Đằng sau vụ kiện 7 tỷ USD vi phạm hợp đồng khí đốt Nga-Ukraine

Dư luận, nhất là giới chuyên môn ở Nga và Ukraine đặc biệt quan tâm tới thông tin trên tờ Financial Times của Anh số ra ngày 26/1 khi dẫn nguồn tin của Chính phủ Ukraine cho biết: Tập đoàn khí đốt quốc gia Gazprom của Nga đã yêu cầu Ukraine phải trả cho Nga 7 tỷ USD vì vi phạm các cam kết nhập khẩu khí đốt.

Được biết, Gazprom đã gửi hóa đơn trị giá 7 tỷ USD cho Ukraine, trong đó khẳng định khối lượng khí đốt mà Ukraine nhập của Nga trong năm 2012 thấp hơn so với con số nêu trong các hợp đồng đã ký giữa hai nước. Việc này diễn ra đúng thời điểm Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovich chuẩn bị lên đường đi dự Diễn đàn kinh tế Davos và dự lễ ký hợp đồng khí đốt với Công ty Royal Ducht-shell.

Tờ Financial Times cho biết, tập đoàn khí đốt quốc gia Naftogaz của Ukraine không có ý định trả cho Gazprom số tiền kể trên và tuyên bố sẽ đưa vụ việc ra Tòa án trọng tài quốc tế.

Cách đây hơn 1 năm (30/8/2011), Thủ tướng Ukraine Nikolai Azarov cho biết, Kiev đã sẵn sàng khởi kiện Moskva để hủy hợp đồng mua bán khí đốt ký năm 2009 mà Ukraine cho là bất lợi cho nước này.

Khi đó, Ukraine cho rằng, mặc dù Nga đã hạ 30% giá bán khí đốt cho Ukraine (nhưng không quá 100 USD/1.000m3) sau khi hai nước ký hiệp định gia hạn sự có mặt của Hạm đội Hắc Hải Nga tại căn cứ Sevastopol của Ukraine thêm 15 năm (2017-2032), nhưng giá khởi điểm mà Nga quy định (450 USD/1.000m3) vẫn quá cao.

Đằng sau vụ kiện 7 tỷ USD vi phạm hợp đồng khí đốt Nga-Ukraine ảnh 1
Đường ống dẫn khí Nga-Ukraine.

Nhưng Nga vẫn khẳng định, hợp đồng mua bán khí đốt đã ký với Ukraine là hợp pháp và đáp ứng các tiêu chuẩn luật pháp quốc tế. Hơn 4 năm trước (19/1/2009), Gazprom đã ký với Naftogaz 2 hợp đồng về mua bán khí đốt và trung chuyển khí đốt từ Nga qua Ukraine sang Tây Âu giai đoạn 2009-2019. Nhưng sau đó, với sự hỗ trợ của Ủy ban châu Âu (từ 19/3/2012), đại diện của Ukraine đã bắt đầu đàm phán mua khí đốt của Slovakia, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ.

Bởi giá bán "nhiên liệu xanh" từ các nước thành viên Liên minh châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ thấp hơn so với giá mua bán khí đốt theo hợp đồng ký năm 2009 giữa Naftogaz và Gazprom tới 30-40 USD/1.000m3. Giới truyền thông đưa tin, Kiev đã quyết định đàm phán mua khí đốt với Slovakia, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ sau khi không thuyết phục được Moskva giảm bớt giá mua khí đốt mà theo hợp đồng ký năm 2009 lên tới 416 USD/1.000m3.

Hơn 1 năm trước (tối 20/2/2012) tại Kiev, Chủ tịch Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga, ông Sergey Naryshkin cho biết, Bộ Năng lượng Nga đã chuyển cho các đồng nghiệp Ukraine dự thảo hợp đồng mới về mua bán khí đốt. Cho dù trước đó (12/1/2012), Gazprom đã bác yêu cầu của Ukraine nhằm giảm lượng khí đốt nhập khẩu mà nước này đã ký với Nga trước đó.

Được biết, Ukraine muốn giảm lượng khí đốt nhập khẩu của Nga từ 40 tỷ m3 năm 2011 xuống 27 tỷ m3 trong năm 2012, nhưng Moskva cho rằng, con số này quá thấp, đồng thời theo hợp đồng đã ký thì hai bên không được phép thay đổi quá 20% khối lượng cho phép hằng năm. Theo hợp đồng năm 2012, Nga tiếp tục cung cấp cho Ukraine 58 tỷ m3 khí đốt, vì vậy mức giảm xuống 27 tỷ m3 là vi phạm các điều khoản đã ký.

