Hội nghị thượng đỉnh G20 không tạo được bước đột phá quan trọng

Theo đó, G20 đồng ý kế hoạch hành động thúc đẩy kinh tế toàn cầu, nhưng nhấn mạnh tới sự phù hợp với hoàn cảnh kinh tế của từng nước, đã nhất trí về một hiệp ước đa phương để giải quyết vấn đề trốn thuế một cách hiệu quả hơn, hứa đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu và giải quyết nạn thất nghiệp đang gia tăng, nhưng chưa yên tâm trước khả năng Italia có thể theo gót Hy Lạp.

Từ quan điểm của Mỹ, châu Âu và những nước khác

Được biết, lãnh đạo G20 cũng đạt thỏa thuận đóng góp tài chính cho Quỹ Ổn định Tài chính châu Âu (EFSF) nhằm tăng quỹ cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đồng thuận với đề xuất của IMF về việc thiết lập mạng lưới dự trữ tiền mặt, xem xét các khoản vay khẩn cấp có thể sử dụng trong những trường hợp đặc biệt như thảm họa thiên nhiên, khủng hoảng chính trị…

Đánh giá về kết quả hội nghị G20, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Manuel Barrosso khẳng định, hội nghị thượng đỉnh tại thành phố Cannes đã kết thúc thành công, nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng giới chuyên môn coi đây là một kết quả không ấn tượng bởi lãnh đạo châu Âu bực bội trước việc Thủ tướng Italia Silvio Berlusconi không có đề xuất cụ thể nào để đảm bảo ngân sách của nước này, thậm chí ông này còn từ chối chịu sự giám sát của châu Âu và IMF.

Thủ tướng Australia Julia Gillard cho rằng, lãnh đạo G20 cần biến các quyết định thành hành động cụ thể để thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu, cần thúc giục các nước giàu nhất thực hiện những biện pháp nhằm xóa tan sự hoài nghi của thị trường.

Tổng thống Mỹ Barack Obama đã kêu gọi lãnh đạo thế giới hỗ trợ khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) thực hiện kế hoạch giải cứu "vấn nạn nợ công". Ông Barack Obama cũng kêu gọi G20 tham gia vào kế hoạch giải quyết cuộc khủng hoảng châu Âu bằng cách bổ sung thêm những chi tiết của kế hoạch này. Tổng thống Mỹ đã thảo luận với Thủ tướng Đức Angela Merkel về cách tăng sức mạnh cho quỹ EFSF mà không có sự hỗ trợ từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Theo đó, châu Âu tăng vốn cho các ngân hàng của mình và xây dựng một bức tường lửa để bảo vệ nền kinh tế của các thành viên trong khu vực Eurozone. Tổng thống Barack Obama cho rằng, lãnh đạo thế giới đạt được những tiến bộ quan trọng để ổn định kinh tế toàn cầu, nhưng cần giải quyết vấn đề nợ công ở châu Âu một cách tích cực hơn.

Tuy không phải "hạt nổ" tại hội nghị G20 ở Cannes, nhưng việc nền kinh tế phục hồi chậm, tỷ lệ thất nghiệp cao hơn 9%, tranh cãi triền miên giữa đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ cũng khiến dư luận đặt nhiều câu hỏi về khả năng giải quyết công việc của Tổng thống Barack Obama.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Jay Carney đã trấn an dư luận khi tuyên bố, sẽ đẩy mạnh khả năng xuất khẩu hàng hóa của Mỹ ra nước ngoài, nhằm tăng gấp đôi xuất khẩu của Mỹ vào năm 2015 và đây là biện pháp hữu hiệu để tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người dân cũng như ổn định và tăng trưởng nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Những cú sốc từ Hy Lạp

Tuy đã vượt qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm (nhận được sự ủng hộ của toàn bộ thành viên đảng Xã hội cầm quyền) nhưng Thủ tướng George Papandreou vẫn đang chịu nhiều sức ép phải từ chức để lập chính phủ liên minh. Được biết, ngày 5-11, ông George Papandreou hội kiến với Tổng thống Hy Lạp để thảo luận về việc thành lập chính phủ liên minh, nhận gói cứu trợ từ EU.

Tuy là hội nghị thượng đỉnh G20, nhưng "cú sốc Hy Lạp" đã trở thành trọng tâm thương đàm của các đại biểu tham dự. Mặc dù không phải là thành viên của G20, nhưng Thủ tướng George Papandreou vẫn có mặt tại hội nghị thượng đỉnh Cannes , Pháp 2011.

