Doanh nghiệp công nghệ “xắn tay” phát triển nông nghiệp

Hiện thực hóa khát vọng nông nghiệp số

Ông Nguyễn Tuấn Huy, Trưởng ban Chuyển đổi số - Tổng công ty Viễn thông MobiFone thông tin, MobiFone dự kiến cung cấp ba nền tảng trọng điểm: MobiEdu: phân tích dữ liệu học tập, dự báo nhu cầu nhân lực cho khu công nghiệp; MobiAgri: truy xuất nguồn gốc Nhãn lồng Hưng Yên, dự báo mùa vụ và giá nông sản; Smart Travel: phân tích dữ liệu du khách, tối ưu hoạt động quảng bá du lịch.  “Đây không chỉ là công nghệ, mà là công cụ phát triển kinh tế - xã hội. Mỗi mùa vụ, mỗi hành trình, mỗi giao dịch đều sinh ra dữ liệu; khi được kết nối và xử lý đúng cách, dữ liệu sẽ trở thành nguồn thu mới cho địa phương”, ông Nguyễn Tuấn Huy khẳng định.

Theo ông Trần Hữu Hoàng, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu lớn, Tập đoàn VNPT, “VNPT Green đang đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng khung kiến trúc và chiến lược dữ liệu ngành nông nghiệp. Đặc biệt với phần dữ liệu giống cây trồng, chúng tôi tận dụng công nghệ AI và blockchain để đảm bảo quản trị dữ liệu chất lượng, minh bạch”.

Hiện, VNPT GREEN cung cấp giải pháp số toàn diện cho nông nghiệp, từ quản lý trang trại, thu mua, nhà máy đến phân phối, giúp sản xuất minh bạch và truy xuất nguồn gốc dễ dàng. Giải pháp này áp dụng công nghệ tiên tiến, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế như Đạo luật EUDR, đồng thời số hóa vùng trồng và xây dựng bản đồ số nông sản, hỗ trợ hoạch định chính sách và quản lý hiệu quả. Nhờ VNPT GREEN, từng mảnh vườn, thửa ruộng hay gốc cây đều được số hóa, giúp hợp tác xã xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị nông sản và khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Người nông dân có thể theo dõi toàn bộ quá trình gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch ngay trên điện thoại, đảm bảo minh bạch, khoa học và sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu truy xuất.

Ông Nguyễn Đức Hùng Linh, Phó tổng Giám đốc AgriS, nhận định Hưng Yên là địa phương có điều kiện lý tưởng để thí điểm mô hình nông nghiệp dựa trên dữ liệu. Với đất đai màu mỡ, vùng trồng cây ăn quả nổi tiếng như nhãn lồng Hưng Yên, cùng vùng lúa chất lượng cao nằm trong tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tỉnh có đầy đủ lợi thế về địa lý, hạ tầng logistics và sự hỗ trợ của chính quyền để trở thành hình mẫu quản trị nông nghiệp hiện đại.

AgriS đề xuất hai mô hình ứng dụng dữ liệu cụ thể: Với cây nhãn: sử dụng AI và dữ liệu viễn thám để theo dõi sinh trưởng, dự báo sản lượng, cảnh báo sâu bệnh, đồng thời xây dựng hồ sơ truy xuất nguồn gốc điện tử phục vụ xuất khẩu sang Nhật Bản, EU, Hàn Quốc.

Với cây lúa: Triển khai cảm biến IoT giám sát độ ẩm, pH, dinh dưỡng đất theo thời gian thực, giúp giảm 13-20% chi phí đầu vào và nâng cao năng suất bền vững. “Các dữ liệu thu thập được không chỉ phục vụ sản xuất mà còn làm nền tảng phát triển tín dụng xanh và bảo hiểm nông nghiệp minh bạch. Khi có dữ liệu rõ ràng về canh tác, sản lượng và rủi ro khí hậu, ngân hàng và tổ chức tài chính có thể đánh giá tín dụng chính xác hơn, mở ra cơ hội vay ưu đãi cho nông dân và hợp tác xã”, ông Nguyễn Đức Hùng Linh nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Đức Hùng Linh khẳng định, AgriS cam kết đồng hành cùng Hưng Yên triển khai thí điểm theo nguyên tắc “thực địa trước - báo cáo sau”, chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ các vùng nguyên liệu đã áp dụng công nghệ, hướng tới mục tiêu Net Zero 2035 với 100% năng lượng tái tạo, 95% nước thải tái sử dụng và chuỗi sản xuất đạt chuẩn nông nghiệp tuần hoàn.

