Cựu Thủ tướng Israel Ariel Sharon qua đời ở tuổi 85

Tổng thống Mỹ Barack Obama coi ông Ariel Sharon là “nhà lãnh đạo đã dâng hiến cả đời cho đất nước Israel”. Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Israel tham dự đám tang của ông Ariel Sharon. Thủ tướng AnhDavid Cameron ca ngợi ông Ariel Sharon là nhà lãnh đạo quan trọng đã đưa ra quyết định dũng cảm cho hòa bình.

Nhân vật gây tranh cãi

Ông Ariel Sharon là một trong những nhà chính trị và quân sự tài ba, nhưng cũng gây nhiều tranh cãi nhất tại Israel bởi những biện pháp mạnh tay và cứng rắn của mình. Trong khi lãnh đạo nhiều quốc gia và Liên hợp quốc chia buồn với Israel, thì người dân Palestine lại ăn mừng sau khi ông Ariel Sharon qua đời.

Trong khi nhiều người Israel coi ông Ariel Sharon là anh hùng chiến tranh, thì cựu Bộ trưởng Palestine Ghassan Khatib cho rằng, trong suốt quãng đời của mình, ông Ariel Sharon đóng vai trò tiêu cực. Còn ông Jibril Rajoub, quan chức cấp cao của phong trào Fatah đã lên án cựu Thủ tướng là “một tên tội phạm” mà người Palestine muốn đưa ra xét xử như tội phạm chiến tranh.

Ông Ariel Sharon được đánh giá là nhân vật có ảnh hưởng lớn đối với lịch sử hiện đại Israel. Ông Ariel Sharon từng tham gia cuộc chiến giành độc lập của Israel năm 1948, có mặt trong cuộc xâm lược bán đảo Sinai năm 1956, chỉ huy một đội quân trong cuộc chiến Trung Đông năm 1967 và lãnh đạo quân đội chống lại quân đội các nước Arab dọc kênh đào Suez trong cuộc chiến Yom Kippur năm 1973. Sau khi Israel xâm chiếm Lebanon (năm 1982), ông Ariel Sharon bị mất chức Bộ trưởng Quốc phòng vì bị buộc tội gián tiếp liên quan đến vụ thảm sát người Palestine ở các trại tị nạn Sabra và Shatila tại Beirut.

Khi trở thành Thủ tướng Israel năm 2001, ông Ariel Sharon đã cho triển khai các khu định cư Do Thái trên lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, giam lỏng Tổng thống Palestine Yasser Arafat, nhưng lại là người quyết định rút 25 khu định cư Do Thái ra khỏi Bờ Tây và dải Gaza năm 2005, trao quyền tự trị cho người Palestine lần đầu tiên trong 38 năm. Người Palestine cáo buộc ông Ariel Sharon chịu trách nhiệm về cái chết của ông Yasser Arafat.

Ngày 7/3/2001, ông Ariel Sharon đã tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Israel sau khi được Quốc hội thông qua nội các gồm 8 đảng. Đây là nội các đầu tiên trong lịch sử chính trường Israel bởi nó được thành lập từ 8 đảng, do đảng Likud lãnh đạo. Hơn 2 năm sau (9/11/2003), ông Ariel Sharon đã nhận được sự đồng thuận của nội các Israel về việc đổi 400 tù binh người Palestine lấy 4 người Israel, trong đó người quan trọng nhất là Đại tá Elhanan Tannenbaum, tuy chỉ phụ trách công tác hậu cần của quân đội Israel, nhưng nắm nhiều bí mật quốc gia, nhất là trong lĩnh vực quân sự.

Sau Hiệp định Oslo năm 1993, tuy thừa nhận thực tế lịch sử, nhưng ông Ariel Sharon vẫn cương quyết phản đối việc Israel từ bỏ chủ quyền tại khu vực phía Đông Jerusalem. Ông Ariel Sharon đã thực hiện chuyến viếng thăm “hữu nghị” tới khu thánh địa ở phía Đông Jerusalem hôm 28/9/2000. Sau đó, một cuộc xung đột đã nổ ra và kéo dài khiến tiến trình hòa bình Trung Đông rơi vào bế tắc.

Nguồn gốc một cái tên

Theo người thân của ông Ariel Sharon, tên gọi của Thủ tướng thứ 11 của Israel là do ông Ben Guriow, cha đẻ của Nhà nước Israel, vị Thủ tướng đầu tiên của Israel đặt cho bởi tên thật của ông Ariel Sharon là Ariel Scheinermann.

Cậu bé Scheinermann sinh ngày 26/2/1928 trong một gia đình di cư người Nga. Vốn nổi tiếng nghịch ngợm ngay từ nhỏ, thích chơi những trò nguy hiểm và rồi một tai nạn đã ập xuống đầu cậu Scheinermann - đập đầu vào đá, máu chảy ướt áo, nhưng mẹ Scheinermann nhất định không chịu đưa con vào trạm xá gần đó, mà bế con chạy suốt đêm tới một trạm xá cách đó mười mấy cây số chỉ vì không thích trạm xá đó. Chính vì sự chậm trễ này nên vết sẹo mới hình thành, song điều đáng nói là cách xử thế của bố và mẹ đã gây một ảnh hưởng sâu sắc tới cậu bé Scheinermann - không thích chơi với những bạn cùng lứa, tính cách lầm lỳ, độc lập và quyết đoán.

Ngay từ nhỏ, Scheinermann đã tham gia hoạt động trong Tổ chức Tự vệ Do Thái Palestine và mới 17 tuổi đã tham gia quân đội. Con đường binh nghiệp của Scheinermann sẽ chỉ bình thường như bao người khác nếu như ông không gặp viên chỉ huy quân khu miền Nam vào năm 1949. Sau cuộc hội ngộ đó, tài năng của Scheinermann mới được phát huy hết khi ông được giao trọng trách chỉ huy đơn vị đặc nhiệm 101 năm 1953 và thay đổi hẳn tiếng xấu bất tài, vô dụng của lực lượng này.

Sau những chiến công vang dội, Scheinermann đã được Thủ tướng Ben Guriow triệu kiến. Trong cuộc tiếp xúc, ông Ben Guriow đã nói: “Này chàng trai, tên của cậu giống tên của người Nga quá, phải đổi cái tên khác cho giống người Do Thái. Thế nào, cái tên Ariel Sharon có được không?”. Và từ đó, cái tên Ariel Sharon luôn xuất hiện và mỗi lần xuất hiện là một lần tranh cãi. Ngoài ra, người đời còn biết tới những biệt hiệu khác mà người Israel, người Palestine và Arab đã đặt cho ông như “Thần chiến tranh hung bạo”, “Vua của người Do Thái”, “Ma quỷ”, “Sát nhân”, “Máy ủi”, “Diều hâu”, “Hiếu chiến”, “Cỗ máy chiến tranh”, “Chiến thuật gia”...

Có thể nói, tháng 10/1956 là mốc thời gian quan trọng trong cuộc đời binh nghiệp của ông Ariel Sharon khi được cử cùng tham gia chỉ huy liên quân Anh-Pháp-Israel trong cuộc chiến tranh với Ai Cập. Năm 1967, chỉ huy một sư đoàn tác chiến trong cuộc chiến Sinai. Tháng 12/1969, được bổ nhiệm làm Tư lệnh quân khu miền Nam Israel. Tháng 7/1973 được coi là bước ngoặt trong cuộc đời chính trị của ông Ariel Sharon - tham gia tranh cử ghế nghị sỹ. Tháng 9/1973, tham gia vào “trận tuyến liên hợp” của phái hữu trong đảng Likud; tháng 10/1973, được bổ nhiệm làm sư trưởng thiết giáp khi cuộc chiến tranh nổ ra. Tháng 12/1974, được cử làm chỉ huy tối cao của “lực lượng khẩn cấp”.

Tháng 6/1975, ông Ariel Sharon trở thành cố vấn an ninh quốc gia của Thủ tướng Rabin. Nhưng chưa đầy 1 năm sau, ông Ariel Sharon đã xin từ chức vì bất đồng quan điểm trong một số vấn đề an ninh với Thủ tướng Rabin. Tháng 6/1977, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nông nghiệp kiêm Chủ tịch Ủy ban định cư, phát triển nhà cửa. Với cương bị này, ông Ariel Sharon đã khởi xướng việc xây dựng nhiều khu nhà ở tại bờ Tây sông Jordan nhằm cắt đứt mọi mối quan hệ về lãnh thổ tại khu vực tranh chấp này.

Tháng 8/1981, được cử làm Bộ trưởng Quốc phòng. Ngay sau khi cầm quân, ông Ariel Sharon đã phát động cuộc xâm lược Lebanon (tháng 6/1982); tháng 9/1982 làm ngơ trước việc 2 trại tị nạn Sabra và Shatila của người Palestine tại Beirut bị tàn sát.

Tháng 9/1984, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Công thương. Từ tháng 6/1990 đến tháng 7/1992 được cử làm Bộ trưởng Phát triển nhà cửa và ông Ariel Sharon đã cho tiến hành xây dựng, mở rộng những khu định cư người Do Thái trên đất chiếm đóng nên nhiều cuộc tranh cãi, xung đột giữa Palestine-Israel đã liên tiếp xảy ra.

Ngày 8/7/1996, ông Ariel Sharon được bổ nhiệm làm Bộ trưởng xây dựng cơ bản Quốc gia. Từ tháng 10/1998 đến tháng 7/1999 được cử làm Ngoại trưởng. Tháng 9/1999, được bầu làm lãnh tụ đảng Likud và kể từ khi đó ông Ariel Sharon luôn phản đối cuộc đàm phán hoà bình Trung Đông.