Việc Thủ tướng George Papandreou lặng lẽ bay đến thành phố Cannes tối 2/11 để hội kiến với Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Đức Angela Merkel trước thềm hội nghị thượng đỉnh G20 diễn ra trong 2 ngày (3 và 4/11) tại Pháp khiến dư luận đặc biệt quan tâm.

Sau cuộc hội đàm khẩn kéo dài khoảng 120 phút với Thủ tướng George Papandreou, Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã khẳng định, EU sẵn sàng tiếp tục giải cứu Hy Lạp với điều kiện nước này phải tuân thủ kế hoạch giải cứu đã được hội nghị thượng đỉnh EU thông qua hôm 27/10.

Lãnh đạo Pháp-Đức cũng thẳng thắn tuyên bố, Hy Lạp sẽ không nhận được một xu nào từ EU và IMF nếu tách khỏi khu vực Eurozone. Nếu không nhận được gói giải cứu trị giá 8 tỉ Euro, Hy Lạp có thể sẽ vỡ nợ vào giữa tháng 12. Nhưng Tổng Giám đốc IMF Christine Lagarde và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jose Manuel Barroso đều tuyên bố, IMF và EU chỉ quyết định giải ngân gói cứu trợ trị giá 8 tỉ Euro cho Hy Lạp sau khi nước này tổ chức trưng cầu dân ý xong.

Tuyên bố hôm 1/11 của Thủ tướng George Papandreou về quyết định tổ chức trưng cầu dân ý về việc EU giảm nợ cho Hy Lạp thực sự gây chấn động châu Âu và nhiều kịch bản đã được đề cập. Nếu Hy Lạp rời khỏi khu vực Eurozone sẽ gây phản ứng dây chuyền, tác động xấu đến kinh tế thế giới, đặc biệt là Italia.

Được biết, trong những năm cuối của thập niên 1990 (1994-1999), EU đã chi khoảng 20 tỉ USD để Hy Lạp thực hiện dự án hiện đại hóa và phát triển mạng lưới giao thông phục vụ Thế vận hội 2004. Sau đó (2000-2006), EU lại chi khoảng 24 tỉ USD và một khoản ngân sách tương tự cho giai đoạn 2007-2013 để Hy Lạp cân bằng cán cân ngân sách.

Giới truyền thông đưa tin, vấn đề chống tham nhũng cũng được dư luận quan tâm sau khi người ta đưa ra những con số đầy thuyết phục: trong khi Hy Lạp đứng bên bờ vỡ nợ công thì có hơn 60.000 biệt thự tư nhân với vốn đầu tư trên 1 triệu bảng Anh/căn (tương đương 1,6 triệu USD), chưa kể khoản tiền trong các ngân hàng ở nước ngoài.

5 kiến nghị của Trung Quốc

Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh G20, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã đưa ra 5 kiến nghị nhằm thúc đẩy kinh tế thế giới tăng trưởng và ổn định tài chính. Theo đó, các bên kiên trì việc cân bằng trong tăng trưởng; mưu cầu cùng thắng trong hợp tác; hoàn thiện quản lý trong cải cách; không ngừng tiến lên phía trước trong sáng tạo đổi mới; cùng thúc đẩy phồn vinh trong phát triển. Ngoài ra, G20 cũng cần tiếp tục tôn vinh tinh thần chung lưng đấu cật, nỗ lực thúc đẩy kinh tế thế giới tăng trưởng và ổn định tài chính, cũng như vực dậy niềm tin của thị trường, tích cực giải quyết rủi ro và thách thức.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào cho rằng, cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế hiện nay đã bộc lộ một số yếu kém về thể chế, cơ chế, quan niệm chính sách và phương thức phát triển, do đó, đảm bảo kinh tế thế giới tăng trưởng mạnh là nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay.

