Đi về phía hừng đông

• Không để nạn nhân bị tổn thương thêm lần nữa

Tôi gặp Tạ Ngọc Vân năm 2007. Sau khi đọc bài viết về 3 đứa trẻ ở Hà Nội không được đến trường vì không có giấy khai sinh, Vân đến tòa soạn tìm tôi. Lúc đó cậu là sinh viên luật mới ra trường. Vân hỏi tôi chi tiết về nhân vật trong bài viết và bày tỏ sẽ giúp làm giấy tờ pháp lý cho bọn trẻ. May sao, Vân chưa kịp hỗ trợ thì mọi việc đã được giải quyết. Thành ủy Hà Nội chỉ đạo chính quyền và các ban, ngành có liên quan giải quyết gấp vụ việc báo nêu.

Tròn một tuần sau, 3 đứa trẻ được đến trường. Đó là kỉ niệm vui trong đời làm báo của tôi. Và bài báo ấy chính là cơ duyên cho tôi và Vân quen biết nhau. Lúc đó tôi cũng không tưởng tượng được, tinh thần sống vì cộng đồng của cậu thanh niên trẻ chân chất ấy cùng các cộng sự đã khiến bao người nể phục với hành trình cứu hàng nghìn nạn nhân bị lừa bán, lạm dụng tình dục.

Luật sư Tạ Ngọc Vân điều phối một cuộc giải cứu từ trung tâm Rồng Xanh tại Hà Nội. Ảnh do Tổ chức Rồng Xanh cung cấp.

Đêm Hà Nội

Mặt hồ Thiền Quang lấp loáng ánh đèn. Thưa thớt vài bóng người vật vờ trên hàng ghế đá phía mặt đường Trần Nhân Tông. Một thiếu niên ngơ ngác chừng như lần đầu xuất hiện tại đây. Gã đàn ông hơn bốn chục tuổi rà xe SH tiến đến tiếp cận, rủ cậu về nhà chơi. Ở nhà gã, cậu thiếu niên được cho ăn, cho tiền nhưng bị ép quan hệ tình dục đồng giới...

Câu chuyện đó được Tạ Ngọc Vân nhớ lại khi nhắc đến thời gian anh cùng tổ chức Rồng Xanh giúp đỡ trẻ em đường phố. Gia đình cậu thiếu niên đã tìm anh nhờ tác động tâm lý giúp họ đưa con trở lại trường. Đó chỉ là một trong vô vàn câu chuyện mà anh “nhặt” được trong hành trình đưa trẻ đường phố về mái ấm của mình. Tạ Ngọc Vân cùng các cộng sự ở Rồng Xanh luôn bận rộn với công việc giúp đỡ trẻ đường phố ở Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh,... dạy học, tạo nghề cho chúng.

Và chuyện của T, đứa trẻ ở Thanh Hóa, khi nó đang ngồi góc tối mải ngắm thứ ánh sáng ma mị nơi đô hội lách qua tán lộc vừng chiếu xuống mặt hồ. Chợt nó giật mình bởi một người đàn ông mảnh mảnh, trắng trắng. Ông ta xưng “cô” với nó: “Cô bảo này, chịu khó đi xách đồ cho cô, sẽ có chỗ ăn nghỉ rồi có tiền chơi game”. Lời đề nghị thật hấp dẫn đối với một đứa trẻ vạ vật ở đường phố, lúc no lúc đói. Nó gật đầu cái rụp.

Gã đó là H.V.L (L đã ra tù sau bản án 4 năm tù giam) làm nghề bói dạo. T lẽo đẽo xách đồ cho ông ta. Cậu được cơm nước đầy đủ, được cưng chiều, ôm ấp, vuốt ve. Vào một đêm cậu đang say sưa ngủ trên ghế đá, một bàn tay kéo khóa quần cậu. T choàng tỉnh, nhận ra ông L. Cậu bỏ chạy.

Không tỉnh táo giống T, một số đứa trẻ khác vì lời dụ dỗ ngon ngọt, hứa hẹn cho tiền chơi game nên đã ngoan ngoãn phục tùng H.V.L. Ông ta cho tiền bọn trẻ, đưa chúng về nhà nghỉ và lạm dụng tình dục.

Những bí mật động trời mà bọn trẻ lang thang cất giấu rồi một ngày Tạ Ngọc Vân cũng dần khai thác được. Anh lang thang với nhóm trẻ, điều tra hành vi của hắn. Càng điều tra về gã thầy bói này, Vân càng quyết tâm phải lật bộ mặt thật của lão ta. Và rồi, sau bao công sức, Vân đã giúp công an bắt quả tang khi H.V.L đang cưỡng bức một bé trai trong nhà nghỉ trên đường Giải Phóng, Hà Nội vào đêm 9-3-2014. Vân có mặt tại phiên tòa xét xử gã ta với tư cách luật sư tình nguyện bảo vệ quyền lợi cho trẻ bị hại.

Sau sự việc đó, Vân cùng các cộng sự tiếp tục phát hiện các đối tượng cả người Việt nam và nước ngoài lạm dụng tình dục đồng tính trẻ em nam. Họ đã làm việc với các cơ quan chức năng để bắt giữ nhiều đối tượng khác như: Vadim Scott Benderman, RomanZmajkovic... “Khi xử lý các đối tượng, chúng tôi đã phát hiện ra những kẽ hở pháp lý liên quan đến việc xử lý xâm hại tình dục trẻ em nam nên đã kiến nghị nhiều nơi và tham gia góp ý kiến sửa đổi những quy định của Bộ luật Hình sự liên quan đến tội phạm xâm hại trẻ em có khách thể là nam giới”, Tạ Ngọc Vân chia sẻ.

Nhiều đứa trẻ mà Vân cùng Rồng Xanh giúp đỡ năm xưa giờ đã thành đạt, nhiều người quay trở lại hỗ trợ Rồng Xanh tiếp tục công việc giải cứu, giúp đỡ nạn nhân của tội phạm buôn người.

Đêm xứ người

Một khuya, Tạ Ngọc Vân nhận được cuộc điện thoại. Cô gái nói giọng run rẩy: “Anh Vân ơi, cứu em!”. Đầu số hiện mã quốc gia của Trung Quốc. Vân hỏi dồn: “Em đang đâu? Liên lạc lại bằng cách nào?...”. Với kinh nghiệm giải cứu nhiều phụ nữ bị bán sang Trung Quốc, Vân biết, có người chỉ vừa lén gọi về là bị chặn lại nên phải tranh thủ từng phút giây nói chuyện. Cô giới thiệu mình là Lò Thị Th, ở Điện Biên, bị lừa bán sang Trung Quốc. Th bị chuyền tay qua nhiều người đàn ông rồi mới tới gã chồng bây giờ. Hắn ta mua cô với giá 180 triệu đồng Việt Nam nên cô phải làm việc để trả nợ. Thiếu tiền, hắn bắt cô đi bán dâm kiếm thêm, đánh đập cô không thương tiếc. Với những cô gái bị bán sang biên giới làm nô lệ ở xứ người như Th, ngày chẳng khác đêm. Cuộc sống tăm tối, tủi nhục của thân phận nô lệ không cho họ nhìn thấy ánh sáng ngày trở về quê hương.

Kế hoạch giải cứu bắt đầu từ việc tìm hiểu thông tin từ gia đình Th. Vân đi Điện Biên, lấy được bức ảnh cô gái để nhận diện rồi mới qua biên giới. Nhưng, anh cần địa chỉ nơi ở của Th. Một cuộc gọi của Th từ máy cố định mà Vân đã chờ lâu cuối cùng cũng đến. Anh mừng như bắt được vàng, rồi nhờ một người bạn bên đó xác định địa điểm cuộc gọi, đó là một tiệm massage trá hình ở thành phố Giang Tô.

Một đêm tháng 5-2013 ở Giang Tô. Sau rất nhiều khó khăn, trắc trở, với đủ phương án được thay đổi liên tiếp để lừa bọn đầu gấu bảo vệ tiệm massage, anh đã đưa được Th lên taxi. 3 ngày đêm ròng rã trên đường, đổi xe nhiều lần, cả hai về được Móng Cái, Quảng Ninh. Cuộc giải cứu như một giấc mơ xa vời mà Th tưởng như không bao giờ thành hiện thực.

Đó là một trong rất nhiều nạn nhân mà Vân giải cứu thành công. Anh đã cùng Rồng Xanh tham gia bảo vệ quyền và lợi ích của hơn 100 nạn nhân tại 85 phiên tòa xét xử tội phạm mua bán người. Đối tượng bị kết án thấp nhất là 4 năm tù và cao nhất là 30 năm tù. Các phiên tòa không chỉ góp phần đòi lại công lý cho nạn nhân mà còn là lời cảnh báo nghiêm khắc những đối tượng mua bán người. Từ đó góp phần răn đe, phòng ngừa chung cho toàn xã hội.