Nhưng Naftogaz lại cho rằng, Ukraine có quyền giảm lượng nhập khẩu khí đốt trong bối cảnh ngân sách quốc gia khá eo hẹp. Hơn 16 tháng trước (2/9/2011), Thủ tướng Ukraine Mykola Azarov từng tuyên bố, Kiev sẽ giải thể Naftogaz và sẽ xem xét lại toàn bộ hợp đồng đã ký, trong đó có hợp đồng về mua bán và trung chuyển khí đốt của Nga sang châu Âu.

Giới truyền thông đưa tin, chiều 11/1/2012, Bộ trưởng Năng lượng và Công nghiệp than Ukraine Yuri Boiko từng bất ngờ thông báo, năm 2012, Kiev chỉ mua của Nga 27 tỷ m3 khí đốt, nhưng Chủ tịch Hội đồng quản trị Gazprom, ông Aleksey Miller vẫn khẳng định, Ukraine phải thanh toán số tiền của 33 tỷ m3 khí đốt như đã thỏa thuận cho dù chỉ mua 27 tỷ m3.

Giới chuyên môn cho biết, theo hợp mua bán khí đốt ký năm 2009 và có giá trị 10 năm, hằng năm Kiev phải trả cho Moskva tối thiểu số tiền của 33 tỷ m3 "nhiên liệu xanh" bất kể khối lượng khí đốt nhận được trong năm là bao nhiêu và trong trường hợp có thay đổi, hai bên phải thông báo cho nhau trước 6 tháng.

Hơn 1 năm trước (29/12/2011), Thủ tướng Ukraine Mykola Azarov từng tuyên bố, Kiev có thể đưa Nga ra một tòa án quốc tế để phân xử nếu hai bên không thể đàm phán được hợp đồng cung cấp khí đốt với giá bán thấp hơn. Thủ tướng Mykola Azarov muốn hủy hợp đồng mua bán khí đốt mà cựu Thủ tướng Yulia Tymoshenko đã ký năm 2009. Giới truyền thông đưa tin, việc này diễn ra sau khi Moskva từ bỏ ý tưởng lôi kéo Ukraine gia nhập Liên minh thuế quan Nga-Belarus-Kazakhstan. Trước đó (30/6/2011), Chủ tịch Gazprom từng tuyên bố, Gazprom sẽ thảo luận về khả năng sửa đổi công thức tính giá khí đốt cho Ukraine sau khi thỏa thuận về việc sáp nhập giữa Gazprom và Naftogaz được ký kết.

Tuy là người bị cáo buộc có liên quan tới việc ký hợp đồng gây thiệt hại cho Ukraine, nhưng ngày 13/4/2011, cựu Thủ tướng Yulia Tymoshenko vẫn nhấn mạnh: việc thành lập liên doanh Naftogaz-Gazprom sẽ là sai lầm lớn nhất nếu việc này được Kiev thông qua

Lê Trịnh - Trọng Hậu

Các tin khác

Thượng viện Mỹ phê chuẩn nữ đại sứ đầu tiên tại Việt Nam

Thượng viện Mỹ phê chuẩn nữ đại sứ đầu tiên tại Việt Nam

Trang thông tin của Quốc hội Mỹ mới đây đưa tin, Thượng viện nước này hôm 18/5 (giờ địa phương) đã bỏ phiếu thông qua đề cử nhân sự, trong đó bà Jennifer Wicks McNamara được phê chuẩn làm Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, trở thành người phụ nữ đầu tiên sẽ giữ vị trí này.

Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa phát đi cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ thế giới bước vào một cuộc khủng hoảng dầu mỏ mới, khi lượng dự trữ dầu thương mại toàn cầu đang giảm với tốc độ chưa từng thấy, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng chiến lược, đồng thời mùa du lịch hè ở Bắc bán cầu đang đến gần.

Chuyên gia nêu nghi vấn lỗi thao tác trong vụ hai tiêm kích Mỹ va chạm

Chuyên gia nêu nghi vấn lỗi thao tác trong vụ hai tiêm kích Mỹ va chạm

Vụ va chạm giữa hai tiêm kích tác chiến điện tử EA-18G Growler của hải quân Mỹ tại bang Idaho cuối tuần qua đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận và giới chuyên gia quân sự. Dù toàn bộ phi hành đoàn đã thoát hiểm an toàn, nhiều nhận định ban đầu cho rằng sự cố có thể liên quan tới lỗi thao tác hoặc sai lệch trong quá trình duy trì đội hình biểu diễn trên không.

Tổng thống Mỹ ra chỉ thị vào phút chót về kế hoạch tấn công Iran

Tổng thống Mỹ ra chỉ thị vào phút chót về kế hoạch tấn công Iran

Theo Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18/5 (giờ địa phương) đã quyết định tạm hoãn kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran, dự kiến diễn ra trong ngày 19/5, để tạo thêm dư địa cho các nỗ lực đàm phán ngoại giao. Trong khi đó, phía Iran đã đưa ra đề xuất mới với Mỹ qua trung gian Pakistan.

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế vì đợt bùng phát Ebola tại châu Phi

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế vì đợt bùng phát Ebola tại châu Phi

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola mới nhất tại Cộng hòa dân chủ (CHDC) Congo và nước láng giềng Uganda là “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế”, sau khi virus này khiến gần 90 người thiệt mạng và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan trong khu vực.

Hai tiêm kích va chạm tại triển lãm hàng không Mỹ

Hai tiêm kích va chạm tại triển lãm hàng không Mỹ

Một buổi trình diễn hàng không gần căn cứ không quân Mountain Home ở bang Idaho, Mỹ đã bị hủy đột ngột ngày 17/5 (giờ địa phương) sau khi hai tiêm kích va chạm trên không rồi rơi xuống đất trong lúc biểu diễn.

UAV tấn công nhà máy điện hạt nhân UAE

UAV tấn công nhà máy điện hạt nhân UAE

Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) đã gây hỏa hoạn tại nhà máy điện hạt nhân Barakah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Mỹ và Iran chưa đạt được đột phá ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột kéo dài nhiều tháng qua.

Tehran có khả năng thu phí cáp internet ngầm qua Hormuz

Tehran có khả năng thu phí cáp internet ngầm qua Hormuz

Theo truyền thông Iran, nước này nhiều khả năng đang xem xét một đề xuất mang tính chiến lược, khẳng định chủ quyền dưới đáy biển tại eo biển Hormuz nhằm thu phí các tuyến cáp internet ngầm quốc tế. Giới quan sát nhận định, việc này sẽ có thể tạo đòn bẩy mới cho Iran trong bối cảnh căng thẳng khu vực ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran trước các biến số mới đa mặt trận

Xung đột Mỹ - Iran trước các biến số mới đa mặt trận

Chính quyền Mỹ và Israel dường như đang chuẩn bị cho khả năng nối lại chiến dịch tấn công quân sự táo bạo hơn nhằm vào Iran ngay trong tuần tới, bao gồm cả phương án triển khai đặc nhiệm trên bộ để thu giữ uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân của Tehran. Ngược lại, Iran bị nghi triển khai hàng loạt chiến dịch cơ hội, trong đó có vụ xâm nhập hệ thống giám sát nhiên liệu tại nhiều bang của Mỹ, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chiến tranh mạng nhằm vào hạ tầng năng lượng trọng yếu của nước này.

Rộ tin Israel hạ sát thủ lĩnh cánh quân sự phong trào Hamas tại Gaza

Rộ tin Israel hạ sát thủ lĩnh cánh quân sự phong trào Hamas tại Gaza

Trong thông cáo trên mạng xã hội X hôm 16/5, Bộ Tổng tham mưu Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố, binh chủng không quân của họ vừa hạ sát Izz al-Din al-Haddad, thủ lĩnh cánh quân sự cấp cao nhất của Hamas trong một cuộc không kích chính xác ở thành phố Gaza.

Tàu hỏa đâm xe buýt ở Bangkok, hơn 30 người thương vong

Tàu hỏa đâm xe buýt ở Bangkok, hơn 30 người thương vong

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Chuyên gia lý giải về trạng thái "hoà bình lạnh" giữa Mỹ và Trung Quốc

Chuyên gia lý giải về trạng thái "hoà bình lạnh" giữa Mỹ và Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Nga và Ukraine tiến hành trao đổi tù binh

Nga và Ukraine tiến hành trao đổi tù binh

Nga và Ukraine ngày 15/5 đã tiến hành trao đổi tù binh chiến tranh, mỗi bên trao trả 205 người, trong khuôn khổ một thỏa thuận liên quan tới lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày hồi đầu tháng này do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian.