Đã đến lúc thôi “xem chùa”?

Triển lãm Tranh Phan Cẩm Thượng đang diễn ra tại The Muse Space, 47 Tràng Tiền, Hà Nội với vé vào cửa là 100.000 đồng/lượt và tiếp đón không quá 10 người/lượt. Câu chuyện có hay không nên bán vé xem triển lãm nghệ thuật? một lần nữa khiến giới mộ điệu “dậy sóng”.

Vừa làm vừa… run

Chuyện bán vé xem triển lãm tranh của họa sĩ Phan Cẩm Thượng không phải là một ngoại lệ, vài không gian triển lãm tại TP Hồ Chí Minh hay Hà Nội vẫn thường bán vé vào cổng ở một số triển lãm. Tuy nhiên, giá vé cũng chỉ vài chục nghìn đồng, để bù vào chi phí tổ chức sự kiện khi kinh phí tài trợ eo hẹp hoặc phụ thu để khán giả dự triển lãm thoải mái với tiệc trà, thưởng thức thêm âm nhạc với các nghệ sĩ chơi piano, violin tăng thêm phần sang trọng…

Điều này xuất phát từ quan điểm, các tác phẩm mỹ thuật/nghệ thuật đương đại cũng là một mặt hàng, việc những người tổ chức và nghệ sĩ mong muốn khán giả có nhu cầu thưởng lãm nghệ thuật trả phí là chính đáng. Đó cũng là cách công chúng thể hiện sự tôn trọng lao động nghệ thuật của nghệ sĩ.

Đã đến lúc thôi “xem chùa”? -0
Bán vé hay mở cửa miễn phí vẫn là câu hỏi khiến giới hội họa Việt Nam trăn trở

Nhìn rộng ra các nước phát triển trên thế giới, triển lãm tranh đều được bán vé. Riêng tại nước ta, hoạt động này đã manh nha từ cách đây hàng chục năm, nhưng đến giờ vẫn trong tình trạng vừa làm vừa… run. Còn nhớ, năm 2010, triển lãm Restart của một nhóm nghệ sĩ Hà Nội, đã bán vé tượng trưng 5.000 đồng/người, nhưng có “khuyến mãi” bia hơi. Giá vé chỉ bằng hai ly trà đá, nhưng người mua lại được bia hơi thoải mái. Sau đó, chương trình nghệ thuật đương đại Recycle kết hợp body art và múa của Phương Vũ Mạnh, Đoàn Minh Hoàn và Vũ Nhật Tân, đã bán vé 150.000 đồng/người vào tháng 8-2013. Kết quả, chương trình chỉ bán được 53 vé nhưng nhóm họa sĩ phải hứng chịu cơn mưa trách móc từ bạn bè và đồng nghiệp.

Đến năm 2015, giới nghệ thuật đương đại tiếp tục được phen “dậy sóng” khi phải chi 250.000 đồng/vé nếu muốn vào cửa triển lãm Filter - Nghệ thuật đương đại Việt Nam của họa sĩ Lê Kinh Tài, Nguyễn Quang Vinh và điêu khắc gia Bùi Hải Sơn. Trước đó, đơn vị tổ chức đã hét mức giá 3,6 triệu đồng/cặp vé cho ngày khai mạc. Đây được cho là mức giá cao, thậm chí còn cao hơn cả vé xem phim, kịch… Theo đơn vị tổ chức, họ muốn gửi thông điệp, thưởng thức mỹ thuật không nên là sự miễn phí. Việc đến phòng xem triển lãm tranh phải được coi là một nhu cầu giải trí như đến rạp xem phim, đến nhà hát nghe nhạc.

Đã đến lúc thôi “xem chùa”? -0
Họa sĩ Lương Xuân Đoàn cho rằng bán vé xem nghệ thuật còn mới mẻ ở Việt Nam

Nhìn nhận về vấn đề này, họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam thận trọng cho rằng, hoạt động bán vé xem triển lãm rất phổ biến trên thế giới nhưng vẫn còn rất mới ở Việt Nam. Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn, nếu là triển lãm phục vụ công chúng, được tổ chức bởi các bảo tàng, kinh viện hoạt động phi lợi nhuận thì vé vào cửa là nguồn thu thiết yếu để trang trải chi phí tổ chức. Trường hợp xin được đủ tài trợ từ các quỹ văn hóa sẽ không bán vé. Nếu là phòng tranh tư nhân, mục đích để bán tranh, triển lãm của nghệ sĩ do phòng tranh đại diện tổ chức đều miễn phí.

Trong khi đó, thời buổi kinh tế thị trường, các họa sĩ muốn trưng bày tác phẩm đều phải chịu chi phí từ mặt bằng cho đến bánh trái phục vụ lễ khai mạc và lễ bế mạc. Với họa sĩ bán được tranh, thì chi phí ấy không đáng kể, nhưng với họa sĩ có kinh tế không mấy khá giả thì chi phí ấy cũng phải đắn đo.

“Trở lại The Muse Space, đây là phòng tranh tư nhân, mới, tổ chức triển lãm thương mại cho một nghệ sĩ kỳ cựu như họa sĩ, nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng, việc bán vé là quyền của phòng tranh và nghệ sĩ. Hiện tại, chúng ta chỉ có thể coi đây là một phép thử cho một thị trường hội họa trở nên sôi động trong thời gian tới”, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhận định.

Vì sao triển lãm mỹ thuật dễ “ế” vé?

Xưa nay, hoạt động triển lãm mỹ thuật ở Việt Nam thường trầm lắng, hay nói cách khác đây vẫn dừng lại như sinh hoạt nội bộ trong giới. Những triển lãm thường đông vui ngày khai mạc, với bạn bè, người thân đến chúc tụng. Nhưng sau đó lại “vắng như chùa bà Đanh”. Đó là lý do khiến nhiều người than ngắn thở dài: “Có mở cửa miễn phí mời gọi cũng chưa chắc ai xem, nói gì đến chuyện bán vé”.

Đã đến lúc thôi “xem chùa”? -0
Tác phẩm sắp đặt điêu khắc của Bùi Hải Sơn lấy cảm hứng và suy tư từ mùa màng, hạt lúa tại triển lãm năm 2015

Ở một góc độ khác, việc mua vé hoặc chi tiêu cho văn hóa nghệ thuật, cũng như xa xỉ phẩm nói chung được hình thành như một thói quen. Thói quen này sẽ không giống nhau cho từng lĩnh vực, thể loại. Chẳng hạn, nghe ca nhạc, xem phim, xem triển lãm danh họa… là trừu tượng, vậy phải mua vé để vào thưởng thức. Còn ở các phiên đấu giá nghệ thuật, triển lãm thương mại, bán bộ sưu tập… mục đích chính là mua - bán tác phẩm, sản phẩm. Việc bán vé gặp nhiều vấn đề nan giải.

Việc bán vé xem triển lãm vì thế mà được coi là “chảnh”, thậm chí là không tưởng. Phần lớn công chúng Việt Nam vẫn chưa có thói quen mua vé trong việc thưởng thức nghệ thuật. Chẳng vậy mà, có nhà sưu tập tranh thẳng thắn tuyên bố: “Đi mua xe hơi tiền tỷ, các cửa hàng có bán vé đâu, mua bức tranh có vài ngàn USD phải mất thêm tiền vé. Vậy họ muốn bán tranh hay bán vé?”.

Ý kiến này cũng không hẳn quá đáng. Như nhà nghiên cứu Lý Đợi, dù rất ủng hộ việc bán vé xem triển lãm nghệ thuật, nhưng ông vẫn thẳng thắn tuyên bố: “Với các tác giả đương thời, đã muốn bán tranh thì không nên bán vé, còn đã muốn bán vé thì không nên bán tranh”. Vì thực tế, không phải triển lãm nào cũng bán vé được. Không ít triển lãm tổ chức ra còn trông mong nhiều người đến xem cho vui. “Tại Sài Gòn cũng có vài không gian bán vé xem triển lãm, ý tưởng này nghe rất lành mạnh, văn minh. Nhưng do nhiều triển lãm và sự kiện chưa xứng tầm để bán vé, nên kết quả đã có không gian phải đóng cửa. Cho nên, việc bán vé xem triển lãm thương mại là một con dao 2 lưỡi, rất cần cảnh giác và tỉnh táo khi sử dụng”, nhà nghiên cứu Lý Đợi lưu ý.

Cân nhắc mô hình linh động

Theo khảo sát, phần đông giới họa sĩ, chuyên gia, nhà sưu tầm tranh thừa nhận, việc bán vé xem triển lãm nghệ thuật là một trong những chỉ dấu cho thấy sự chuyên nghiệp hóa thị trường nghệ thuật. Giám tuyển Ace Lê cho rằng, điểm hay của việc bán vé là ấn định sự tôn trọng với tác giả - tác phẩm và định vị nghệ sĩ ở một hạng mức xứng đáng.

Đồng thời, việc này cũng như một cách sàng lọc khán giả, đảm bảo số lượng người xem vừa đủ và không gian có tính tĩnh, phù hợp với phong thái tranh. “Hơn nữa, bán vé cũng là một chiến lược truyền thông tốt - chỉ riêng việc chúng ta phải bàn tán về nó cũng là một thành công”, nhà nghiên cứu Ace Lê cho hay. Song, không phải vì thế mà chúng ta có thể sao chép các công thức ở các mô hình triển lãm như các nước trên thế giới một cách máy móc.

Đã đến lúc thôi “xem chùa”? -0
Giám tuyển Ace Lê khẳng định bán vé cũng là một cách truyền thông

Giám tuyển Ace Lê gợi ý, với các triển lãm thương mại được đầu tư tử tế, để cân bằng nhu cầu hòa vốn tổ chức và quyền lợi khán giả, các phòng tranh, không gian tư nhân nên cân nhắc mô hình mang tính linh động. Chẳng hạn, vài ngày đầu, có thể mở cho những nhà đầu tư cụ thể (private sales), đặc biệt dành cho các khách quen và tiềm năng của phòng tranh tới xem. Phần lớn các ngày triển lãm sau đó thì bán vé như dự định. Vài ngày cuối thì mở cửa miễn phí, phục vụ các đối tượng công chúng yêu nghệ thuật khác như học sinh, sinh viên…

Đồng quan điểm, ông Đỗ Viết Tuấn – người có gần 10 làm công tác tổ chức triển lãm cho rằng với những khách hàng tranh tiềm năng, có thể đưa vào danh sách VIP để chăm sóc từ đầu. Hoặc mỗi kỳ triển lãm, dành ngày khai mạc mời khách tới xem, để có không gian riêng tư đúng chất nhà sưu tầm thích. “Với các đối tượng như sinh viên, học sinh… có thể làm tour tham quan riêng, đăng ký trước về số lượng, có thể có   curator (người phụ trách tuyển chọn các tác phẩm nghệ thuật trưng bày trong bảo tàng) và nghệ sĩ cùng tham gia”, ông Tuấn cho hay.

Đã đến lúc thôi “xem chùa”? -0
Tác phẩm “Nàng ấy” – màu tự nhiên trên giấy dó tại triển lãm mới đây của họa sĩ Phan Cẩm Thượng.

Nhìn xa hơn, họa sĩ Lương Xuân Đoàn thừa nhận, rất khó để có một giải pháp thỏa đáng, khi thị trường mỹ thuật trong nước vẫn chưa thật sự lớn mạnh và thói quen mua vé xem tranh của khán giả chưa nhiều. Việc bán vé hay không ở một triển lãm cũng là thách thức. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chúng ta khước từ một hướng đi mới cho mỹ thuật đương đại Việt Nam.

Hay nói như họa sĩ Lê Kinh Tài: “Đã đến lúc cần thay đổi cách nghĩ vào bảo tàng, xem phim, xem ca nhạc… thì phải mua vé, nhưng xem triển lãm ở gallery lại miễn phí. Bỏ tiền mua vé xem tranh cũng là một biểu hiện trân trọng và có trách nhiệm với các giá trị mới trong sáng tạo”.

Thảo Dung

Các tin khác

Sản xuất chip suy giảm, kinh tế châu Á chịu sức ép

Sản xuất chip suy giảm, kinh tế châu Á chịu sức ép

Kinh tế châu Á tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu chip và làn sóng đầu tư AI, song hoạt động sản xuất đang cho thấy dấu hiệu giảm đà tại nhiều thị trường lớn. IMF cảnh báo cú sốc năng lượng và khả năng đầu tư AI điều chỉnh có thể ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng.

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Khảo cổ học cung cấp tư liệu và căn cứ khoa học cho việc nhận diện, bảo tồn, phát huy di sản. Trong khi những nhiệm vụ ấy ngày càng cụ thể, ngành vẫn ít người theo học, nhiều địa phương thiếu nhân lực chuyên môn và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế.

Đi chùa online để… tích điểm?

Đi chùa online để… tích điểm?

Từ xếp hàng vào chính điện ảo đến làm nhiệm vụ tích điểm “công đức”, trào lưu đi chùa online đang đan xen nhu cầu tìm bình an với trải nghiệm giải trí. Đại diện Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn nhận công nghệ có thể hỗ trợ tu học nhưng không thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại chùa.

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.