Giáo sư, Viện sĩ, NGND Phạm Minh Hạc: Dấu ấn một nhà giáo dục lớn

Với hơn nửa thế kỷ cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, nghiên cứu khoa học, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã để lại dấu ấn đậm nét không chỉ qua những công trình khoa học, những quyết sách quản lý giáo dục mà còn là tấm gương về tinh thần học thuật, sự tận tụy và lối sống giản dị. 

Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, nhà khoa học lớn của giáo dục Việt Nam đã từ trần vào ngày 31/7, hưởng thọ 92 tuổi.

Sinh năm 1935 tại Hà Nội, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc có 60 năm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và khoa học giáo dục Việt Nam. Ông được đánh giá là một trong những người đặt nền móng cho khoa học giáo dục hiện đại Việt Nam, trực tiếp tham gia nhiều chủ trương, chính sách lớn của giáo dục.

Trong sự nghiệp của mình, Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như: Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT (giai đoạn 1987-1990), Thứ trưởng Thứ nhất Bộ GD&ĐT (khi sáp nhập Bộ Giáo dục và Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp thành Bộ GD&ĐT), Phó Trưởng ban Thường trực Ban Khoa giáo Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Xóa mù chữ và Phổ cập giáo dục tiểu học, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam và gần 30 năm giữ cương vị Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam...

Không chỉ là nhà quản lý giáo dục, Giáo sư Phạm Minh Hạc còn là nhà khoa học có uy tín với hơn 80 đầu sách và hàng trăm công trình nghiên cứu; chủ nhiệm 3 chương trình khoa học cấp Nhà nước; là người sáng lập Viện Nghiên cứu Con người và đồng sáng lập Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 2010.

img-9788.jpg
Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT qua đời ở tuổi 92.

Trên cương vị Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn sau đổi mới, Giáo sư Phạm Minh Hạc đã để lại dấu ấn với nhiều quyết sách quan trọng, đặc biệt là thúc đẩy mục tiêu quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học. Phương châm chỉ đạo của ông trong giai đoạn này: "Giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết" được xem là dấu ấn trong lịch sử phát triển giáo dục Việt Nam.

Ở lĩnh vực nghiên cứu, ông có nhiều đóng góp trong phát triển tâm lý học, tâm lý học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục và khoa học quản lý giáo dục. Nhiều công trình của ông trở thành tài liệu tham khảo quan trọng trong đào tạo giáo viên, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách giáo dục. Đặc biệt, cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Phạm Minh Hạc gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của nền khoa học giáo dục Việt Nam hiện đại. Những đóng góp của ông trong nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và hoạch định chính sách đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với ngành Giáo dục.

Trong dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Giáo sư Phạm Minh Hạc vào đầu năm 2025, nguyên Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc, đánh giá ông là "bậc đại sư thời hiện đại", người đã đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của khoa học giáo dục Việt Nam và để lại nhiều bài học quý báu cho các thế hệ cán bộ quản lý, nhà khoa học, nhà giáo hôm nay.

bac-hac-5.jpg
Nguồn: Bộ GD&ĐT.

PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết, trong quá trình công tác, ông may mắn có nhiều năm gắn bó với Giáo sư Phạm Minh Hạc. Điều nổi bật ở Giáo sư Phạm Minh Hạc là tinh thần của một nhà khoa học luôn say mê nghiên cứu. Ông là người ham học hỏi, miệt mài đọc sách, nghiên cứu và để lại nhiều công trình, tác phẩm có giá trị trong lĩnh vực tâm lý học và khoa học giáo dục. Bên cạnh đó, ông còn là một nhà quản lý giàu kinh nghiệm. Và ở bất kỳ cương vị nào, ông đều điều hành công việc hiệu quả, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao và để lại nhiều dấu ấn trong sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà. Trong cuộc sống thường ngày, ông rất giản dị, gần gũi, mẫu mực và được đồng nghiệp, học trò yêu quý, kính trọng.