Theo ông Hùng Linh, đề án “Hiện đại hóa - Số hóa ngành nông nghiệp trên nền tảng ESG và Dữ liệu” không chỉ là dự án công nghệ, mà là chiến lược phát triển vì con người và sinh kế nông thôn. “Dữ liệu không phải khái niệm kỹ thuật, mà là năng lực quản trị - là chìa khóa để Việt Nam xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, bền vững và có sức cạnh tranh toàn cầu”, ông Linh nhấn mạnh.

AgriS tin rằng với sự chỉ đạo của Chính phủ, sự phối hợp của các bộ, ngành, và sự đồng hành của các địa phương như Hưng Yên, Việt Nam hoàn toàn có thể tiên phong khu vực trong xây dựng nền kinh tế dữ liệu nông nghiệp, nơi người nông dân không chỉ là người sản xuất, mà là chủ thể làm chủ và hưởng lợi từ chính dữ liệu của mình.

Tương tự, ông Nguyễn Phi Nghị, Giám đốc Khối Doanh nghiệp MISA cho biết, MISA đang hỗ trợ tỉnh Hưng Yên phát triển nền kinh tế dữ liệu, giúp cơ quan Nhà nước và doanh nghiệp ra quyết định nhanh chóng, chính xác dựa trên dữ liệu. Các giải pháp Make in VietNam của MISA bao gồm: MISA AMIS & trợ lý số MISA AVA: số hóa hoạt động doanh nghiệp, tập trung dữ liệu quản trị, tối ưu vận hành và phân tích báo cáo. MISA Lending: tích hợp dữ liệu tài chính và hóa đơn để chấm điểm tín dụng, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh chóng, minh bạch. MISA iGOV: hỗ trợ cơ quan nhà nước quản trị hành chính thông minh, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và kết nối với dữ liệu quốc gia. Đến nay, hơn 7.600 doanh nghiệp, gần 2.000 cơ quan nhà nước và 1.200 hộ kinh doanh tại Hưng Yên đã sử dụng các giải pháp của MISA, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, vận hành và thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững. MISA cam kết tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng các giải pháp số toàn diện, giúp Hưng Yên tận dụng tối đa tiềm năng của dữ liệu để phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Phạm Tuấn Anh, Ủy viên Mạng lưới Chuyên gia Dữ liệu Toàn cầu (VDEN), cho rằng Hưng Yên rất gần Hà Nội, đang hội tụ nhiều lợi thế chính trị, tài nguyên và đặc biệt là “dữ liệu sống” - yếu tố quan trọng để bứt phá trong kỷ nguyên số.

Theo ông Phạm Tuấn Anh, yếu tố quyết định cho sự thành công không chỉ nằm ở việc sở hữu dữ liệu thô, mà quan trọng hơn là khả năng quản trị và khai thác dữ liệu đó. Khi biết cách biến dữ liệu thành tài sản - thành một nền kinh tế dữ liệu thực thụ - chúng ta mới có thể tạo ra giá trị, xây dựng chính sách hiệu quả và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Để dữ liệu thật sự trở thành nguồn lực sản xuất mới, điều tiên quyết là quản trị và tuân thủ dữ liệu một cách chuẩn mực, đồng thời khuyến khích chính sách đổi mới và các vườn ươm sáng tạo. “Hưng Yên hoàn toàn có thể trở thành một trong những địa phương tiên phong về đổi mới sáng tạo và kinh tế dữ liệu quốc gia”, ông Phạm Tuấn Anh nói.

Dữ liệu “mỏ vàng” của nền kinh tế số

Tại diễn đàn Diễn đàn Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo & Chuyển đổi số tỉnh Hưng Yên mới đây, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương - Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia nhấn mạnh: Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược hàng đầu, hướng tới mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm ít nhất 30% GDP, và đến năm 2045, Việt Nam thuộc top 30 quốc gia dẫn đầu về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương khẳng định: “Dữ liệu là ‘dầu mỏ mới’ của thế kỷ XXI, là ‘trái tim’ của chuyển đổi số và ‘bộ não’ của kỷ nguyên vươn mình, thịnh vượng của dân tộc”.

