Giáo sư, Viện sĩ, NGND Phạm Minh Hạc: Dấu ấn một nhà giáo dục lớn

Với hơn nửa thế kỷ cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, nghiên cứu khoa học, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã để lại dấu ấn đậm nét không chỉ qua những công trình khoa học, những quyết sách quản lý giáo dục mà còn là tấm gương về tinh thần học thuật, sự tận tụy và lối sống giản dị. 

Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, nhà khoa học lớn của giáo dục Việt Nam đã từ trần vào ngày 31/7, hưởng thọ 92 tuổi.

Sinh năm 1935 tại Hà Nội, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc có 60 năm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và khoa học giáo dục Việt Nam. Ông được đánh giá là một trong những người đặt nền móng cho khoa học giáo dục hiện đại Việt Nam, trực tiếp tham gia nhiều chủ trương, chính sách lớn của giáo dục.

Trong sự nghiệp của mình, Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như: Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT (giai đoạn 1987-1990), Thứ trưởng Thứ nhất Bộ GD&ĐT (khi sáp nhập Bộ Giáo dục và Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp thành Bộ GD&ĐT), Phó Trưởng ban Thường trực Ban Khoa giáo Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Xóa mù chữ và Phổ cập giáo dục tiểu học, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam và gần 30 năm giữ cương vị Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam...

Không chỉ là nhà quản lý giáo dục, Giáo sư Phạm Minh Hạc còn là nhà khoa học có uy tín với hơn 80 đầu sách và hàng trăm công trình nghiên cứu; chủ nhiệm 3 chương trình khoa học cấp Nhà nước; là người sáng lập Viện Nghiên cứu Con người và đồng sáng lập Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 2010.

img-9788.jpg
Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT qua đời ở tuổi 92.

Trên cương vị Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn sau đổi mới, Giáo sư Phạm Minh Hạc đã để lại dấu ấn với nhiều quyết sách quan trọng, đặc biệt là thúc đẩy mục tiêu quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học. Phương châm chỉ đạo của ông trong giai đoạn này: "Giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết" được xem là dấu ấn trong lịch sử phát triển giáo dục Việt Nam.

Ở lĩnh vực nghiên cứu, ông có nhiều đóng góp trong phát triển tâm lý học, tâm lý học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục và khoa học quản lý giáo dục. Nhiều công trình của ông trở thành tài liệu tham khảo quan trọng trong đào tạo giáo viên, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách giáo dục. Đặc biệt, cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Phạm Minh Hạc gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của nền khoa học giáo dục Việt Nam hiện đại. Những đóng góp của ông trong nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và hoạch định chính sách đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với ngành Giáo dục.

Trong dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Giáo sư Phạm Minh Hạc vào đầu năm 2025, nguyên Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc, đánh giá ông là "bậc đại sư thời hiện đại", người đã đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của khoa học giáo dục Việt Nam và để lại nhiều bài học quý báu cho các thế hệ cán bộ quản lý, nhà khoa học, nhà giáo hôm nay.

bac-hac-5.jpg
Nguồn: Bộ GD&ĐT.

PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết, trong quá trình công tác, ông may mắn có nhiều năm gắn bó với Giáo sư Phạm Minh Hạc. Điều nổi bật ở Giáo sư Phạm Minh Hạc là tinh thần của một nhà khoa học luôn say mê nghiên cứu. Ông là người ham học hỏi, miệt mài đọc sách, nghiên cứu và để lại nhiều công trình, tác phẩm có giá trị trong lĩnh vực tâm lý học và khoa học giáo dục. Bên cạnh đó, ông còn là một nhà quản lý giàu kinh nghiệm. Và ở bất kỳ cương vị nào, ông đều điều hành công việc hiệu quả, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao và để lại nhiều dấu ấn trong sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà. Trong cuộc sống thường ngày, ông rất giản dị, gần gũi, mẫu mực và được đồng nghiệp, học trò yêu quý, kính trọng.

GS. TS Nguyễn Quang Uẩn, nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ rằng, ông vẫn giữ vẹn nguyên những ký ức sâu sắc về Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, một người thầy, nhà khoa học, nhà quản lý mẫu mực, được đánh giá là cây đại thụ của nền giáo dục và khoa học tâm lý Việt Nam.

Theo GS.TS Nguyễn Quang Uẩn, là nhà khoa học, nhà quản lý trên nhiều cương vị khác nhau, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc đặc biệt có công lớn trong việc xây dựng tổ chức các hội khoa học. Năm 1990, Hội khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam ra đời, thầy đã đảm nhiệm chức danh chủ tịch Hội trong nhiều khóa liên tiếp, Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam đã phát huy vai trò tích cực trong việc tư vấn, phản biện nhiều văn bản pháp luật, văn hóa và khoa giáo cho Nhà nước...

Lễ viếng Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc được tổ chức vào 7h30 ngày 5/8 (tức ngày 23/6 âm lịch) tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9h30 ngày 5/8. Hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ, Văn Điển. An táng tại nghĩa trang quê nhà xã Phù Nam, Hà Nội.