Và để làm được việc này các bên cần đưa ra những biện pháp mạnh mẽ mới, mở rộng sản xuất, tăng việc làm; hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển; đẩy nhanh điều chỉnh kết cấu kinh tế của nước mình. Ngoài ra, các bên cũng cần tăng cường trao đổi và điều phối, hỗ trợ và bổ sung lẫn nhau, cũng như thúc đẩy cải cách hệ thống tiền tệ quốc tế, hệ thống thương mại thế giới, đảm bảo nhu cầu của các nước đang phát triển trong cải cách.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào cũng chỉ rõ, G20 cần kết hợp giữa ổn định giá các mặt hàng số lượng lớn với thúc đẩy kinh tế tăng trưởng, mở rộng công suất sản xuất, ổn định quan hệ cung cầu, tăng cường giám sát quản lý thị trường tài chính, tăng cường độ minh bạch trong giao dịch thị trường, kiềm chế hành vi đầu cơ…

Trước đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tuyên bố, châu Âu nên tự cứu mình trước và Trung Quốc cần cân nhắc thêm chi tiết trước khi đầu tư cho quỹ EFSF.

Tới nhận định của giới chuyên môn

Giới kinh tế cho rằng, với hơn 3.200 tỷ USD dự trữ ngoại tệ và nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhưng phụ thuộc khá nhiều vào hoạt động xuất khẩu sang EU và Mỹ nên Trung Quốc vừa có phương tiện, vừa có động lực để giúp châu Âu vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Theo thống kê, năm 2010, đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu đạt mức 6,8 tỷ USD, tăng gấp đôi so với một năm trước và Bắc Kinh đã tích cực đầu tư vào quỹ EFSF thêm 440 tỷ Euro (khoảng 616 tỷ USD) vì số tiền hiện nay trong quỹ này còn quá ít để ngăn chặn sự lây lan của cuộc khủng hoảng nợ công tại khu vực Eurozone. Người ta đang cố gắng thuyết phục Trung Quốc đầu tư thêm khoảng 100 tỉ USD vào quỹ EFSF.

Nhưng Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Jean-Claude Trichet cho rằng, sự hỗ trợ của Trung Quốc trong việc giải quyết khủng hoảng nợ châu Âu là bình thường khi quỹ EFSF đang nỗ lực tìm kiếm các nguồn tài chính bên ngoài để tăng quy mô của quỹ EFSF lên 1.390 tỉ USD. Thủ tướng Luxembourg Jean-Claude Juncker khẳng định, việc Trung Quốc đầu tư không đồng nghĩa với việc châu Âu phải đáp ứng những điều kiện do Bắc Kinh đặt ra.

Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) Robert Zoellick cho rằng, các nước đang phát triển đang cảm nhận tác động khủng hoảng nợ từ khu vực Eurozone thông qua tình trạng bất ổn thị trường tăng lên, nhu cầu giảm đi và những dấu hiệu tài chính thương mại thu hẹp tại Tây Phi.

Theo ông Robert Zoellick, các ngân hàng phát triển khu vực có thể cung cấp hơn 200 tỷ USD tài trợ, và các ngân hàng châu Âu đang bán tài sản để tăng vốn, do đó G20 cần hành động để tăng niềm tin của thị trường, đồng thời cam kết hành động thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu, tạo việc làm, giúp các nước đang phát triển… Được biết, ngoài cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu, G20 còn tìm giải pháp để duy trì sự phục hồi ổn định của nền kinh tế thế giới, nhất là các trung tâm kinh tế toàn cầu như Mỹ, Nhật Bản.

IMF có thể tạo ra hạn mức tín dụng 6 tháng cho các nước gặp khó khăn khi khủng hoảng châu Âu gây hỗn loạn thị trường toàn cầu. Theo các quan chức G20 và IMF, số tiền này sẽ được giới hạn ở mức gấp 5 lần khoản đóng góp của nước đó cho IMF, khiến hạn mức tín dụng này phù hợp nhất với các nước nhỏ. Công cụ mới nhất này nằm trong một loạt biện pháp mà IMF thiết lập nhằm tăng thanh khoản khi khủng hoảng nợ châu Âu có nguy cơ lan ra ngoài Hy Lạp.

Người đứng đầu tổ chức InterAction Samuel Worthington nhấn mạnh, thách thức đối với G20 là phải có cái nhìn rộng hơn cuộc khủng hoảng hiện nay để hướng tới đảm bảo một sự thịnh vượng rộng rãi hơn. Giám đốc chính sách và phát triển chiến dịch thuộc ActionAid của Mỹ, Neil Watkins không mong đợi  hội nghị thượng đỉnh G20 đạt được những tiến bộ lớn trong vấn đề an ninh lương thực toàn cầu.