Kho tàng dưới đáy biển

Cách đây một phần tư thế kỷ, ngày 7 và 8-4-1992 tại Amsterdam đã tổ chức cuộc bán đấu giá quốc tế đồ cổ Vũng Tàu do Công ty Trục vớt cứu hộ Việt Nam - VISAL phối hợp với Công ty Halstrom Holding của Thụy Điển thực hiện. Được hãng Cristies - nhà bán đấu giá nổi tiếng - tổ chức, cuộc đấu giá đã thành công mang về cho Việt Nam 6,7 triệu USD chỉ trong 2 ngày bán với 28.000 cổ vật, trong đó có một món đồ “giá búa” gấp 20 lần giá chào...

Vào một ngày đầu tháng tư năm 1990, khi tôi đang làm việc tại Văn phòng trục vớt Bộ Giao thông Vận tải thì cánh cửa bật mở, anh Trần Viết Trung - trợ lý Tổng Giám đốc Lê Minh Công - với vẻ mặt hớn hở, vui sướng: “Anh Hội ơi, công ty vừa phát hiện ra một tàu đắm ở Vũng Tàu chở đầy đồ cổ”.

Tôi hỏi: “Thế đầu đuôi thế nào?”, Trung đáp: Anh Tuấn, Giám đốc VISAL Vũng Tàu được thợ lặn báo là khảo sát một con tàu đắm ở độ sâu khoảng 45m có nhiều đồ gốm sứ men lam xanh của Trung Quốc chắc đời nhà Thanh tuyệt đẹp, nên chú Công cử em ra cùng anh báo cáo Thứ trưởng Bùi Văn Sướng để vào cuộc. Còn chú Hoàng Văn Lộc đã báo cáo việc này với ông Trần Xuân Giá - Chủ nhiệm Văn phòng HĐBT tại cuộc họp của Thường vụ Hội đồng Bộ trưởng. Thường vụ đồng ý về nguyên tắc cho VISAL tiến hành trục vớt, mấy hôm nữa sẽ có văn bản chính thức.

Món đồ có giá bán gấp 20 lần giá chào.
Món đồ có giá bán gấp 20 lần giá chào.

Khoảng một tuần sau chúng tôi nhận được công văn do ông Trần Xuân Giá ký thông báo ý kiến của Chính phủ đồng ý cho Visal trục vớt đồ cổ tại tọa độ X Vũng Tàu Côn Đảo, yêu cầu VISAL tiến hành các thủ tục pháp lý đầy đủ. Công việc trục vớt về mặt kỹ thuật được sự hợp tác hiệu quả của Công ty Hastrom Holding của Thụy Điển, họ mang nhiều phương tiện kỹ thuật hiện đại vào trục vớt trong số đó có cả tàu ngầm mini có thể lặn sâu hàng trăm mét.

Trong suốt 2 năm 1990, 1991 tôi nhiều lần vào Vũng Tàu chứng kiến anh em thủy thủ, thợ lặn ngày đêm miệt mài với công việc để trục vớt với sản lượng nhiều nhất. Cuối năm 1991 công việc đến giai đoạn kết thúc, ta thu được khoảng 130.000 đồ cổ và bắt đầu công tác phân loại tại Bạch Dinh Vũng Tàu. Theo chủ trương của công ty và sau khi báo cáo xin ý kiến của các bộ liên quan, đồ cổ được chia thành 4 bộ sưu tập đặt tại 3 địa phương (Vũng Tàu, TP HCM, Hà Nội) và một bộ để bản đấu giá quốc tế.

Trong thời gian làm thủ tục cho xuất khẩu tôi thường gặp các anh Vũ Anh Đường ở Văn phòng HĐBT, anh Lưu Trần Tiêu ở Bộ Văn hóa, anh Đỗ Nguyên Khoát ở Bộ Tài chính và trực tiếp báo cáo các anh: Trần Xuân Giá - Chủ nhiệm  Văn phòng HĐBT, anh Phạm Văn Trọng - Thứ trưởng Bộ Tài chính, anh Bùi Văn Sướng - Thứ trưởng Bộ Giao thông và được sự giúp đỡ hết lòng của các anh đối với công tác trục vớt của VISAL và hầu như không gặp một trở ngại nào.

