Hải quan đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số

Tích cực triển khai công tác chuyển đổi số

Trong những tháng đầu năm 2026, ngành Hải quan tập trung đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số và ứng dụng CNTT theo định hướng xây dựng Hải quan số. Thực hiện chủ trương chuyển dịch các hệ thống CNTT lên Trung tâm dữ liệu quốc gia do Bộ Công an quản lý, Cục Hải quan đảm nhận đầu tư các phần mềm nghiệp vụ, trong khi hạ tầng phần cứng, mạng, bản quyền dùng chung và trang thiết bị sẽ do cơ quan chức năng của Bộ Công an đầu tư.

Hiện Cục Hải quan đang hoàn thiện thủ tục trình Bộ Tài chính phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án xây dựng Hệ thống CNTT thực hiện Hải quan số. Sau khi được phê duyệt, đơn vị sẽ tiếp tục triển khai các bước tiếp theo để hoàn thiện dự án.

Song song với đó, ngành Hải quan tích cực triển khai các nhiệm vụ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nhiều hoạt động đã được tổ chức như phiên họp Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026, các chương trình hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới, cùng các lớp đào tạo kỹ năng làm việc trong môi trường số và ứng dụng công nghệ số cho cán bộ, công chức.

Một trong những kết quả nổi bật là việc hoàn thành kết nối, tích hợp và đồng bộ dữ liệu của toàn bộ 163 thủ tục hành chính đang thực hiện trên Cổng thông tin một cửa quốc gia với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đến đầu tháng 6/2026, 100% thủ tục hành chính đã hoàn tất kết nối kỹ thuật. Hơn 155 nghìn hồ sơ đã được đồng bộ lên Cổng Dịch vụ công quốc gia, trong khi hơn 817 nghìn hồ sơ đang chờ đồng bộ khi hệ thống mới tại Trung tâm dữ liệu quốc gia đi vào vận hành ổn định.

Các hệ thống ứng dụng phục vụ quản lý hải quan tiếp tục được vận hành hiệu quả như hệ thống quản lý điều hành tập trung CCES, hệ thống thông quan điện tử phiên bản 6, hệ thống xử lý dữ liệu đối với hàng hóa xuất nhập khẩu trị giá thấp qua dịch vụ chuyển phát nhanh (AVP-Ecom) và chức năng tự động phân công công chức kiểm tra hồ sơ trên hệ thống VNACCS/VCIS.

Chatbot AI xử lý 53.601 câu hỏi

Đáng chú ý, ngành Hải quan đã hoàn thành thử nghiệm Chatbot AI hỗ trợ công chức hải quan và doanh nghiệp. Trong thời gian thử nghiệm từ ngày 1/2 đến 20/4/2026, hệ thống đã xử lý hơn 53.600 câu hỏi từ hơn 14.400 lượt hội thoại. Các nội dung được tra cứu nhiều nhất liên quan đến mã HS và phân loại hàng hóa, thủ tục hải quan, chứng từ hồ sơ và xuất xứ hàng hóa.

Tỷ lệ phản hồi thành công của Chatbot AI đạt 99,78%, vượt mức tiêu chuẩn phổ biến của các hệ thống AI hiện nay, với thời gian phản hồi chỉ từ 3-4 giây cho mỗi câu hỏi. Trên cơ sở kết quả tích cực này, Cục Hải quan đang nghiên cứu phương án mở rộng và đưa hệ thống vào vận hành chính thức.

Trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đến giữa tháng 5/2026, ngành Hải quan có 192 thủ tục hành chính, trong đó 181 thủ tục do cơ quan Hải quan trực tiếp thực hiện. Từ đầu năm đến ngày 15/5/2026, cơ quan Hải quan đã tiếp nhận và xử lý hơn 8,84 triệu hồ sơ, trong đó trên 8,82 triệu hồ sơ được thực hiện hoàn toàn trực tuyến.

Thời gian tới, ngành Hải quan sẽ tiếp tục nghiên cứu và triển khai thí điểm xác thực người khai hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối giữa hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID) và hệ thống của cơ quan Hải quan. Đây được kỳ vọng sẽ là bước tiến quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản lý, đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực hải quan.

Hoạt động thông suốt sau sắp xếp tổ chức bộ máy mới

Sau hơn một năm thực hiện mô hình tổ chức mới, Cục Hải quan đã duy trì hoạt động ổn định, thông suốt, bảo đảm không gián đoạn công việc và không ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Qua hai đợt sắp xếp trong năm 2025, ngành Hải quan đã giảm 485/902 đầu mối (53,77%), tổ chức lại hệ thống thành 20 Chi cục Hải quan khu vực và 12 đơn vị thuộc Cục Hải quan. Dù địa bàn quản lý và khối lượng công việc tăng lên, các đơn vị vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý, điều hành và thông quan hàng hóa.

Để bộ máy mới vận hành hiệu quả, Cục Hải quan đã hoàn thiện quy chế làm việc, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, đào tạo nguồn nhân lực và bố trí công chức phù hợp với vị trí việc làm.

Theo bà Nguyễn Thị Phúc Hạnh, Phó Trưởng ban Tổ chức cán bộ (Cục Hải quan), để bộ máy mới vận hành thông suốt, không gián đoạn công việc và không ảnh hưởng đến người dân, doanh nghiệp, Cục Hải quan đã yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện quy chế làm việc, quy chế phối hợp, phân định rõ trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân. Đồng thời, ngành Hải quan đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, sử dụng hiệu quả biên chế, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng và bố trí công chức phù hợp với vị trí việc làm.

Theo bà Hạnh, việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã đáp ứng yêu cầu tinh gọn đầu mối, kết thúc mô hình Tổng cục theo chủ trương của Chính phủ và Bộ Tài chính. Đến nay, các đơn vị thuộc Cục Hải quan cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt, bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và hoạt động thông quan trên địa bàn.

Cục Hải quan đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các đơn vị trực thuộc nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đồng thời, cơ quan này kiến nghị Bộ Tài chính xem xét kiện toàn tổ chức bên trong các Ban, Văn phòng thuộc Cục loại 1 và phê duyệt việc chuyển đổi một số Ban thành Chi cục theo yêu cầu thực tiễn.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, ngành Hải quan đã giải quyết thủ tục cho lượng hàng hóa xuất nhập khẩu đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Tính đến ngày 7/6/2026, số thu ngân sách toàn ngành đạt 226.493 tỷ đồng, tăng 15,8% so với cùng kỳ năm 2025.