Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, nhà khoa học lớn của giáo dục Việt Nam đã từ trần vào ngày 31/7, hưởng thọ 92 tuổi.
Sinh năm 1935 tại Hà Nội, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc có 60 năm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và khoa học giáo dục Việt Nam. Ông được đánh giá là một trong những người đặt nền móng cho khoa học giáo dục hiện đại Việt Nam, trực tiếp tham gia nhiều chủ trương, chính sách lớn của giáo dục.
Trong sự nghiệp của mình, Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như: Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT (giai đoạn 1987-1990), Thứ trưởng Thứ nhất Bộ GD&ĐT (khi sáp nhập Bộ Giáo dục và Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp thành Bộ GD&ĐT), Phó Trưởng ban Thường trực Ban Khoa giáo Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Xóa mù chữ và Phổ cập giáo dục tiểu học, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam và gần 30 năm giữ cương vị Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam...
Không chỉ là nhà quản lý giáo dục, Giáo sư Phạm Minh Hạc còn là nhà khoa học có uy tín với hơn 80 đầu sách và hàng trăm công trình nghiên cứu; chủ nhiệm 3 chương trình khoa học cấp Nhà nước; là người sáng lập Viện Nghiên cứu Con người và đồng sáng lập Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 2010.
Trên cương vị Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn sau đổi mới, Giáo sư Phạm Minh Hạc đã để lại dấu ấn với nhiều quyết sách quan trọng, đặc biệt là thúc đẩy mục tiêu quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học. Phương châm chỉ đạo của ông trong giai đoạn này: "Giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết" được xem là dấu ấn trong lịch sử phát triển giáo dục Việt Nam.
Ở lĩnh vực nghiên cứu, ông có nhiều đóng góp trong phát triển tâm lý học, tâm lý học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục và khoa học quản lý giáo dục. Nhiều công trình của ông trở thành tài liệu tham khảo quan trọng trong đào tạo giáo viên, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách giáo dục. Đặc biệt, cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Phạm Minh Hạc gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của nền khoa học giáo dục Việt Nam hiện đại. Những đóng góp của ông trong nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và hoạch định chính sách đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với ngành Giáo dục.
Trong dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Giáo sư Phạm Minh Hạc vào đầu năm 2025, nguyên Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc, đánh giá ông là "bậc đại sư thời hiện đại", người đã đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của khoa học giáo dục Việt Nam và để lại nhiều bài học quý báu cho các thế hệ cán bộ quản lý, nhà khoa học, nhà giáo hôm nay.
PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết, trong quá trình công tác, ông may mắn có nhiều năm gắn bó với Giáo sư Phạm Minh Hạc. Điều nổi bật ở Giáo sư Phạm Minh Hạc là tinh thần của một nhà khoa học luôn say mê nghiên cứu. Ông là người ham học hỏi, miệt mài đọc sách, nghiên cứu và để lại nhiều công trình, tác phẩm có giá trị trong lĩnh vực tâm lý học và khoa học giáo dục. Bên cạnh đó, ông còn là một nhà quản lý giàu kinh nghiệm. Và ở bất kỳ cương vị nào, ông đều điều hành công việc hiệu quả, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao và để lại nhiều dấu ấn trong sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà. Trong cuộc sống thường ngày, ông rất giản dị, gần gũi, mẫu mực và được đồng nghiệp, học trò yêu quý, kính trọng.
GS. TS Nguyễn Quang Uẩn, nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ rằng, ông vẫn giữ vẹn nguyên những ký ức sâu sắc về Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, một người thầy, nhà khoa học, nhà quản lý mẫu mực, được đánh giá là cây đại thụ của nền giáo dục và khoa học tâm lý Việt Nam.
Theo GS.TS Nguyễn Quang Uẩn, là nhà khoa học, nhà quản lý trên nhiều cương vị khác nhau, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc đặc biệt có công lớn trong việc xây dựng tổ chức các hội khoa học. Năm 1990, Hội khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam ra đời, thầy đã đảm nhiệm chức danh chủ tịch Hội trong nhiều khóa liên tiếp, Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam đã phát huy vai trò tích cực trong việc tư vấn, phản biện nhiều văn bản pháp luật, văn hóa và khoa giáo cho Nhà nước...
Lễ viếng Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc được tổ chức vào 7h30 ngày 5/8 (tức ngày 23/6 âm lịch) tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9h30 ngày 5/8. Hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ, Văn Điển. An táng tại nghĩa trang quê nhà xã Phù Nam, Hà Nội.