Ngày 7/5, trong khuôn khổ chuyến thăm Mỹ kéo dài 5 ngày (từ 6/5 đến 10/5), Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã tới Lầu Năm Góc, gặp gỡ và thảo luận với người đồng cấp Mỹ Leon Panetta. Trong bối cảnh hai nước đang có những tranh cãi xung quanh việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan và những ủng hộ quân sự mà Washington dành cho Philippines, chuyến thăm đầu tiên trong vòng 9 năm qua của người đứng đầu lực lượng quân đội Trung Quốc tại Mỹ được coi là cơ hội để hai bên cùng kiềm chế bất đồng, hợp tác giải quyết những vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Tin từ hãng AP cho hay, tháp tùng chuyến đi lần này với Bộ trưởng Lương Quang Liệt gồm 24 quan chức cấp cao trong lực lượng quân đội Trung Quốc. Với lịch trình hoạt động đặc kín, ông Lương Quang Liệt đã tới thăm San Francisco (bang California) rồi đi thăm một căn cứ hải quân ở San Diego, nơi ông lần đầu tiên tham quan một tàu khu trục Mỹ. Ông cũng có kế hoạch thăm Bộ chỉ huy phương Nam, căn cứ lục quân Fort Benning, phi đội chiến đấu số 4 của Không quân Mỹ, Lực lượng viễn chinh lính thủy đánh bộ số 2 và Học viện Quân sự Mỹ ở West Point, New York.
Riêng ngày 7/5, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc đã có một buổi tọa đàm thẳng thắn với người đồng cấp Mỹ. Dù có những bất đồng nảy sinh từ trước khi chuyến thăm diễn ra, song tại cuộc họp báo cùng ngày, cả ông Lương Quang Liệt và ông Leon Panetta đều thể hiện quyết tâm đoàn kết của Trung Quốc-Mỹ trong việc phòng chống tội phạm công nghệ cao. Vấn đề chiến tranh mạng cũng được cả hai Bộ trưởng Quốc phòng nêu kèm theo giải pháp phòng chống, ngăn chặn sự gia tăng của loại tội phạm này.
Ngay tại cuộc họp báo, Bộ trưởng Quốc phòng Lương Quang Liệt đã một lần nữa bác bỏ những cáo buộc của Mỹ về việc Trung Quốc đứng đằng sau các vụ tấn công mạng internet nhằm vào các cơ quan đầu não của Mỹ. Ông Lương Quang Liệt khẳng định, với sự gia tăng của loại tội phạm này, cả Trung Quốc và Mỹ cần phải phối hợp chặt chẽ để hành động.
Ông nói: “Trong cuộc hội đàm, chúng tôi đã bàn thảo về những cách thức mà Trung Quốc và Mỹ có thể cùng nhau hợp tác nhằm nâng cao chất lượng an ninh mạng”. Chi tiết của kế hoạch này, theo Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, phải do chính những chuyên gia hàng đầu về công nghệ thông tin của hai nước thực hiện.
Đáp lại lời ông Lương Quang Liệt, Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta nhấn mạnh: “Mỹ và Trung Quốc đều là hai nước phát triển về lĩnh vực công nghệ. Điều quan trọng hiện nay là cùng nhau hợp tác để tránh những tính toán, nhận thức sai lầm có thể dẫn đến mâu thuẫn”.
6 tháng trước, lần đầu tiên, giới chức tình báo Mỹ công khai cáo buộc Trung Quốc tổ chức có hệ thống các vụ tấn công internet, lấy cắp dữ liệu từ nhiều trang web của Mỹ. Đỉnh điểm của vụ việc là giới chức Mỹ tăng cường áp lực ngoại giao, đề nghị các quốc gia khác mở rộng hoạt động chống tội phạm mạng có nguồn gốc từ Trung Quốc. Do đó, việc đưa ra thống nhất chung về vấn đề này coi như đã giải quyết được một trong những bất đồng lớn giữa hai nước.
Chuyên gia an ninh mạng James Lewis thuộc Trung tâm Chiến lược và nghiên cứu quốc tế nhận định: “Mỹ cần khởi động chiến dịch chống tội phạm công nghệ cao với sự hợp tác và hiểu biết của các đồng nghiệp Trung Quốc. Chúng tôi phải có những kế hoạch đối phó và ngăn chặn trước khi chúng xảy ra. Sự hợp tác cần phải được xây dựng trên cơ sở của lòng tin”.
Bên cạnh đó, chiến lược quốc phòng mới tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tổng thống Mỹ Barack Obama và Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta công bố hồi tháng 1 cũng là chủ đề chính trong cuộc hội đàm giữa hai Bộ trưởng Quốc phòng.
Trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Lương Quang Liệt yêu cầu Mỹ đóng vai trò mang tính xây dựng hơn trong các cuộc tranh chấp ở Biển Đông và cụ thể là trong cuộc tranh chấp hiện nay giữa Trung Quốc và Philippines ở bãi đá ngầm Scarborough (mà Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham) để tránh nguy cơ gây ra những cuộc xung đột trong khu vực thì Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta lại nhấn mạnh mục đích của Mỹ trong việc thay đổi trọng tâm chiến lược quốc phòng ở châu Á là “giúp những đồng minh có khả năng đối đầu với những thách thức quân sự mà họ gặp phải” và rằng “Mỹ và Trung Quốc là hai cường quốc ở Thái Bình Dương. Washington muốn cùng với Bắc Kinh xây dựng mối quan hệ vững chắc trong tương lai. Điều này là cần thiết cho hai nước để giải quyết hiệu quả những vấn đề khó khăn”.
Ngoài ra, Bộ trưởng Quốc phòng hai nước còn thảo luận các vấn đề gai góc như vũ khí hạt nhân, chương trình hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, nỗ lực phòng thủ tên lửa của Mỹ, việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, chương trình hiện đại hóa quân đội của Trung Quốc, hợp tác trong phòng chống thiên tai, hỗ trợ nhân đạo và chống cướp biển….
Theo nhận định của nhiều nhà phân tích, trong bối cảnh Trung Quốc và Philippines (đồng minh của Mỹ) đang có những căng thẳng về tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông cùng khoảng thời gian gần 2 năm bị đóng băng quan hệ quân sự Mỹ-Trung do Washington ký hợp đồng bán vũ khí trị giá 6 tỷ USD cho Đài Loan (năm 2010), kết quả cuộc hội đàm lần này được cho là mở ra một hướng đi mới trong quan hệ quân sự hai nước.
Từ đây, mức độ hợp tác quân sự của Trung Quốc và Mỹ có thể vẫn chỉ là ở giai đoạn thăm dò sau những bất đồng nhưng nó cũng cho thấy thiện chí của hai bên để tránh xung đột
