Xóa quỹ lớp, hoạt động hỗ trợ học sinh sẽ được tổ chức thế nào?
Trong nhiều năm, quỹ lớp đã trở thành một khoản kinh phí quen thuộc tại không ít trường học. Từ khoản tiền phục vụ các hoạt động tập thể, mua quà động viên học sinh, tổ chức ngày lễ, đến những khoản chi phát sinh trong năm học, ban đại diện cha mẹ học sinh thường đứng ra vận động, thu và quản lý. Ở những lớp có sự đồng thuận cao, quỹ lớp giúp các hoạt động chung được triển khai nhanh chóng. Tuy nhiên, cách làm này cũng bộc lộ nhiều bất cập khi khoản đóng góp tự nguyện trên nguyên tắc đôi khi trở thành nghĩa vụ trên thực tế. Mức đóng góp được thống nhất tại cuộc họp, danh sách các gia đình đã nộp tiền được cập nhật trong nhóm liên lạc, thậm chí có phụ huynh cảm thấy khó xử nếu không tham gia hoặc đóng góp ít hơn những gia đình khác.
Tất nhiên, không phải lớp học nào cũng xảy ra tình trạng này và cũng không thể phủ nhận những đóng góp tích cực của các phụ huynh nhiệt tình, trách nhiệm. Song, những tranh luận kéo dài xung quanh quỹ phụ huynh thời gian qua cho thấy, cần có cơ chế rõ ràng hơn để hoạt động hỗ trợ học sinh thực sự xuất phát từ sự tự nguyện, đúng mục đích và không tạo thêm gánh nặng cho các gia đình.
Thông tư số 81/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 đã đặt ra những giới hạn cụ thể hơn đối với hoạt động này. Theo quy định mới, ban đại diện không được đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân hoặc tối thiểu, thời hạn hỗ trợ; không được gây áp lực đối với cha mẹ học sinh. Đặc biệt, ban đại diện không được trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban...
Điều khiến nhiều phụ huynh quan tâm là những công việc vốn được chi từ quỹ lớp sẽ được giải quyết ra sao khi quy định mới có hiệu lực. Chẳng hạn, vào dịp Trung thu, Tết Thiếu nhi, tổng kết năm học hoặc những dịp cần tổ chức hoạt động tập thể, ban phụ huynh thường chủ động lên kế hoạch, thống nhất kinh phí rồi thu tiền từ các gia đình. Khi không còn cơ chế quỹ lớp do ban đại diện trực tiếp quản lý, cách làm này cần được rà soát và thay đổi ra sao cho phù hợp với quy định?
Chị Nguyễn Thị Hương, thành viên Ban phụ huynh lớp 9 Trường THCS Chu Văn An (Hà Nội) cho biết, mặc dù quy định có hiệu lực từ ngày 15/11 tới song thực hiện chỉ đạo của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban phụ huynh khối 9 đã trả lại tiền quỹ lớp học kỳ I cho tất cả phụ huynh đã đóng sau khi trừ đi một số khoản đã chi cho các hoạt động hỗ trợ học sinh từ đầu năm học. “Đúng là khi có quỹ, việc hỗ trợ các hoạt động chung trên lớp sẽ chủ động hơn, đa dạng hơn. Tuy nhiên, khi không còn quỹ, ban phụ huynh cũng sẽ phải tìm hướng phù hợp để tiếp tục duy trì hoạt động hỗ trợ các con”, chị Hương chia sẻ.
Theo chị Hương, trước hết, các hoạt động cần được phân loại rõ ràng. Hoạt động nào thuộc kế hoạch giáo dục và trách nhiệm tổ chức của nhà trường thì cần được nhà trường chủ động thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ và nguồn lực hợp pháp. Hoạt động nào do phụ huynh tự nguyện tổ chức ngoài kế hoạch của nhà trường cần được cân nhắc về sự cần thiết, khả năng tham gia và điều kiện thực tế của từng gia đình. Với những hoạt động cần nguồn kinh phí hỗ trợ, việc thực hiện phải tuân thủ quy định hiện hành về tài trợ, tiếp nhận và sử dụng nguồn lực...
