Kho tàng dưới đáy biển

Cách đây một phần tư thế kỷ, ngày 7 và 8-4-1992 tại Amsterdam đã tổ chức cuộc bán đấu giá quốc tế đồ cổ Vũng Tàu do Công ty Trục vớt cứu hộ Việt Nam - VISAL phối hợp với Công ty Halstrom Holding của Thụy Điển thực hiện. Được hãng Cristies - nhà bán đấu giá nổi tiếng - tổ chức, cuộc đấu giá đã thành công mang về cho Việt Nam 6,7 triệu USD chỉ trong 2 ngày bán với 28.000 cổ vật, trong đó có một món đồ “giá búa” gấp 20 lần giá chào...

Vào một ngày đầu tháng tư năm 1990, khi tôi đang làm việc tại Văn phòng trục vớt Bộ Giao thông Vận tải thì cánh cửa bật mở, anh Trần Viết Trung - trợ lý Tổng Giám đốc Lê Minh Công - với vẻ mặt hớn hở, vui sướng: “Anh Hội ơi, công ty vừa phát hiện ra một tàu đắm ở Vũng Tàu chở đầy đồ cổ”.

Tôi hỏi: “Thế đầu đuôi thế nào?”, Trung đáp: Anh Tuấn, Giám đốc VISAL Vũng Tàu được thợ lặn báo là khảo sát một con tàu đắm ở độ sâu khoảng 45m có nhiều đồ gốm sứ men lam xanh của Trung Quốc chắc đời nhà Thanh tuyệt đẹp, nên chú Công cử em ra cùng anh báo cáo Thứ trưởng Bùi Văn Sướng để vào cuộc. Còn chú Hoàng Văn Lộc đã báo cáo việc này với ông Trần Xuân Giá - Chủ nhiệm Văn phòng HĐBT tại cuộc họp của Thường vụ Hội đồng Bộ trưởng. Thường vụ đồng ý về nguyên tắc cho VISAL tiến hành trục vớt, mấy hôm nữa sẽ có văn bản chính thức.

Món đồ có giá bán gấp 20 lần giá chào.
Món đồ có giá bán gấp 20 lần giá chào.

Khoảng một tuần sau chúng tôi nhận được công văn do ông Trần Xuân Giá ký thông báo ý kiến của Chính phủ đồng ý cho Visal trục vớt đồ cổ tại tọa độ X Vũng Tàu Côn Đảo, yêu cầu VISAL tiến hành các thủ tục pháp lý đầy đủ. Công việc trục vớt về mặt kỹ thuật được sự hợp tác hiệu quả của Công ty Hastrom Holding của Thụy Điển, họ mang nhiều phương tiện kỹ thuật hiện đại vào trục vớt trong số đó có cả tàu ngầm mini có thể lặn sâu hàng trăm mét.

Trong suốt 2 năm 1990, 1991 tôi nhiều lần vào Vũng Tàu chứng kiến anh em thủy thủ, thợ lặn ngày đêm miệt mài với công việc để trục vớt với sản lượng nhiều nhất. Cuối năm 1991 công việc đến giai đoạn kết thúc, ta thu được khoảng 130.000 đồ cổ và bắt đầu công tác phân loại tại Bạch Dinh Vũng Tàu. Theo chủ trương của công ty và sau khi báo cáo xin ý kiến của các bộ liên quan, đồ cổ được chia thành 4 bộ sưu tập đặt tại 3 địa phương (Vũng Tàu, TP HCM, Hà Nội) và một bộ để bản đấu giá quốc tế.

Trong thời gian làm thủ tục cho xuất khẩu tôi thường gặp các anh Vũ Anh Đường ở Văn phòng HĐBT, anh Lưu Trần Tiêu ở Bộ Văn hóa, anh Đỗ Nguyên Khoát ở Bộ Tài chính và trực tiếp báo cáo các anh: Trần Xuân Giá - Chủ nhiệm  Văn phòng HĐBT, anh Phạm Văn Trọng - Thứ trưởng Bộ Tài chính, anh Bùi Văn Sướng - Thứ trưởng Bộ Giao thông và được sự giúp đỡ hết lòng của các anh đối với công tác trục vớt của VISAL và hầu như không gặp một trở ngại nào.