GS. TS Nguyễn Quang Uẩn, nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ rằng, ông vẫn giữ vẹn nguyên những ký ức sâu sắc về Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, một người thầy, nhà khoa học, nhà quản lý mẫu mực, được đánh giá là cây đại thụ của nền giáo dục và khoa học tâm lý Việt Nam.

Theo GS.TS Nguyễn Quang Uẩn, là nhà khoa học, nhà quản lý trên nhiều cương vị khác nhau, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc đặc biệt có công lớn trong việc xây dựng tổ chức các hội khoa học. Năm 1990, Hội khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam ra đời, thầy đã đảm nhiệm chức danh chủ tịch Hội trong nhiều khóa liên tiếp, Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam đã phát huy vai trò tích cực trong việc tư vấn, phản biện nhiều văn bản pháp luật, văn hóa và khoa giáo cho Nhà nước...

Lễ viếng Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc được tổ chức vào 7h30 ngày 5/8 (tức ngày 23/6 âm lịch) tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9h30 ngày 5/8. Hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ, Văn Điển. An táng tại nghĩa trang quê nhà xã Phù Nam, Hà Nội.

Huyền Thanh

Các tin khác

Lần đầu tổ chức thi văn bằng 2 Công an trên máy tính: Thí sinh lưu ý gì?

Lần đầu tổ chức thi văn bằng 2 Công an trên máy tính: Thí sinh lưu ý gì?

Ngày 20/9, Bộ Công an lần đầu tổ chức Kỳ thi đánh giá tuyển sinh văn bằng 2 Công an trên máy tính. Tại thời điểm này, bên cạnh việc ôn tập kiến thức, thí sinh cần đặc biệt chú ý làm quen với hình thức thi mới, nắm chắc quy trình, chuẩn bị tâm lý và tuân thủ nghiêm các quy định trong phòng thi.

Hà Nội bắt đầu dạy AI cho 100% học sinh

Hà Nội bắt đầu dạy AI cho 100% học sinh

Từ năm học 2026-2027, 100% học sinh Hà Nội từ lớp 1 đến lớp 12 được học 12 tiết về trí tuệ nhân tạo (AI) mỗi năm. Việc học AI được lồng ghép vào kế hoạch dạy 2 buổi/ngày, không làm phát sinh môn học mới và đầu điểm riêng nhằm tránh tạo thêm áp lực cho học sinh và giáo viên.

Sáp nhập đại học: "Tránh chỉ to hơn về quy mô”

Sáp nhập đại học: "Tránh chỉ to hơn về quy mô”

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng, sáp nhập chỉ thực sự thành công khi sau đó năng lực học thuật tăng lên, người giỏi muốn đến, sinh viên muốn học và xã hội nhận được nhiều giá trị hơn từ đại học. Làm tốt việc sáp nhập, đại học Việt Nam sẽ thực sự chuyển từ nơi chủ yếu cấp bằng sang những trung tâm sáng tạo tri thức, công nghệ và nhân tài.

Cung ứng ngay sách giáo khoa cho trường học còn thiếu trước ngày 15/9

Cung ứng ngay sách giáo khoa cho trường học còn thiếu trước ngày 15/9

Đây là nội dung đáng chú ý trong văn bản số 6128/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) gửi Sở GD&ĐT các tỉnh, thành phố và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam về việc tiếp tục rà soát, bảo đảm cung ứng sách giáo khoa (SGK) năm học 2026-2027.

Vì sao 140 học sinh tại Nghệ An vẫn chưa thể đến trường sau lễ khai giảng?

Vì sao 140 học sinh tại Nghệ An vẫn chưa thể đến trường sau lễ khai giảng?

Phản đối chủ trương của UBND xã Quỳnh Tam về việc giải thể, chuyển học sinh điểm lẻ Tiến Sơn trường Tiểu học Tân Sơn (nay là trường Tiểu học Quỳnh Tam) về học tại điểm trường chính, phụ huynh của 140 học sinh đang được bố trí học tập tại đây đã phản đối, không cho con em đến trường.