Đến sau tết âm lịch 1992, Công ty Cristies bắt đầu công việc bùng nổ quảng cáo toàn thế giới, ông đại diện Cristies nói với VISAL: “Chúng tôi có truyền thống hơn 200 năm  nghề bán đấu giá quốc tế đồ cổ và các tác phẩm mỹ thuật, đây là lần đầu tiên chúng tôi được hợp tác với các ông, kết quả bán như thế nào chưa thể nói trước vì thông thường một ngày bán đấu giá chúng tôi chỉ bán vài món, ví dụ như một bức tranh Van Gogh có thể đạt tới 20 đến 30 triệu USD. Còn ở đây là đồ cổ nhưng số lượng rất nhiều, 28.000 món, giá khởi điểm được Bộ Tài chính đưa ra là 2,3 triệu USD. Chúng tôi sẽ làm hết sức mình vì là vinh dự được làm việc với các ông”.

Công việc được tiến hành rất suôn sẻ, chúng tôi đã lấy được giấy phép của các bộ: Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Văn Phòng HĐBT, Bộ Thương mại.

Khoảng giữa tháng 3-1992 khi tôi đang ở nhà, anh Vũ Anh Đường ở Văn Phòng HĐBT đến gặp cho biết khả năng phải dừng lại cuộc bán đấu giá do lệnh của một cấp rất cao.

Tôi liền điện và báo cáo việc này với Tổng Giám đốc Lê Minh Công, ông bảo cứ bình tĩnh đến gặp anh Giá ngay, báo cáo đầy đủ việc này, chắc sẽ giải quyết được thôi. Ngay chiều hôm sau tôi đến gặp anh Giá tại nhà ở đường Đội Cấn. Thật xui xẻo anh Giá lại không có nhà. Tôi gặp vợ anh, đang ngồi nói chuyện thì có điện thoại, chị cầm ống nghe (hồi đó chưa có điện thoại di động), khoảng 5-7 phút sau chị đưa ống nghe cho tôi, tôi báo cáo lại tình hình về cuộc bán đấu giá, anh ấy hỏi: “Đã để lại các bộ sưu tập trong nước như thế nào?”, tôi trả lời là “đã đưa vào đầy đủ tại Vũng Tàu, TP HCM và Hà Nội. Anh ấy nói thế thì được, tôi sẽ báo cáo với anh Sáu (Võ Văn Kiệt) tiếp tục cho bán.

Khoảng 1 tuần sau anh Đường ở Văn phòng HĐBT báo cho tôi biết Chính phủ đã quyết định cho đưa hàng đi bán tại Hà Lan đúng kế hoạch, thật là mừng hết chỗ nói!

Trước ngày lên đường, Việt Nam thành lập đoàn chứng kiến gồm: Tổng Giám đốc Lê Minh Công trưởng đoàn, Hoàng Văn Lộc trợ lý kiêm phiên dịch, Vũ Anh Đường chuyên viên VP HĐBT. Đỗ Nguyên Khoát Vụ trưởng Vụ Giao thông Bộ Tài chính, Nguyễn Quốc Hùng chuyên viên Bộ Văn hóa, Châu Văn Mẫn Phó GĐ Công an Vũng Tàu, và chỉ còn đợi ngày khởi hành.

Khi tàu chở đồ cổ ra khỏi cảng thì bị Hải quan Vũng Tàu chặn lại nói là phải có lệnh của Nhà nước cho đi bán thì mới được. Đưa họ các công văn của  các bộ Tài chính, Thương mại, Văn hóa họ vẫn không chấp nhận. Tôi lại điện báo cáo việc này cho anh Giá, ngay ngày hôm sau anh Giá có công điện khẩn thừa lệnh Chủ tịch HĐBT gửi Bộ Giao thông Vận tải, Tổng cục Hải quan, Hải quan Vũng Tàu: “Việc Công ty VISAL chở đồ cổ đi Amsterdam là theo quyết định của HĐBT. Yêu cầu tất cả các cơ quan nghiêm túc thực  hiện”. Thế là qua được cửa ải cuối cùng.

Đoàn Việt Nam đến Hà Lan ngày 5-4-1992, điện báo về không khí chuẩn bị cho cuộc bán đấu giá thật là tưng bừng và sôi nổi. Ngày đấu giá đầu tiên 7-4, khách từ khắp thế giới đến dự ngồi chật kín cả hội trường chính và hội trường phụ. Cuộc đấu giá diễn ra hết sức căng thẳng và quyết liệt. Trong vòng 2 ngày 7 và 8-4-1992 đã bán hết 28.000 cổ vật với tổng giá trị 6,7 triệu USD gấp 3 lần định mức mà Bộ Tài chính đưa ra (2,3 triệu USD).

Báo Công an TP HCM ra một tít lớn: “Cuộc đấu giá đồ cổ đã thành công vang dội với 71 tỉ đồng khối tài sản dưới mặt nước, một con sổ kỷ lục”. Và đây cũng là một con số rất ấn tượng năm 1992.

Phan Tân Hội

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…