Giải mã hiện tượng hàng nghìn người xếp hàng mua truyện tranh

Hàng nghìn người xếp hàng từ chiều hôm trước mua truyện

Hình ảnh hàng nghìn người xếp hàng chờ mua truyện tranh giờ đã trở nên quen thuộc. Mới đây nhất là ngày ra mắt Vol.3 của series maga Jujutsu Kaisen (Chú thuật hồi chiến) kèm theo phiên bản đặc biệt do NXB Kim Đồng phát hành. Đây là một sự kiện dân đam mê truyện tranh không thể bỏ qua. Vì vậy, dù chỉ mới tờ mờ sáng, nhiều bạn trẻ từ học sinh cấp 2 đến cả người đã đi làm đều không ngại dậy sớm với hy vọng được cầm trên tay ấn phẩm đặc biệt này.

Chị Đào Thị Hào, quản lý một nhà sách khu vực chung cư Linh Đàm tỏ ra khá bất ngờ: “Từ sáng đến giờ bán bản Limited của một quyển sách nên các bạn học sinh xếp hàng sớm chờ mua. Cuốn sách chỉ có giới hạn 170 cuốn đối với phiên bản đặc biệt và 300 cuốn đối với bản thường. Vì hôm nay là ngày mở bán đầu tiên nên các em đến xếp hàng sớm”.

Giá bán của mỗi cuốn truyện này là 30.000 đồng (với bản thường) và 65.000 đồng (với bản limited). Tuy nhiên, vì là phiên bản giới hạn nên mỗi người chỉ được mua 1 cuốn. Ngoài mua vì đam mê thì cũng có không ít người muốn có được cuốn truyện để tham gia vào các hội mua bán, trao đổi sách. Thực tế cứ mỗi khi ra mắt, tình trạng “đặt gạch” mua truyện ở các nhà sách thuộc hệ thống phát hành của NXB Kim Đồng trên khắp cả nước lại diễn ra. Những người đam mê manga cho hay, vì đây là ấn phẩm nổi đình nổi đám đối với cộng đồng yêu truyện tranh trong thời gian qua. Thậm chí, ở nhiều cơ sở còn thông báo “cháy hàng”. Lê Thúy Bình (Sinh viên ĐH Bách Khoa năm thứ 2) háo hức kể: “Lần nào ra tập mới “Chú thuật hồi chiến” là em lại săn cho bằng được. Những tập đầu ra em săn trên các sàn thương mại điện tử, thậm chí còn tải cả app về để săn. Vol.3 lần này em không săn được vì mạng liên tục nghẽn nên đành phải xếp hàng từ 5h chiều để chờ đến lượt. Vì đây là phiên bản giới hạn, lại có nhiều quà tặng kèm theo. Hơn nữa đã đọc truyện này là nghiện. Sở hữu được một cuốn truyện phiên bản giới hạn này không phải dễ dàng”.

Trên các diễn đàn mua bán, đam mê truyện tranh manga nhiều người chia sẻ rằng, cứ mỗi lần xếp hàng mua truyện là xảy ra “chiến tranh”. Lê Văn Thắng (học sinh trường Ngô Gia Tự, Hà Đông, Hà Nội) cho hay, đến nay các fan của manga đã có tới 4 lần camping để mua truyện “Chú thuật hồi chiến” phiên bản giới hạn. Thế nhưng cứ mỗi lần camping là một lần xảy ra “đại chiến”. “Em không nói đến chuyện phát hành mà chỉ nói đến chuyện xếp hàng. Ban đầu em thấy chuyện xếp hàng khá đơn giản, ai tới trước đứng trước, nhưng không ngờ các fan lại đi camp có nhiều “dị bản xếp hàng tiêu cực”. Họ cố tình “lách luật”, họ đi lối khác để đi lên đứng đầu”, Thắng chia sẻ.

Giải mã “cơn sốt”

Sức hút của truyện tranh, ngoài nội dung hấp dẫn đã được truyền thông rầm rộ trước đó, có phần dễ hiểu là các quà tặng kèm theo như hình thức sách độc đáo thường chỉ in một lần duy nhất, và có sự khác nhau giữa các quốc gia tùy vào khu vực. Quà tặng kèm của các bản thường cũng là đợt in  duy nhất.