Sau sáp nhập, dữ liệu trường học đã theo kịp?

Sau sáp nhập, dữ liệu trường học đã theo kịp?

Nhờ số hóa, 10 phút đầu giờ từng dành cho điểm danh được trả lại cho giáo viên, những chồng giáo án tại trường THCS Nha Trang – phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên, dần chuyển lên màn hình. Nhưng sau sáp nhập, bài toán mới đặt ra là: Dữ liệu có theo kịp bộ máy mới không?

Chương trình giáo dục phổ thông sẽ được rà soát, điều chỉnh theo hướng nào?

Chương trình giáo dục phổ thông sẽ được rà soát, điều chỉnh theo hướng nào?

Sau nhiều năm triển khai Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới 2018, việc rà soát và hoàn thiện chương trình đang đặt ra yêu cầu cao hơn theo hướng giảm tải, thiết thực, tăng cường khoa học công nghệ, đặc biệt là năng lực số và trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh, đồng thời điều chỉnh một số nội dung phù hợp hơn với thực tiễn dạy và học. 

Trường Quản trị và Kinh doanh tổ chức cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo miền Bắc” dành cho học sinh phổ thông

Trường Quản trị và Kinh doanh tổ chức cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo miền Bắc” dành cho học sinh phổ thông

Năm 2026, lần đầu tiên, Trường Quản trị và Kinh doanh (HSB), Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố Hà Nội, Quảng Ninh và Hưng Yên tổ chức Cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo miền Bắc” với chủ đề “Sáng tạo số cho tương lai bền vững” dành cho học sinh THPT.

Học sinh nhiều trường bị chậm bữa ăn bán trú, Hà Nội yêu cầu chấn chỉnh, rà soát

Học sinh nhiều trường bị chậm bữa ăn bán trú, Hà Nội yêu cầu chấn chỉnh, rà soát

Trước việc học sinh một số trường tại Hà Nội bị cung cấp suất ăn chậm muộn, xe vận chuyển chưa đảm bảo yêu cầu; khẩu phần ăn còn nghèo nàn, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội đã có công văn yêu cầu các trường rà soát, chấn chỉnh tất cả các khâu trong cung cấp bữa ăn bán trú.

Tăng cường nhiều giải pháp bảo đảm an toàn trường học, tư vấn học đường

Tăng cường nhiều giải pháp bảo đảm an toàn trường học, tư vấn học đường

Tối 7/9, sau khi Công an TP Hồ Chí Minh thông tin chính thức về vụ cố ý gây thương tích xảy ra tại trường học trên địa bàn xã Thạnh An, Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) TP Hồ Chí Minh và các bệnh viện liên quan cũng đã thông tin thêm về các biện pháp chăm sóc, hỗ trợ học sinh và các giải pháp tăng cường bảo đảm an toàn trường học, các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố.

Tỉnh Quảng Trị rà soát công tác bố trí cán bộ trường học sau sắp xếp

Tỉnh Quảng Trị rà soát công tác bố trí cán bộ trường học sau sắp xếp

Sau khi sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, một số địa phương ở Quảng Trị bộc lộ bất cập trong lựa chọn, bố trí cán bộ quản lý. Một số trường hợp rà soát, đánh giá, lựa chọn và bố trí nhân sự chưa thực hiện đầy đủ các bước, chưa giải trình rõ căn cứ, dẫn đến phát sinh kiến nghị, khiếu nại, khiếu kiện.

Xúc động Lễ khai giảng Trường Văn hoá CAND IV tại Tây Ninh

Xúc động Lễ khai giảng Trường Văn hoá CAND IV tại Tây Ninh

Hòa với không khí khai giảng trong cả nước, sáng 5/9, Trường Văn hóa Công an nhân dân IV tại Tây Ninh long trọng tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026- 2027. Đây là ngôi trường chuyên biệt, các học sinh đa phần có hoàn cảnh khó khăn, được trở về đây học tập, sinh sống để các em có điều kiện chắp cánh những giấc mơ sau này...