Tăng tốc xử lý thủ tục, rút ngắn thời gian thông quan
Nghị quyết số 66/NQ-CP đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện đầu tư kinh doanh, thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cục Hải quan đã triển khai 78 phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và bãi bỏ 16 điều kiện kinh doanh.
Cơ quan Hải quan đơn giản hóa thủ tục hành chính và bãi bỏ 16 điều kiện kinh doanh.
Nhờ chuyển mạnh từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", áp dụng quản lý rủi ro và đẩy mạnh số hóa, thời gian thông quan hàng hóa đã được rút ngắn đáng kể. Nếu trước đây doanh nghiệp phải mất từ 2-3 ngày để hoàn tất thủ tục xuất khẩu thì nay nhiều trường hợp được giải quyết trong vòng chưa đầy một ngày.
Bà Trần Thị Hải, Phó Đội trưởng Đội Hải quan Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Chi cục Hải quan khu vực I) cho biết, thời gian xử lý một tờ khai hải quan đã giảm từ khoảng 2 giờ xuống chỉ còn 5 phút, giúp nâng cao hiệu suất làm việc của công chức hải quan và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Ngành Hải quan đang đẩy mạnh xây dựng Hải quan số và Hải quan thông minh.
Theo đại diện Công ty ToTo Việt Nam, những cải cách của ngành Hải quan đã giúp rút ngắn chu kỳ logistics của doanh nghiệp từ 2 ngày xuống còn 1 ngày, nâng cao khả năng phản ứng của chuỗi cung ứng và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Cắt giảm điều kiện kinh doanh, thúc đẩy hải quan số
Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, ngành Hải quan cũng mạnh tay cắt giảm điều kiện kinh doanh. Trong 6 tháng đầu năm, cơ quan Hải quan đã rà soát 165/225 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực giám sát quản lý, qua đó đề xuất bãi bỏ 22 thủ tục và đơn giản hóa 28 thủ tục khác. Đối với điều kiện kinh doanh, 16 trong tổng số 29 điều kiện đã được đề xuất bãi bỏ, tương đương mức giảm hơn 55%.
Hoạt động nghiệp vụ tại Đội thông quan.
Theo bà Hoàng Thị Thanh Hương, Trưởng phòng đại lý thủ tục hải quan, Công ty TNHH tiếp vận Thăng Long, nếu như trước đây, quy trình xin cấp hoặc gia hạn mã số đại lý hải quan bằng hồ sơ giấy khiến doanh nghiệp mất từ 7 đến 10 ngày cho khâu chuẩn bị và nộp hồ sơ, thì nay, nhờ hệ thống xử lý trực tuyến, thời gian nhận phản hồi đã được rút ngắn xuống chỉ còn 3 ngày. Những cải cách mang tính cốt lõi trong thủ tục chứng nhận và tiến trình triển khai hải quan số đã giúp cộng đồng doanh nghiệp cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ, tối ưu hóa thời gian và đơn giản hóa quy trình vận hành.
Song song với cải cách thể chế, ngành Hải quan đang đẩy mạnh xây dựng Hải quan số và Hải quan thông minh. Theo bà Hoàng Thị Hồng Cường, Phó Tổ trưởng Tổ nghiệp vụ số 1, Ban giám sát quản lý về hải quan, Cục Hải quan: “Mục tiêu năm 2026, 2027 và các giai đoạn tiếp theo, ngành Hải quan sẽ đảm bảo cắt giảm 30% thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, theo đúng tinh thần Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ.
Theo mục tiêu đề ra, giai đoạn đến năm 2030, sau khi hoàn thành đề án Hải quan thông minh thì 100% các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan đối sẽ được số hóa, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Đây được xem là nền tảng cốt lõi để khơi thông các nguồn lực vĩ mô, kiến tạo một môi trường đầu tư minh bạch và bền vững cho cộng đồng doanh nghiệp.
Đặc biệt, mô hình thông quan tập trung triển khai từ đầu tháng 6/2026 tại Chi cục Hải quan khu vực III bước đầu cho kết quả tích cực. Sau gần một tháng vận hành, thời gian thông quan trung bình đã giảm 16%, tương đương tiết kiệm hơn 5 giờ chờ đợi cho mỗi lô hàng. Mô hình không chỉ giúp tăng tốc xử lý hồ sơ mà còn nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, kiểm soát tuân thủ và phát hiện vi phạm.
Hiện mỗi công chức Đội Thông quan xử lý bình quân trên 30 tờ khai mỗi ngày. Hệ thống công nghệ thông tin, hạ tầng mạng và các phần mềm nghiệp vụ vận hành ổn định, bảo đảm thông quan thông suốt 24/7. Các thiết bị phần cứng và hệ thống phần mềm nghiệp vụ đáp ứng tốt yêu cầu xử lý, luân chuyển hồ sơ điện tử. Những lỗi kỹ thuật phát sinh trong giai đoạn đầu triển khai đã được khắc phục hoàn toàn, bảo đảm dữ liệu được cập nhật kịp thời phục vụ công tác quản lý.
Cùng với đó, công tác phối hợp giữa Đội Thông quan và các hải quan cửa khẩu được duy trì chặt chẽ, bảo đảm các khâu kiểm tra thực tế hàng hóa, lấy mẫu giám định, phân loại và xử lý vi phạm được thực hiện đồng bộ, đúng quy định, không để xảy ra tồn đọng hay ách tắc hồ sơ.