Đơn cử như bộ truyện “Chú thuật hồi chiến” của Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng hiện mới chỉ phát hành đến tập ba, thế nhưng mỗi lần xuất hiện đều gây “cơn sốt” không nhỏ trong cộng đồng mê truyện tranh. Một phần vì gần đây, bộ truyện đã được chuyển thể lên màn ảnh rộng, và cái quan trọng nhất là phần giá trị gia tăng kèm theo đặc sắc là thứ thu hút độc giả. Cụ thể, mỗi bản đặc biệt sẽ được in bằng chất giấy đặc biệt, đi cùng bìa metalize (tráng kim loại) tăng tính thẩm mỹ, có thêm tranh màu độc quyền, thẻ nhựa bo góc, bookmark, bọc bảo vệ bìa… Tập cuối series Naruto của NXB Kim Đồng, hay bản đặc biệt loạt truyện Black Jack của NXB Trẻ cũng được hoàn thiện dưới dạng bìa cứng, kèm theo các đặc trưng trên.

Ngoài ra, còn nhiều hình thức thu hút đặc biệt khác. Bộ truyện Slam Dunk được phát hành phiên bản hai bìa để người đọc tùy chọn trưng bày. Monster 8 thì có tới hai phiên bản với bốn mức giá tùy quà kèm theo. Nếu trước đây, người hâm mộ truyện tranh trong nước phải tìm trên các trang thương mại quốc tế để mua ấn bản đặc biệt. Thì giờ với việc in ấn chuyên nghiệp và quà tặng phong phú, các ấn phẩm xuất bản trong nước cũng đang thu hút cả độc giả hâm mộ nước ngoài mong muốn sở hữu.

Bên cạnh những fan chân chính thì thị trường truyện tranh “sốt” thời gian qua là có sự tham gia của người đầu cơ, mua đi bán lại. Hiện giá bìa của một tập “Chú thuật hồi chiến” phiên bản đặc biệt là 65.000 đồng. Tuy nhiên, giá rao bán lại đã tăng lên khoảng 250.000 đồng đối với bản vẫn còn màng co, khoảng 150.000 đồng đối với bản đã mất màng co. Các ấn phẩm “Chú thuật hồi chiến”, “Naruto” tập kết thúc bộ truyện, “Xưởng phép thuật”, “Spy x Family”, “Tokyo Revengers”… đang được bán lại với giá như vậy. Nguyễn Gia Linh, học sinh Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm cho biết, “Thực ra bên cạnh những người mê truyện chân chính thì cũng có rất nhiều người đi camp, mua được truyện sau đó bán lại. Bọn em là học sinh mà chỉ cần chịu khó xếp hàng một đêm mua được một cuốn có thể lãi 800.000 đến 1 triệu đồng. Bởi thời kỳ “sốt” nhất, cuốn “Chú thuật hồi chiến” có thể bán được với giá hơn 1 triệu”.

Các NXB cũng như các trang thương mại điện tử đã áp dụng một số cách để hạn chế tình trạng giành mua để bán lại, tạo cơ hội để truyện đến được với nhiều người hâm mộ nhất. Chẳng hạn quy định mỗi người chỉ mua một bản khi mua trực tiếp, hay các trang thương mại điện tử sẽ lọc user (người dùng), hủy những tài khoản đặt mua một bản với số lượng nhiều. Dù vậy, tình hình vẫn không khả quan hơn.

Cộng đồng đam mê truyện tranh còn đang bị “xấu mặt” bởi một số cách hành xử kém văn minh khi mua truyện. Chẳng hạn với các lần camping, thường có một người đứng ra như “nhóm trưởng”, chủ động phát số điểm danh theo thứ tự có mặt, trùng với thứ tự ưu tiên mua truyện. Thế nhưng, nhiều người không đồng tình khi cho rằng đây là hành động tự phát, không phải người của nhà sách, tranh cãi gây mất trật tự.

Tình trạng in lậu, sao chép cũng đang xuất hiện trở lại. Đã từng có trường hợp một cá nhân in lậu đến hơn trăm bản bìa rời “Chú thuật hồi chiến” sau đó khoác vào bản thông thường, mặc nhiên bán ra thị trường với lý do: Không mua được bản gốc thì chỉ còn cách… in lậu. Các NXB truyện tranh của Nhật rất chú trọng khâu bản quyền. Họ rất chọn lọc, chỉ giao cho các đơn vị lớn (NXB Kim Đồng, NXB Trẻ và IPM) các bản quyền “hot”. Đã có thời gian họ loại Việt Nam khỏi thị trường chuyển nhượng bởi việc in lậu tràn lan.

Nhưng việc giữ hình ảnh đẹp, văn minh của cộng đồng yêu thích truyện tranh có vẻ như đang bất khả thi khi vẫn còn hiện tượng “găm hàng”, mua đi bán lại với giá “cắt cổ” ngay ngày đầu phát hành, in lậu… Bằng cách tẩy chay không giao dịch với những đối tượng này, những độc giả thực thụ, kiên nhẫn chắc chắn rồi cũng sẽ được sở hữu các tác phẩm mình yêu thích và góp phần tạo ấn tượng đẹp trong mắt giới xuất bản quốc tế.