Phát biểu tại hội thảo, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC cho biết, Vương quốc Anh là thị trường xuất khẩu giàu tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường, xã hội.
Theo bà Quyên, trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Vương quốc Anh đạt khoảng 5,02 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Anh đạt 4,51 tỷ USD, tăng 16,34% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt khoảng 508,64 triệu USD, tăng 10,24%. Việt Nam tiếp tục duy trì mức xuất siêu gần 4 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang thị trường này gồm sản phẩm điện tử, điện thoại, máy móc thiết bị, giày dép, dệt may, nông sản và thủy sản.
Không chỉ có thương mại, hợp tác đầu tư giữa hai nước cũng ghi nhận nhiều triển vọng. Tính đến tháng 8/2025, Vương quốc Anh có 606 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 4,65 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Anh khoảng 82,8 triệu USD, chiếm 6,8% tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của cả nước.
Bà Hồ Thị Quyên nhấn mạnh, việc thực thi UKVFTA và Vương quốc Anh chính thức trở thành thành viên CPTPP từ ngày 15/12/2024 đã mang đến cho doanh nghiệp thêm lựa chọn trong xây dựng phương án xuất khẩu, tận dụng ưu đãi phù hợp với từng mặt hàng, quy tắc xuất xứ cũng như nghiên cứu chiến lược đầu tư ra nước ngoài.
Tuy nhiên, cơ hội thị trường và ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do mới chỉ là lợi thế ban đầu. Khả năng chuyển hóa những lợi thế này thành đơn hàng, hợp đồng và sự hiện diện lâu dài tại thị trường Anh trước hết phụ thuộc vào năng lực chủ động của từng doanh nghiệp.
Đồng quan điểm, GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Phó Giám đốc UEH cho rằng, hoạt động này có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao về đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan mà quan trọng hơn là khả năng tận dụng ưu đãi để nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Một hiệp định thương mại có thể mở ra cánh cửa thị trường, nhưng để bước qua cánh cửa ấy và đứng vững trên thị trường lại phụ thuộc vào chính năng lực của doanh nghiệp.
Từ góc độ đào tạo, nghiên cứu kinh tế và quản trị, Phó Giám đốc UEH chỉ ra ba vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm. Trước hết, phải hiểu đúng và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, nắm rõ quy tắc xuất xứ, cam kết và điều kiện áp dụng để lựa chọn phương án phù hợp với từng sản phẩm.
Thứ hai, doanh nghiệp cần chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế về chất lượng, năng lực quản trị và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Năng lực cạnh tranh lâu dài không thể chỉ dựa vào giá bán thấp mà phải được xây dựng trên chất lượng sản phẩm, tính minh bạch, khả năng đổi mới và mức độ tin cậy đối với khách hàng, đối tác.
Thứ ba, cần chủ động xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường, tìm hiểu hành vi tiêu dùng, hệ thống phân phối, yêu cầu của nhà nhập khẩu cũng như khả năng thiết lập và duy trì quan hệ với các đối tác tại Anh.
Phân tích sâu hơn về cơ chế vận hành của hai hiệp định, ThS. Trịnh Huỳnh Quang Cảnh, giảng viên Khoa Kinh doanh quốc tế - Marketing (UEH) cho biết, Việt Nam hiện là đối tác cung cấp hàng hóa lớn thứ 17 của Vương quốc Anh, chiếm 1,2% tổng lượng hàng nhập khẩu của nước này, xếp thứ 65 về cung cấp dịch vụ.
UKVFTA có hiệu lực từ ngày 1/5/2021 trên cơ sở kế thừa EVFTA, hướng tới xóa bỏ 99% thuế nhập khẩu của hai bên sau 6 - 7 năm. Hiệp định được ước tính giúp Việt Nam tiết kiệm khoảng 114 triệu bảng Anh tiền thuế đối với hàng xuất khẩu sang Anh. UKVFTA sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu EUR.1 UK, đồng thời cho phép cộng gộp mở rộng với nguyên liệu từ các nước EU và xem xét cơ chế đối với vải Hàn Quốc.
Trong khi đó, CPTPP mở ra cơ chế cộng gộp đa phương, cho phép doanh nghiệp Việt Nam cộng gộp nguyên liệu đầu vào từ 11 quốc gia thành viên còn lại để hưởng thuế suất 0% thông qua C/O mẫu CPTPP. Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ dự kiến được triển khai sau thời gian chuyển đổi đến năm 2029.
Từ những khác biệt này, ông Cảnh lưu ý doanh nghiệp không nên lựa chọn hiệp định một cách cứng nhắc mà cần căn cứ vào nguồn nguyên liệu, từng mặt hàng và điều kiện xuất xứ cụ thể. Việc xác định đúng quy tắc xuất xứ phải được ưu tiên trước khi tính đến yếu tố giá cả.
Ở góc độ thị trường bản địa, ông Nguyễn Minh Khôi, Trưởng nhóm Công tác về Thương mại của Hiệp hội Doanh nghiệp Anh tại Việt Nam (BritCham Việt Nam), Giám đốc chương trình Viện Tony Blair vì sự Thay đổi Toàn cầu (TBI) cho biết, hàng hóa Việt Nam nhập khẩu vào Anh tập trung nhiều nhất tại khu vực Đông Nam với giá trị 1,9 tỷ bảng Anh, chiếm 23,7%; tiếp đến là London với 1 tỷ bảng Anh, chiếm 13,4%.
Đáng chú ý, người tiêu dùng Anh ngày càng quan tâm đến chất lượng thực tế, độ bền, tính minh bạch về thành phần, chứng nhận và nguồn gốc sản phẩm. Có 50% người tiêu dùng chú trọng độ bền và tuổi thọ sản phẩm; 32% yêu cầu minh bạch thành phần vật liệu; 30% quan tâm chứng nhận và nguồn gốc sản phẩm.
Ông Khôi cho rằng doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia chuỗi cung ứng tại Anh phải chứng minh được năm năng lực cốt lõi: chất lượng sản phẩm ổn định, năng lực tuân thủ quy định, hồ sơ xuất xứ, khả năng đáp ứng số lượng đơn hàng tối thiểu (MOQ) và hệ thống dữ liệu số.
Về phương thức tiếp cận, doanh nghiệp cần kết hợp thương mại điện tử với các nhà nhập khẩu bán buôn và nhà phân phối có tồn kho, thay vì chỉ phụ thuộc vào một kênh bán hàng. Lộ trình thực hiện gồm chuẩn hóa hồ sơ giá hàng về đến kho (landed cost), lựa chọn phân khúc thị trường, thẩm định đối tác, thử nghiệm tỷ lệ bán hết (sell-through) và mở rộng có kiểm soát số lượng mã hàng (SKU).