Những kết quả đạt được trong những tuần gần đây cho thấy hiệu quả của mô hình thông quan tập trung đang dần được duy trì ổn định và trở thành kết quả bền vững, thay vì chỉ là lợi ích trong giai đoạn đầu triển khai. Không chỉ rút ngắn thời gian thông quan, mô hình còn nâng cao năng lực kiểm soát tuân thủ và phát hiện rủi ro nhờ khai thác dữ liệu tập trung.
Trong tuần thứ ba triển khai, công tác rà soát đã phát hiện 425 dòng hàng có dấu hiệu cần lưu ý, trong đó có trường hợp rủi ro trên tờ khai luồng Xanh. Hệ thống số hóa chứng từ với tính năng đối chiếu tự động cũng giúp giảm thời gian kiểm tra hồ sơ, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng Hải quan số.
Nhóm đàm phán về Hải quan và Tạo thuận lợi thương mại trong khuôn khổ Phiên đàm phán thứ nhất nâng cấp Hiệp định AKFTA.
Bên cạnh đó, mô hình cho thấy khả năng ứng phó tốt với các sự cố kỹ thuật, bảo đảm hoạt động thông quan liên tục. Cộng đồng doanh nghiệp cũng nhanh chóng thích ứng với quy trình số hóa 24/7, đánh giá cao tính công khai, minh bạch và nhất quán của mô hình mới, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và hiện đại hóa hải quan. Trên cơ sở kết quả thí điểm, Chi cục Hải quan khu vực III sẽ tiếp tục đánh giá, hoàn thiện và đề xuất lộ trình triển khai trong thời gian tới.
Những kết quả đạt được cho thấy quyết tâm của ngành Hải quan trong việc cải cách, hiện đại hóa, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Xây dựng hệ thống dữ liệu hải quan tự động hóa toàn diện
Dự thảo Luật Hải quan sửa đổi đang tạo nền tảng pháp lý cho quá trình chuyển đổi từ hải quan điện tử sang hải quan số, hải quan thông minh và phi giấy tờ. Trọng tâm là xây dựng hệ thống dữ liệu hải quan liên thông theo thời gian thực, ứng dụng AI, dữ liệu lớn và tự động hóa toàn diện trong xử lý thủ tục, quản lý rủi ro và giám sát hàng hóa.
Theo Phó Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Thành Hưng, việc chuyển toàn bộ chứng từ giấy sang thông điệp dữ liệu điện tử sẽ giúp đẩy nhanh xử lý 192 thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính minh bạch. Hệ thống thông minh sẽ tự động phân tích dữ liệu, đánh giá mức độ tuân thủ và phân luồng kiểm tra dựa trên rủi ro.
Các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đánh giá việc luật hóa cơ chế chia sẻ dữ liệu thời gian thực là bước đột phá quan trọng, giúp giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Cùng với đó, dự thảo Luật cũng đề xuất bãi bỏ nhiều quy định không còn phù hợp, hướng tới xây dựng môi trường hải quan hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Khung pháp lý mới của Luật Hải quan tập trung thiết lập cơ chế kết nối dữ liệu liên thông trực tiếp giữa các bộ, ngành quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương với cơ quan Hải quan trên một nền tảng duy nhất. Mục tiêu hướng tới cơ chế chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực đối với thông tin hàng hóa quá cảnh, trung chuyển và dữ liệu tồn kho tại các doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng biển.
Sự minh bạch về dữ liệu được luật hóa sẽ giúp cơ quan Hải quan giám sát chặt chẽ luồng hàng liên tục mà không cần phải thực hiện các biện pháp dừng hàng kiểm tra cơ học, tối ưu hóa công tác luân chuyển hàng hóa toàn cầu và giảm thiểu chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp logistics.
Theo ông Kim Long Biên, Trưởng ban Ban Pháp chế, Cục Hải quan, Dự thảo Luật Hải quan sửa đổi kiên quyết bãi bỏ nhiều điều khoản không còn phát sinh trong thực tiễn. Điển hình như bãi bỏ thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ trong các trường hợp đặc biệt về miễn kiểm tra thực tế hàng hóa tại điểm c khoản 1 Điều 33 (do thực tế thi hành không phát sinh và chưa xác định được cụ thể, rõ ràng các tiêu chí đặc biệt). Song song đó, loại bỏ hoàn toàn các điều khoản sửa đổi các luật khác đã hết hiệu lực tại Điều 101 và Điều 102 để bảo đảm tính đồng bộ tuyệt đối, tránh xung đột pháp lý với Luật Quản lý thuế và Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành.
Hải quan Việt Nam đồng chủ tọa đàm phán nâng cấp AKFTA
Tại Phiên đàm phán đầu tiên nâng cấp Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA) diễn ra từ ngày 10-12/6 tại Seoul (Hàn Quốc), Hải quan Việt Nam chính thức đảm nhận vai trò đồng Chủ tọa Nhóm đàm phán về Hải quan và Tạo thuận lợi thương mại, đại diện cho các nước ASEAN.
Việc được giao chủ trì nhóm đàm phán quan trọng này thể hiện sự tín nhiệm của các nước ASEAN đối với năng lực và kinh nghiệm của Việt Nam trong lĩnh vực hải quan và hội nhập kinh tế quốc tế. Đây cũng là nhóm đàm phán duy nhất trong khuôn khổ nâng cấp AKFTA mà Việt Nam tham gia với vai trò đồng Chủ tọa.
Đàm phán nâng cấp AKFTA hướng tới hiện đại hóa các cam kết hiện hành, tăng cường thuận lợi hóa thương mại, thúc đẩy kết nối chuỗi cung ứng, nâng cao tính minh bạch và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế số và hội nhập sâu rộng.
