Hồi sinh

Buổi chiều, Sài Gòn se se lạnh cuối năm, dưới tán cây khế sân nhà, tôi ngồi suy nghĩ vơ vẩn về một năm sắp qua, một năm với quá nhiều nỗi âu lo nặng gánh. Phố vắng, yên tĩnh, sự yên tĩnh chỉ thi thoảng bị xao động lên bởi một chiếc xe chạy qua với âm thanh rì rì đặc trưng của phố phường. Có một chiếc xe chợt dừng lại trước cửa nhà tôi. À, người bưu tá già quen thuộc. Ông quẳng vào một chiếc phong bì màu nâu vàng, một chiếc phong bì mỏng khổ lớn như những chiếc phong bì đựng hồ sơ...

Tôi khẽ khàng nhặt chiếc bì thư lên, đọc tên mình trên đó, liếc ngang qua chiếc tem thư và đột nhiên trở nên háo hức lạ thường khi nhìn thấy dòng chữ "Paris Bonvin PPDC". Tôi chờ lá thư ấy đã nửa tháng nay rồi và dù biết chắc chắn trong đó chứa đựng thứ gì, tôi vẫn hồi hộp, nhẹ tay gỡ lớp keo dính nơi miệng phong bì, như sợ chiếc phong bì ấy, cùng lá thư trong nó, có thể vụn ra bất kỳ lúc nào.

Đó thực sự không phải là một lá thư, mà chỉ là một mẩu bìa nhỏ bằng cỡ cái danh thiếp có ghi mấy chữ nhắn nhủ của người chị ở Paris mà thôi. Nhưng kèm theo nó là tờ báo châm biếm Charlie Hebdo, được xuất bản vào một ngày có thể sẽ đi vào lịch sử của báo chí thế giới: ngày 14 tháng 1 năm 2015.

Trang bìa của số báo ấy tôi đã đọc quá nhiều lần rồi, qua các chia sẻ trên các trang mạng xã hội, nên tôi không còn lạ lẫm với thông tin của nó nữa. Nhưng tôi vẫn cảm thấy lâng lâng và đôi bàn tay mân mê từng trang trong 16 trang của tờ báo mỏng manh kia vẫn thấy run run.

Bìa của số báo Charlie Hebdo đầu tiên phát hành sau vụ thảm sát.
Bìa của số báo Charlie Hebdo đầu tiên phát hành sau vụ thảm sát.

Tôi muốn sưu tầm số báo lịch sử đó, số báo được xuất bản ngay sau sự kiện xả súng khiến 8 thành viên của trụ cột của tòa soạn Charlie Hebdo tử vong, để làm kỷ niệm cho riêng mình. Và người chị của tôi đã phải dậy thật sớm vào ngày 14/1/2015, xếp hàng bên quầy báo gần nhà để cố gắng mua bằng được cho tôi 1 ấn bản Charlie Hebdo số 1178 và gửi về Việt Nam. Đơn giản, chị biết tôi yêu nghề báo và tôi yêu mến nước Pháp, cũng như văn hóa Pháp.

Lần giở từng trang báo còn thơm mùi mực, tôi dừng lại ở trang 5, nơi có một bài rất ngắn của tay bút Sylvie Coma với nhan đề "Tất cả các bạn không chết". Tôi đã nghĩ về nó thật lâu, và gấp tờ báo lại, đặt ngay ngắn trên mặt bàn, ngắm nhìn nó trong dòng suy tưởng của riêng mình. À, hóa ra nó không chỉ là một ấn bản lịch sử, được đánh số 1178, được xuất bản đúng hạn sau sự kiện bi thương; không chỉ là một thứ được tôi và nhiều người khác nữa sưu tầm như một kỷ vật, mà nó còn là một biểu trưng của sức sống mãnh liệt, hàm chứa một thông điệp ngắn gọn mà đầy ý nghĩa: Sự hồi sinh.

Không nhiều người nghĩ Charlie Hebdo có thể tái xuất bản đúng hạn như thế khi mà những người trụ cột nhất, trong đó có cả tổng biên tập, đã nằm xuống sau vụ xả súng vào ngày 7-1. Vậy mà chỉ 7 ngày sau, những người còn lại, những người đã từng và cả những người chưa bao giờ gắn với Charlie Hebdo đã giúp nó hồi sinh từ đống đổ nát. Và chính thông điệp về sự hồi sinh ấy đã ngay lập tức trở thành một động lực lớn lao cho tôi, đúng vào buổi chiều tôi ngồi suy ngẫm mông lung nhất về nỗi âu lo và những gánh nặng mà mình đã trải qua suốt một năm quái gở vừa rồi. Nó khiến tôi bỗng mạnh mẽ hơn, với ý chí sắt đá rằng, "mình phải tiếp tục bước trên con đường mình đang đi, bất chấp mọi khó khăn, bất chấp mình vừa mới ngã sõng xoài trên con đường đời mà không có một bàn tay nào chìa ra giúp đỡ".

Hóa ra, xung quanh cuộc đời ta, có những vật tưởng như nhỏ bé, có những vật tưởng như vô tri, vô giác, nhưng cuối cùng chính chúng lại chuyển tải cả một câu chuyện đủ để ta không sa chân vào vũng lầy của những bi quan. Không chỉ là tờ Charlie Hebdo kia, mà ngay cả con lật đật nhỏ nhỏ mà con gái tôi đang chơi đùa cũng nói lên điều đó. Làm sao có thể đánh ngã được con lật đật, khi mà nỗ lực đánh ngã nó của ta cũng chính là nỗ lực vươn thẳng dậy lấy thăng bằng của nó? Hóa ra, tôi đã mất quá nhiều thời gian phí hoài cho những vẩn vơ suy nghĩ và âu lo, và bi quan, yếm thế.

Và tôi chợt nghĩ về những hoạn nạn, thậm chí những lỗi lầm vì tin yêu với mình suốt năm qua bằng chính cái tít được giật ra ngoài trang bìa tờ Charlie Hebdo số 1178 ấy là "Tất cả đều được tha thứ". Để từ đó, tôi thấy mình rồi cũng sẽ ''hồi sinh''…

Hà Quang Minh

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).