Dữ liệu được ví như “nguồn dầu mỏ” của nền kinh tế số, và Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia cùng tỉnh Hưng Yên vừa công bố Kiến trúc dữ liệu tỉnh - một dấu mốc quan trọng không chỉ về mặt nghiên cứu khoa học mà còn trong việc xây dựng nền tảng công nghệ ứng dụng thực tiễn tại địa phương. Cùng với việc công bố kiến trúc dữ liệu, Hiệp hội đã giới thiệu các nền tảng công nghệ do người Việt ươm tạo, như nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, giúp các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp tại Hưng Yên, dễ dàng truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Những nền tảng này không chỉ mang lại sự minh bạch, nhanh chóng trong truy xuất dữ liệu mà còn cung cấp cho chính quyền địa phương dữ liệu “sống”, sạch, đầy đủ và cập nhật theo thời gian thực, hỗ trợ quản lý kinh tế hiệu quả, linh hoạt hơn.

 “Hạ tầng số ngày nay không chỉ là đường truyền hay thiết bị, mà là hệ mạch của nền kinh tế hiện đại. Trong hệ mạch ấy, dữ liệu chính là dòng máu nuôi sống mọi hoạt động. Đây là thời điểm vàng để các địa phương mạnh dạn chuyển sang kinh tế dữ liệu nếu muốn bứt phá trong giai đoạn tới”, ông Nguyễn Tuấn Huy nhấn mạnh.

Theo ông Huy, thế giới đang bước vào kỷ nguyên mà dữ liệu được coi là “tài sản chiến lược thứ năm”, sánh ngang đất đai, lao động, vốn và năng lượng. Không chỉ phục vụ ra quyết định, dữ liệu còn trực tiếp tạo ra giá trị kinh tế, trở thành hàng hóa có thể giao dịch trên các sàn dữ liệu - mô hình đã phổ biến tại Singapore, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu.

Ông Huy cho rằng Hưng Yên có lợi thế đặc biệt trong hành trình này: nằm ở trung tâm vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, hạ tầng công nghiệp phát triển nhanh với 43 khu công nghiệp quy hoạch, 18 khu hoạt động, và mạng 5G phủ sóng toàn tỉnh. “Hưng Yên có đủ bốn nguồn dữ liệu vàng - công nghiệp, nông nghiệp, du lịch và dân cư - cùng hạ tầng số mạnh mẽ. Đó là nền tảng lý tưởng để hình thành nền kinh tế dữ liệu địa phương”, ông Huy nhận định.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Trần Hữu Hoàng cũng cho rằng, dữ liệu chính là “mỏ vàng” của nền kinh tế số, đặc biệt với các tỉnh có nền nông nghiệp phát triển như Hưng Yên - nơi sở hữu nhiều đặc sản như nhãn lồng, vùng lúa, thủy sản… đây là tài nguyên vô giá để khai thác. Song, ông Hoàng cho rằng, “khai thác dữ liệu nông nghiệp cần đảm bảo tính chính xác, sạch và đồng bộ để biến “quặng thô” thành vàng, trở thành tài sản giá trị thực sự”.

Hưng Yên được xem là địa phương tiên phong trong xây dựng trung tâm dữ liệu cấp tỉnh, với khả năng quản lý và thấu hiểu người dân, doanh nghiệp một cách toàn diện, tạo nên bức tranh 360 độ hỗ trợ hiệu quả cho phát triển kinh tế - xã hội. “Việc tổ chức diễn đàn Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo & chuyển đổi số quy mô lớn là bước tiến quan trọng, mở ra cơ hội để các tỉnh tham gia sâu hơn vào cuộc chơi quản trị và khai thác dữ liệu cho hoạt động kinh doanh và điều hành”, ông Hoàng chia sẻ. Bài toán đặt ra là làm sao để các địa phương, vốn gần dân nhất, trở thành trung tâm chuyển đổi số hiệu quả trong bối cảnh đất nước đang phát triển mạnh mẽ.

Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, ông Huy cho biết MobiFone sẵn sàng đồng hành cùng tỉnh trong việc xây dựng Hung Yen Data Hub - trung tâm dữ liệu tích hợp cấp tỉnh, đóng vai trò “trái tim của hệ sinh thái dữ liệu”. Trung tâm này sẽ kết nối và khai thác dữ liệu từ 5 lĩnh vực trọng điểm: giao thông, nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, giáo dục - lao động, phục vụ chính quyền, doanh nghiệp và người dân một cách minh bạch, an toàn.

Ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh: Nếu trước đây vốn, đất đai và tài nguyên là yếu tố then chốt cho sự phát triển, thì ngày nay, tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo mới chính là nền tảng vững chắc cho tương lai. Ông Hải khẳng định việc xây dựng nền kinh tế dữ liệu không chỉ là xu thế mà là lựa chọn chiến lược của Hưng Yên, hướng tới phát triển bền vững dựa trên tri thức và công nghệ.