Đến sau tết âm lịch 1992, Công ty Cristies bắt đầu công việc bùng nổ quảng cáo toàn thế giới, ông đại diện Cristies nói với VISAL: “Chúng tôi có truyền thống hơn 200 năm  nghề bán đấu giá quốc tế đồ cổ và các tác phẩm mỹ thuật, đây là lần đầu tiên chúng tôi được hợp tác với các ông, kết quả bán như thế nào chưa thể nói trước vì thông thường một ngày bán đấu giá chúng tôi chỉ bán vài món, ví dụ như một bức tranh Van Gogh có thể đạt tới 20 đến 30 triệu USD. Còn ở đây là đồ cổ nhưng số lượng rất nhiều, 28.000 món, giá khởi điểm được Bộ Tài chính đưa ra là 2,3 triệu USD. Chúng tôi sẽ làm hết sức mình vì là vinh dự được làm việc với các ông”.

Công việc được tiến hành rất suôn sẻ, chúng tôi đã lấy được giấy phép của các bộ: Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Văn Phòng HĐBT, Bộ Thương mại.

Khoảng giữa tháng 3-1992 khi tôi đang ở nhà, anh Vũ Anh Đường ở Văn Phòng HĐBT đến gặp cho biết khả năng phải dừng lại cuộc bán đấu giá do lệnh của một cấp rất cao.

Tôi liền điện và báo cáo việc này với Tổng Giám đốc Lê Minh Công, ông bảo cứ bình tĩnh đến gặp anh Giá ngay, báo cáo đầy đủ việc này, chắc sẽ giải quyết được thôi. Ngay chiều hôm sau tôi đến gặp anh Giá tại nhà ở đường Đội Cấn. Thật xui xẻo anh Giá lại không có nhà. Tôi gặp vợ anh, đang ngồi nói chuyện thì có điện thoại, chị cầm ống nghe (hồi đó chưa có điện thoại di động), khoảng 5-7 phút sau chị đưa ống nghe cho tôi, tôi báo cáo lại tình hình về cuộc bán đấu giá, anh ấy hỏi: “Đã để lại các bộ sưu tập trong nước như thế nào?”, tôi trả lời là “đã đưa vào đầy đủ tại Vũng Tàu, TP HCM và Hà Nội. Anh ấy nói thế thì được, tôi sẽ báo cáo với anh Sáu (Võ Văn Kiệt) tiếp tục cho bán.

Khoảng 1 tuần sau anh Đường ở Văn phòng HĐBT báo cho tôi biết Chính phủ đã quyết định cho đưa hàng đi bán tại Hà Lan đúng kế hoạch, thật là mừng hết chỗ nói!

Trước ngày lên đường, Việt Nam thành lập đoàn chứng kiến gồm: Tổng Giám đốc Lê Minh Công trưởng đoàn, Hoàng Văn Lộc trợ lý kiêm phiên dịch, Vũ Anh Đường chuyên viên VP HĐBT. Đỗ Nguyên Khoát Vụ trưởng Vụ Giao thông Bộ Tài chính, Nguyễn Quốc Hùng chuyên viên Bộ Văn hóa, Châu Văn Mẫn Phó GĐ Công an Vũng Tàu, và chỉ còn đợi ngày khởi hành.

Khi tàu chở đồ cổ ra khỏi cảng thì bị Hải quan Vũng Tàu chặn lại nói là phải có lệnh của Nhà nước cho đi bán thì mới được. Đưa họ các công văn của  các bộ Tài chính, Thương mại, Văn hóa họ vẫn không chấp nhận. Tôi lại điện báo cáo việc này cho anh Giá, ngay ngày hôm sau anh Giá có công điện khẩn thừa lệnh Chủ tịch HĐBT gửi Bộ Giao thông Vận tải, Tổng cục Hải quan, Hải quan Vũng Tàu: “Việc Công ty VISAL chở đồ cổ đi Amsterdam là theo quyết định của HĐBT. Yêu cầu tất cả các cơ quan nghiêm túc thực  hiện”. Thế là qua được cửa ải cuối cùng.

Đoàn Việt Nam đến Hà Lan ngày 5-4-1992, điện báo về không khí chuẩn bị cho cuộc bán đấu giá thật là tưng bừng và sôi nổi. Ngày đấu giá đầu tiên 7-4, khách từ khắp thế giới đến dự ngồi chật kín cả hội trường chính và hội trường phụ. Cuộc đấu giá diễn ra hết sức căng thẳng và quyết liệt. Trong vòng 2 ngày 7 và 8-4-1992 đã bán hết 28.000 cổ vật với tổng giá trị 6,7 triệu USD gấp 3 lần định mức mà Bộ Tài chính đưa ra (2,3 triệu USD).

Báo Công an TP HCM ra một tít lớn: “Cuộc đấu giá đồ cổ đã thành công vang dội với 71 tỉ đồng khối tài sản dưới mặt nước, một con sổ kỷ lục”. Và đây cũng là một con số rất ấn tượng năm 1992.

Phan Tân Hội

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?