Không phải chấm dứt hỗ trợ mà là thay đổi cách làm
Thực tế cho thấy, quy định mới không phủ nhận vai trò của sự đồng hành giữa gia đình và nhà trường mà đặt ra giới hạn đối với cách thức vận động, tiếp nhận và quản lý nguồn lực. Sự hỗ trợ của phụ huynh có thể được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau: Phối hợp với giáo viên trong việc giáo dục con, tham gia các hoạt động phù hợp, chia sẻ thông tin, đóng góp ý kiến xây dựng môi trường học đường hoặc hỗ trợ những công việc cụ thể theo đúng quy định. Trong trường hợp có nhu cầu huy động tài trợ cho nhà trường, việc thực hiện phải theo đúng quy định pháp luật về tài trợ giáo dục và cơ chế tiếp nhận, quản lý nguồn tài trợ. Ban đại diện cha mẹ học sinh không được sử dụng danh nghĩa của mình để đứng ra vận động, thu, tiếp nhận, quản lý hoặc sử dụng nguồn tài trợ dành cho nhà trường trái quy định…
Anh Trần Chí Dũng, phụ huynh có con đang học Tiểu học và THCS ở phường Hà Đông (Hà Nội) cho rằng, từ ngày 15/11, những lớp học từng quen với việc có sẵn một khoản quỹ để chủ động chi tiêu sẽ phải thích nghi với cách tổ chức mới. Sẽ có những việc cần thay đổi, những hoạt động phải thu gọn hoặc không còn được thực hiện theo hình thức cũ. Nhưng điều đó không có nghĩa là chấm dứt sự đồng hành hay hoàn toàn làm giảm sự gắn kết giữa phụ huynh, giáo viên và học sinh. Ngược lại, nếu được thực hiện nghiêm túc, quy định mới có thể giúp các mối quan hệ trong trường học trở nên rõ ràng hơn: Nhà trường làm đúng trách nhiệm của nhà trường, ban đại diện làm đúng vai trò của ban đại diện, còn mỗi gia đình được tôn trọng quyền quyết định đối với sự hỗ trợ của mình.
Từ góc độ chuyên gia, PGS.TS Phạm Mạnh Hà cho rằng, việc chấm dứt cơ chế thu quỹ tập trung là cần thiết để ngăn những biến tướng và áp lực cho phụ huynh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhu cầu tổ chức các hoạt động trải nghiệm, vui chơi cho trẻ vẫn hiện hữu. Do đó, điều quan trọng không phải là chấm dứt hỗ trợ mà là thay đổi cách làm: Từ thu tiền bình quân sang xây dựng kế hoạch cụ thể. Theo đó, khi có một hoạt động chung cần tổ chức cho các con, ban phụ huynh sẽ phải xây dựng kế hoạch và phân công cụ thể những ai có thể giúp được điều gì, ai có thể tham gia bằng sức thì bằng sức, ai đóng góp bằng hiện vật thì đóng góp bằng hiện vật. Với cách làm này, ban phụ huynh sẽ vất vả hơn nhưng các phụ huynh trong lớp sẽ có cơ hội gắn kết hơn trong việc cùng chung tay hỗ trợ các con.
Để Thông tư 81 đi vào thực chất, theo chuyên gia Phạm Mạnh Hà, cần ngăn chặn việc đổi tên quỹ nhưng vẫn duy trì cách thu cũ, cào bằng và tạo áp lực đóng góp. Bên cạnh sự chủ động, minh bạch của ban đại diện cha mẹ học sinh, nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục cần thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh đáng tin cậy, bảo đảm ý kiến của phụ huynh được xử lý khách quan. Bởi mục tiêu cuối cùng mà Thông tư 81 hướng tới không phải xóa bỏ sự chung tay của cha mẹ học sinh mà là để mọi đóng góp thực sự tự nguyện, công bằng, đúng mục đích, vì lợi ích của trẻ.