Ánh sáng của ngày mới

Hơn 10 năm biết Vân, thi thoảng liên lạc thì lần nào anh cũng kể cho tôi một vụ mới với nạn nhân mới mà anh và các thành viên của Rồng Xanh đang trên hành trình giải cứu. Mỗi chuyến giải cứu thành công đều có sự phối hợp nhịp nhàng, hỗ trợ kịp thời của lực lượng Công an, bộ đội biên phòng và các cơ quan hữu quan. Đặc biệt, 2 năm trở lại đây, khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành thì càng có nhiều phụ nữ từ bên kia biên giới khao khát trở về. Kết hợp với Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an và công an, biên phòng một số tỉnh biên giới hai nước Việt Nam, Trung Quốc, anh cùng các cộng sự ở Tổ chức Rồng Xanh nỗ lực không mệt mỏi để đưa các nạn nhân của tội phạm buôn người trở về.

Một ngàn có lẻ nạn nhân được cứu thoát là ngần ấy câu chuyện. Không thể đếm được những đêm mất ngủ, những cuộc gọi, những chuyến đi ròng rã, những kế hoạch mạo hiểm... Điều gì đã khiến người đàn ông sinh năm 1982 có một “gia tài” tới tận 15 năm tự nguyện xông pha vạn dặm với đầy rẫy hiểm nguy để giải cứu phụ nữ và trẻ em khỏi tình trạng nô lệ?

Tạ Ngọc Vân chia sẻ: “Tôi đã tận mắt chứng kiến những tội ác ghê rợn mà tội phạm mua bán người gây ra cho các nạn nhân. Có những nạn nhân bị xâm hại đến bị thần kinh, rùng mình nghe lời các em kể về những hình phạt man rợ khi chạy trốn bị bắt lại, bị bán nhiều năm trời, bố mẹ mất không được nhìn mặt, anh em cưới không được về dự, quãng đời đẹp nhất bị giam cầm, sống với người không thương yêu...

Tôi cũng cảm nhận những nỗi đau khi làm việc với những người cha, người mẹ dành hàng năm trời (thậm chí rất nhiều năm) tuyệt vọng tìm những đứa con bị mất tích, không biết còn sống hay đã chết, không ngày nào không khóc, không một cái tết trọn vẹn. Tôi cũng may mắn được thấy ý chí mạnh mẽ của các nạn nhân, khát khao được tự do, được trở về của họ luôn làm tôi mất ngủ, những giọt nước mắt hạnh phúc nhất khi những gia đình được đoàn tụ. Những niềm vui đoàn tụ là nguồn cảm hứng để tôi mỗi ngày tiếp tục nỗ lực đưa được nhiều nạn nhân hơn trở về với gia đình và đồng hành cùng họ trong hành trình dài đòi lại công bằng, công lý và trừng trị các đối tượng buôn người”.

Một cuộc điện thoại báo tin, một dòng thông báo tìm người mất tích... là một hành trình giải cứu lại bắt đầu. Ngay cả lúc này đây, anh vẫn cùng những người bạn đồng chí hướng lao vào đêm đen, giúp nạn nhân kết thúc chuỗi ngày tăm tối. Khi anh nắm được tay một nạn nhân, là khi ấy họ được trở về nhà. Để với họ, phía trước là hừng đông.

“Mỗi chuyến giải cứu là kết quả và nỗ lực của một tập thể làm việc tận tâm, không mệt mỏi. Đó là những luật sư, điều phối viên các dự án, là cộng tác viên, nhân viên xã hội, nhân viên tâm lý, nhân viên hậu cần... là Giám đốc Tổ chức Rồng Xanh - Michael Brosowski. Đặc biệt, chúng tôi sẽ không đạt được mục tiêu nếu không được sự giúp đỡ và phối hợp giải cứu của Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an, công an, bộ đội biên phòng các tỉnh biên giới và rất nhiều người đã hướng dẫn, hỗ trợ, tài trợ trong thầm lặng. Những người giúp đỡ thầm lặng đó không cần cảm ơn và không thể cảm ơn nhưng tôi và nhiều người biết rằng mỗi niềm vui đoàn tụ, mỗi phiên tòa thành công, mỗi cuộc đời thay đổi... đều có những đóng góp của những con người tuyệt vời ấy”. Tạ Ngọc Vân Nhân viên Rồng Xanh thăm một nạn nhân của nạn mua bán người sau khi được giải cứu. Ảnh do Tổ chức Rồng Xanh cung cấp.