Giáo sư, Viện sĩ, NGND Phạm Minh Hạc: Dấu ấn một nhà giáo dục lớn

Với hơn nửa thế kỷ cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, nghiên cứu khoa học, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã để lại dấu ấn đậm nét không chỉ qua những công trình khoa học, những quyết sách quản lý giáo dục mà còn là tấm gương về tinh thần học thuật, sự tận tụy và lối sống giản dị. 

Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, nhà khoa học lớn của giáo dục Việt Nam đã từ trần vào ngày 31/7, hưởng thọ 92 tuổi.

Sinh năm 1935 tại Hà Nội, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc có 60 năm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và khoa học giáo dục Việt Nam. Ông được đánh giá là một trong những người đặt nền móng cho khoa học giáo dục hiện đại Việt Nam, trực tiếp tham gia nhiều chủ trương, chính sách lớn của giáo dục.

Trong sự nghiệp của mình, Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như: Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT (giai đoạn 1987-1990), Thứ trưởng Thứ nhất Bộ GD&ĐT (khi sáp nhập Bộ Giáo dục và Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp thành Bộ GD&ĐT), Phó Trưởng ban Thường trực Ban Khoa giáo Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Xóa mù chữ và Phổ cập giáo dục tiểu học, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam và gần 30 năm giữ cương vị Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam...

Không chỉ là nhà quản lý giáo dục, Giáo sư Phạm Minh Hạc còn là nhà khoa học có uy tín với hơn 80 đầu sách và hàng trăm công trình nghiên cứu; chủ nhiệm 3 chương trình khoa học cấp Nhà nước; là người sáng lập Viện Nghiên cứu Con người và đồng sáng lập Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 2010.

img-9788.jpg
Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT qua đời ở tuổi 92.

Trên cương vị Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn sau đổi mới, Giáo sư Phạm Minh Hạc đã để lại dấu ấn với nhiều quyết sách quan trọng, đặc biệt là thúc đẩy mục tiêu quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học. Phương châm chỉ đạo của ông trong giai đoạn này: "Giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết" được xem là dấu ấn trong lịch sử phát triển giáo dục Việt Nam.

Ở lĩnh vực nghiên cứu, ông có nhiều đóng góp trong phát triển tâm lý học, tâm lý học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục và khoa học quản lý giáo dục. Nhiều công trình của ông trở thành tài liệu tham khảo quan trọng trong đào tạo giáo viên, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách giáo dục. Đặc biệt, cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Phạm Minh Hạc gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của nền khoa học giáo dục Việt Nam hiện đại. Những đóng góp của ông trong nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và hoạch định chính sách đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với ngành Giáo dục.

Trong dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Giáo sư Phạm Minh Hạc vào đầu năm 2025, nguyên Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc, đánh giá ông là "bậc đại sư thời hiện đại", người đã đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của khoa học giáo dục Việt Nam và để lại nhiều bài học quý báu cho các thế hệ cán bộ quản lý, nhà khoa học, nhà giáo hôm nay.

bac-hac-5.jpg
Nguồn: Bộ GD&ĐT.

PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết, trong quá trình công tác, ông may mắn có nhiều năm gắn bó với Giáo sư Phạm Minh Hạc. Điều nổi bật ở Giáo sư Phạm Minh Hạc là tinh thần của một nhà khoa học luôn say mê nghiên cứu. Ông là người ham học hỏi, miệt mài đọc sách, nghiên cứu và để lại nhiều công trình, tác phẩm có giá trị trong lĩnh vực tâm lý học và khoa học giáo dục. Bên cạnh đó, ông còn là một nhà quản lý giàu kinh nghiệm. Và ở bất kỳ cương vị nào, ông đều điều hành công việc hiệu quả, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao và để lại nhiều dấu ấn trong sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà. Trong cuộc sống thường ngày, ông rất giản dị, gần gũi, mẫu mực và được đồng nghiệp, học trò yêu quý, kính trọng.

GS. TS Nguyễn Quang Uẩn, nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ rằng, ông vẫn giữ vẹn nguyên những ký ức sâu sắc về Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, một người thầy, nhà khoa học, nhà quản lý mẫu mực, được đánh giá là cây đại thụ của nền giáo dục và khoa học tâm lý Việt Nam.

Theo GS.TS Nguyễn Quang Uẩn, là nhà khoa học, nhà quản lý trên nhiều cương vị khác nhau, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc đặc biệt có công lớn trong việc xây dựng tổ chức các hội khoa học. Năm 1990, Hội khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam ra đời, thầy đã đảm nhiệm chức danh chủ tịch Hội trong nhiều khóa liên tiếp, Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam đã phát huy vai trò tích cực trong việc tư vấn, phản biện nhiều văn bản pháp luật, văn hóa và khoa giáo cho Nhà nước...

Lễ viếng Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc được tổ chức vào 7h30 ngày 5/8 (tức ngày 23/6 âm lịch) tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9h30 ngày 5/8. Hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ, Văn Điển. An táng tại nghĩa trang quê nhà xã Phù Nam, Hà Nội.

Huyền Thanh

Các tin khác

Đưa nghệ thuật vào tuyên truyền phòng, chống ma túy

Đưa nghệ thuật vào tuyên truyền phòng, chống ma túy

Trong quý IV/2026, TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình tuyên truyền lưu động phòng, chống ma túy tại các trường học và khu dân cư, kết hợp biểu diễn nghệ thuật, sân khấu hóa và triển lãm tranh nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa ma túy trong cộng đồng.

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng 11 trường học vùng biên giới

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng 11 trường học vùng biên giới

Tỉnh Quảng Trị đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng 11 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới với 284 lớp, phục vụ gần 9.638 học sinh. Các dự án có tổng mức đầu tư 2.136,99 tỉ đồng, gồm 9 dự án xây dựng mới và 2 dự án nâng cấp, cải tạo, mở rộng.

Kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường

Kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra vào ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Đoàn Trung Kiên đã trao đổi về các giải pháp phòng ngừa, can thiệp kịp thời, bảo đảm an toàn cho giáo viên, học sinh trước các vụ việc bạo lực học đường; đồng thời thông tin về việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan.

Giảm môn thi vào lớp 10, cần dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính

Thông tư mới có ngăn chặn được “lạm phát” điểm số?

Việc Sở GD&ĐT xây dựng đề kiểm tra định kỳ chung cho học sinh lớp 5, 9 và 12 được kỳ vọng hạn chế tình trạng mỗi trường đánh giá một kiểu, nâng cao độ tin cậy của điểm số. Tuy nhiên, đề chung có thực sự chấm dứt “lạm phát” điểm số?

Trường nội trú liên cấp Ea Rốk chính thức cho học sinh ở nội trú

Trường nội trú liên cấp Ea Rốk chính thức cho học sinh ở nội trú

Liên quan đến thông tin hàng trăm học sinh ở Trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Ea Rốk, tỉnh Đắk Lắk chưa thể ở nội trú mà Báo CAND đã phản ánh, ngày 3/11, thông tin từ nhà trường cho biết, đã chính thức cho học sinh vào ăn ở, sinh hoạt nội trú tại trường.

Ứng dụng AI an toàn, minh bạch và nhân văn trong giáo dục

Ứng dụng AI an toàn, minh bạch và nhân văn trong giáo dục

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu hoàn thiện các chuẩn mực sử dụng AI trong giảng dạy, nghiên cứu và đánh giá học thuật, bảo vệ dữ liệu, quyền lợi của nhà giáo và người học, đồng thời xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với những mô hình công nghệ giáo dục mới.

Mở rộng đối tượng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm nhằm khắc phục thiếu giáo viên

Mở rộng đối tượng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm nhằm khắc phục thiếu giáo viên

Việc mở rộng đối tượng theo Thông tư mới nhằm khắc phục những khó khăn trong việc thu hút nguồn nhân lực vào làm giáo viên, đặc biệt là giáo viên các môn học đặc thù như Âm nhạc, Mĩ thuật, Tin học… hiện đang thiếu nguồn tuyển; rút ngắn thời gian đào tạo, chuẩn bị sớm được nguồn giáo viên, tăng tính linh hoạt của hệ thống đào tạo.

Phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác - Hiểu Đảng - Phát triển giáo dục - Làm chủ khoa học công nghệ”

Phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác - Hiểu Đảng - Phát triển giáo dục - Làm chủ khoa học công nghệ”

Sáng 2/11, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức Lễ phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác - Hiểu Đảng - Phát triển giáo dục - Làm chủ khoa học công nghệ” và Hội nghị quán triệt, triển khai Chỉ thị số 07-CT/TW, ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”; quán triệt một số nội dung cốt lõi, trọng tâm Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Sau 20 năm, thầy giáo bị buộc thôi việc trở lại bục giảng

Sau 20 năm, thầy giáo bị buộc thôi việc trở lại bục giảng

Sau 20 năm, qua nhiều cấp xét xử của tòa án và kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân, ông Lê Cao Tánh (SN 1972), đã chính thức được Trường THCS Nguyễn Du, phường Xuân Hương – Đà Lạt (Lâm Đồng), tiếp nhận trở lại làm việc, khép lại hành trình pháp lý dai dẳng liên quan đến quyết định buộc thôi việc.

“Atlas lật mở tương tác cho trẻ em” - Mở ra hành trình khám phá khoa học và lịch sử

“Atlas lật mở tương tác cho trẻ em” - Mở ra hành trình khám phá khoa học và lịch sử

Khám phá những kì quan của Trái đất, tìm hiểu cách thế giới vận hành và ngược dòng thời gian trở về Hy Lạp cổ đại, bộ sách “Atlas lật mở tương tác cho trẻ em” do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành năm 2026, mở ra ba hành trình khám phá thiên nhiên, khoa học và lịch sử qua những trang sách trực quan, sinh động và giàu tính tương tác.

Kỳ 1: Báo động đỏ, khi tội phạm công nghệ cao nhắm vào thế hệ trẻ

Kỳ 1: Báo động đỏ, khi tội phạm công nghệ cao nhắm vào thế hệ trẻ

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, không gian mạng vừa là kho tàng tri thức, vừa ẩn chứa vô số cạm bẫy tinh vi nhắm trực tiếp vào thế hệ trẻ. Trước thực trạng đó, Công an TP Hồ Chí Minh cùng các sở ban ngành thành phố đã và đang triển khai quyết liệt Chiến dịch “Không Một Mình”. Không chỉ là một chiến dịch truyền thông lan tỏa rộng khắp, đây còn là tấm “lá chắn” an ninh số vững chắc, huy động sức mạnh tổng hợp của gia đình, nhà trường và xã hội nhằm trang bị kỹ năng tự vệ, thay đổi tư duy và khẳng định một thông điệp đanh thép: Trong mọi nghịch cảnh trên không gian mạng, các em học sinh, sinh viên không bao giờ phải đơn độc đối mặt!

Yêu cầu các trường đại học rà soát, chấn chỉnh mức thu học phí

Yêu cầu các trường đại học rà soát, chấn chỉnh mức thu học phí

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các cơ sở giáo dục đại học rà soát mức thu học phí năm học 2026-2027. Các trường hạn chế việc điều chỉnh tăng học phí ở mức cao, đột ngột, đồng thời thực hiện thu học phí định kỳ hằng tháng, không bắt buộc sinh viên đóng gộp nhiều tháng.