Huyền Thanh

Các tin khác

Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung: Điểm đến của công nghệ tương lai

Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung: Điểm đến của công nghệ tương lai

Ngày 28/7, Trường Đại học Quang Trung ra mắt “Trung tâm Giải mã Lượng tử Quang Trung” và chính thức công bố chương trình phát triển nhân lực, nhân tài lượng tử Việt Nam, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tương lai tại Việt Nam. Đây cũng là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi chương trình Năm Lượng tử Gia Lai 2026.

Những điều thí sinh cần đặc biệt lưu ý trong Kỳ thi tốt nghiệp

Công nghệ có “khóa” được gian lận thi cử?

Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trình các cấp có thẩm quyền mở ra kỳ vọng về một kỳ thi hiện đại, minh bạch và tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng một ngân hàng đề thi chuẩn hóa, hạ tầng đồng bộ và cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm công bằng cho mọi thí sinh.

Sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026

Làm gì để ngăn chặn gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT?

Từ bê bối gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, điểm thi Trường THPT Lê Trực (Quảng Trị), dư luận đã và đang đặt câu hỏi về sự cần thiết, hiệu quả của các “hàng rào” nhằm bảo vệ tính khách quan, công bằng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và hạn chế tối đa các nguy cơ tiêu cực, gian lận có thể xảy ra.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ phát hành hơn 200 triệu bản SGK, sử dụng thống nhất toàn quốc

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ phát hành hơn 200 triệu bản SGK, sử dụng thống nhất toàn quốc

Năm học 2026–2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa (SGK) “Kết nối tri thức với cuộc sống” do NXBGDVN xuất bản, in ấn, phát hành. Đến thời điểm này, NXBGDVN đã chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng cho công tác tập huấn giáo viên (GV); công tác đấu thầu, in, phát hành SGK.

Nội dung đoạn tin nhắn tố cáo liên quan đến kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông ở Trường THPT Lê Trực, tỉnh Quảng Trị.

9 thí sinh liên quan đến gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp ở Quảng Trị

Chiều 19/7, tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị cho biết, liên quan đến vụ việc gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp ở điểm thi Trường THPT Lê Trực, Cơ quan An ninh điều tra đã khởi tố 2 giáo viên, đồng thời làm rõ 9 thí sinh có liên quan đến đến hành vi gian lận.

Tiếp sức cho thí sinh tham dự Kỳ thi đánh giá của Bộ Công an năm 2026

Tuyển sinh đại học hệ dân sự trong CAND năm 2026 có gì đáng chú ý?

Năm 2026, Bộ Công an đã có thêm Học viện An ninh nhân dân, Học viện Chính trị Công an nhân dân, Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh được đào tạo trình độ đại học hệ dân sự. Những năm trước,
Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy (PCCC) đã tuyển sinh, đào tạo hệ dân sự.

Việt Nam nằm trong top 3 tại Olympic Hóa học quốc tế 2026

Việt Nam nằm trong top 3 tại Olympic Hóa học quốc tế 2026

Với 4/4 thí sinh đoạt huy chương Vàng (HCV), đoàn Việt Nam xếp đồng hạng Nhất cùng với các quốc gia: Trung Quốc, Ấn Độ. Kết quả này tiếp tục khẳng định vị thế của đội tuyển Việt Nam trong nhóm các quốc gia có thành tích hàng đầu tại đấu trường Olympic Hóa học quốc tế năm 2026.

Lan tỏa những câu chuyện xúc động về nghị lực sống và khát vọng vươn lên

Lan tỏa những câu chuyện xúc động về nghị lực sống và khát vọng vươn lên

Sau 3 tháng phát động, Cuộc thi viết "Ngày mai trong mắt em" đã nhận được hơn 48.000 bài dự thi từ học sinh, sinh viên trên cả nước. Không chỉ tạo nên một mùa giải có sức lan tỏa sâu rộng, cuộc thi còn trở thành diễn đàn giàu ý nghĩa, nơi những câu chuyện về tình yêu gia đình, nghị lực sống và khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ được cất lên, lắng nghe và sẻ chia.

Lần đầu tiên, gần 470.000 thí sinh chọn đăng ký STEM

Lần đầu tiên, gần 470.000 thí sinh chọn đăng ký STEM

Lần đầu tiên, hơn một nửa số nguyện vọng xét tuyển đại học của thí sinh tập trung vào các ngành thuộc lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học), đánh dấu sự chuyển dịch rõ nét trong xu hướng lựa chọn ngành nghề của người học. 

Chuyên gia nói gì về đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?

Chuyên gia nói gì về đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?

Đề xuất nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học của đồng chí Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tại cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 14/7 đang nhận được sự quan tâm của dư luận. Đây cũng là vấn đề đã được đặt ra trong nhiều năm qua và càng được quan tâm hơn sau vụ việc gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nói gì về kết quả kiểm tra điểm thi môn Toán tại Tuyên Quang?

Đảm bảo xét tuyển thí sinh Tuyên Quang không làm ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh khác

Trong thời gian chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền, việc đăng ký xét tuyển của các thí sinh tại điểm thi Trường chuyên Tuyên Quang không làm ảnh hưởng đến thí sinh khác. Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cũng lưu ý các trường đại học cần phối hợp chặt chẽ trong công tác xét tuyển, có cơ chế để không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác.