Câu chuyện về các chương trình liên kết, tăng cường trong trường công lập tại TP Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung đã diễn ra nhiều năm qua. Những môn học như STEM, kỹ năng sống, Tin học quốc tế IC3, tiếng Anh với giáo viên bản ngữ... không còn xa lạ.
Điều khiến nhiều phụ huynh băn khoăn không hẳn là việc học thêm mà là quyền lựa chọn của gia đình. Khi các môn liên kết được xác định là tự nguyện nhưng lại xếp xen kẽ với tiết học chính khóa, hoặc không đăng ký thì học sinh phải học một buổi.
Đa số phụ huynh muốn đăng ký cho con học bán trú, vì cha mẹ đi làm cả ngày, không thể đưa đón con nhiều lần. Vì vậy, nếu không đăng ký môn liên kết, học sinh không được học bán trú hoặc phải chuyển sang lớp khác, nơi học khác, nên phụ huynh đành phải đăng ký. Điều này đặt ra câu hỏi về tính tự nguyện của chương trình nhà trường, nếu không đăng ký, học sinh bị đặt vào thế bất lợi.
Theo phản ánh tại Trường THCS Nguyễn Thị Thập (phường Tân Hưng), phụ huynh học sinh được giới thiệu các chương trình như Tin học quốc tế IC3, STEM, kỹ năng sống, tiếng Anh với người nước ngoài… nếu đăng ký thì cam kết cho con học trong thời gian dài. Chẳng hạn như học sinh lớp 6 nếu ký vào đơn đăng ký học môn liên kết thì phải học 4 năm (từ lớp 6 – lớp 9).
Đáng chú ý, trong đơn đăng ký có nội dung nếu không tham gia các chương trình nhà trường thì học sinh sẽ chuyển sang lớp một buổi, nghĩa là không được học bán trú. Một số phụ huynh vì muốn con được học bán trú, nên phải đăng ký cho con học tiếng Anh tăng cường.
Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Thị Thập cho biết, trường tổ chức lớp một buổi, lớp bán trú và lớp tiếng Anh tăng cường. Học sinh không đăng ký các chương trình nhà trường sẽ học chương trình cơ bản của Bộ GD&ĐT. Với khung chương trình của Bộ GD&ĐT thì chỉ học một buổi/ngày là đủ. Do quỹ phòng học của trường có hạn, nên nhà trường khó mở lớp bán trú dành cho tất cả các lớp học.
Câu chuyện này cũng diễn ra tại Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai (phường Thông Tây Hội). Theo Hiệu trưởng nhà trường, giáo viên đã tư vấn cho phụ huynh ngay từ đầu năm học. Nếu không học môn liên kết nào thì học sinh chỉ học đúng số tiết theo khung chương trình quy định của Bộ GD&ĐT.
Tuy nhiên, phụ huynh phản ánh nếu không đăng ký các môn liên kết, học sinh dù vẫn học 2 buổi/ngày nhưng phải về nhà giữa trưa, mỗi ngày phụ huynh phải đưa đón con 4 lần, vì nhà trường không tổ chức bán trú cho những học sinh này. Trong khi những học sinh đăng ký các môn liên kết thì được bán trú.
Chính cách tổ chức này đang đặt ra một câu hỏi lớn: Nếu một chương trình thực sự tự nguyện, tại sao quyền lựa chọn của phụ huynh lại phải đi kèm với việc thay đổi loại hình lớp học, thời gian học hoặc điều kiện bán trú?
Chị Trang có con học lớp 1 tại một trường ở TP Hồ Chí Minh cho biết, chị gần như không có lựa chọn khi các môn liên kết được đưa xếp xen kẽ vào thời khóa biểu các môn chính khóa. Nếu học sinh không đăng ký, phải chờ những bạn khác học xong mới tiếp tục học môn chính khóa tiếp theo. Với một gia đình có con nhỏ, việc để trẻ ngồi chờ trong trường không chỉ bất tiện mà còn ảnh hưởng đến tâm lý và nhịp học tập của trẻ. Cuối cùng, chị đành đăng ký cho con học môn liên kết, dù không muốn.
Một phụ huynh khác có con học THPT tại phường Linh Xuân, TP Hồ Chí Minh phản ánh, ngày 2/10, con không tham gia lớp tiếng Anh tăng cường nhưng vẫn phải đến trường ngồi chờ để học môn sau đó. Nếu tiết học đấy học sinh không đến ngồi chờ sẽ bị nhà trường đánh giá hạnh kiểm.
Những phản ánh này cho thấy vấn đề không còn đơn thuần là chuyện một gia đình có muốn bỏ tiền học thêm hay không. Đó là câu chuyện về quyền lựa chọn của phụ huynh và học sinh trong trường công lập.
Một số phụ huynh có con học tiểu học cho rằng chương trình chính khóa hiện nay vốn đã khá nặng. Học sinh phải học nhiều môn, làm bài tập, tham gia hoạt động giáo dục. Khi trẻ nghỉ học vài ngày vì ốm, việc theo kịp chương trình đã không dễ. Nếu sau giờ học chính khóa lại tiếp tục các chương trình liên kết kéo dài, áp lực càng tăng.
Không phải học sinh nào cũng có cùng nhu cầu học thêm tiếng Anh tăng cường, kỹ năng sống, STEM,… Nhiều học sinh chỉ muốn hoàn thành tốt chương trình chính khóa, có thời gian nghỉ ngơi, đọc sách, chơi thể thao hoặc tham gia các hoạt động cùng gia đình.
Nhiều phụ huynh ý kiến, chương trình tăng cường, liên kết, nếu có nhu cầu có thể lựa chọn đăng ký cho con học tại các cơ sở giáo dục được cấp phép bên ngoài nhà trường, không nên để nhà trường tổ chức liên kết với các cơ sở bên ngoài làm dịch vụ này. Tự nguyện phải đi cùng quyền từ chối thực chất, môn liên kết không thể trở thành lý do khiến học sinh mất quyền tiếp cận bán trú hoặc bị xáo trộn việc học.
