đại diện của nước điều phối quan hệ hai bên, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình diễn biến phức tạp xảy ra gần đây trên Biển Đông; những hành động vi phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, trái với luật pháp quốc tế và UNCLOS cũng như các nguyên tắc của DOC, gây phương hại đến hòa bình, ổn định, an ninh an toàn hàng hải ở khu vực.
Bộ trưởng Phạm Bình Minh nhấn mạnh tới việc sử dụng các nguyên tắc về tôn trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của các quốc gia ven biển đối với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa theo quy định của UNCLOS, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực, tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS và DOC, sớm xây dựng COC...
| COC là cơ sở để giải quyết xung đột Đây là nhận xét của phần lớn các chuyên gia quốc tế khi được hỏi về cách thức giải quyết vấn đề ở Biển Đông. Giáo sư Joseph Nye, cựu Chủ tịch Hội đồng Tình báo quốc gia Mỹ cho rằng, Trung Quốc thận trọng với COC vì là một nước lớn nên họ muốn dùng sức mạnh trong khi đàm phán song phương. Trong khi đó, bà Bonnie Glaser, chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) lại bày tỏ quan điểm: “Việc ASEAN đưa ra dự thảo COC để thảo luận với Trung Quốc sẽ giúp khối này hướng đến sự cân bằng với Bắc Kinh”. Còn chuyên gia Swee Lean Collin Koh thuộc trường nghiên cứu quốc tế Rajaratnam (Singapore) lại nhận định: “Việc thông qua dự thảo sơ bộ COC trước khi thảo luận với Trung Quốc là rất cần thiết. Điều này càng trở nên cấp thiết khi DOC được ký năm 2002 không còn đem lại hiệu quả. Bước đi này giúp ASEAN củng cố vai trò đối với cấu trúc an ninh trong khu vực”... Lập luận của các chuyên gia này là ASEAN cần phải luôn thống nhất với nhau để tạo ra những điều khoản, dự thảo chung trước khi thảo luận với Trung Quốc và đóng vai trò quyết định nhưng không nhân nhượng trong vấn đề Biển Đông. (PV) Philippines cho đấu thầu 3 lô dầu khí tại Biển Đông Bất chấp căng thẳng với Trung Quốc về lãnh hải, Philippines vẫn mời thầu hợp đồng thăm dò 3 lô dầu khí tại Biển Đông. Thứ trưởng Bộ Năng lượng Philippines James Layug cho biết, cả ba lô này nằm ở ngoài khơi bờ biển phía Tây đảo Palawan của Philippines, được cho là có nhiều hứa hẹn nhất về trữ lượng dầu khí. Theo ông James Layug, khu vực này được biết dưới cái tên lưu vực Tây Bắc Palawan, nằm ngay cạnh mỏ khí thiên nhiên hiện tại của Philippines, đã cung cấp đến 40% điện năng cho đảo Luzon. Cho đến nay, Philippines rất thành công trong việc thăm dò dầu khí ngoài khơi Palawan, và ba lô dầu khí mới này nhiều hy vọng sẽ có trữ lượng khá. Hợp đồng thăm dò 3 lô dầu khí này sẽ được mời thầu vào ngày 31/7. (S.T.) |
