Ngày 10/10, tại Nghệ An, các chuyên gia của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, chuyên gia của Tập đoàn TH True Milk và các nhà báo theo dõi Y tế - Giáo dục đã tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Dinh dưỡng học đường và giải pháp chuẩn hóa bữa ăn học đường”.
Buổi sinh hoạt chuyên đề chọn chủ đề “chuẩn hóa bữa ăn học đường” vì đây là vấn đề nóng bỏng, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của học sinh, nhất là thời gian vừa qua, xảy ra nhiều vụ cắt xén khẩu phần ăn của học sinh, bữa ăn nghèo nàn dinh dưỡng, thậm chí có công ty còn dùng xe chuyên chở vật liệu xây dựng để chở đồ ăn đến trường học, trong khi ngoài cổng trường, thực phẩm bẩn đang bủa vây các trường học.
TS. BS Bùi Thị Mai Hương, Viện Dinh dưỡng Quốc gia đánh giá, hiện khung pháp lý hiện hành tại Việt Nam về dinh dưỡng học đường đã được thiết lập tương đối toàn diện, đồng bộ và có tính liên ngành cao. Hệ thống này cung cấp nền tảng vững chắc để chuần hóa chất lượng bữa ăn học đường và giải quyết gánh nặng kép về dinh dưỡng…
Tuy nhiên, hiện còn 3 điểm nghẽn và khoảng trống pháp lý thực thi trong công tác tổ chức bữa ăn học đường hiện nay: Thiếu tiêu chuẩn dinh dưỡng học đường mang tính bắt buộc; khoảng trống về nhân lực chuyên trách về dinh dưỡng; bất bình đẳng về hạ tầng kỹ thuật mức thu tiền ăn. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xây dựng thực đơn khoa học, cân đối khẩu phần và duy trì chất lượng bữa ăn phù hợp với nhu cầu phát triển của học sinh. Một thực trạng nữa được chuyên gia dinh dưỡng chỉ ra, đó là nguồn tài chính cho bữa ăn bán trú hiện phụ thuộc 100% vào điều kiện kinh tế của phụ huynh và sự phát triển của từng địa phương, dẫn tới nghịch lý ở vùng khá giả, định mức thu cao thì khẩu phần ăn dư thừa năng lượng, thừa protein, trong khi vùng khó khăn, khẩu phần nghèo nàn, thiếu hụt vi chất, tạo ra sự bất bình đẳng về phát triển thể chất giữa các vùng miền.
Trong nhiều trường học hiện nay, chỉ 45% trường tiểu học bán trú đạt tiêu chuẩn đa dạng thực phẩm (tối thiểu 5/8 nhóm thực phẩm cơ bản/bữa), trong đó thiếu vắng sự đa dạng từ nguồn thực vật; tỷ lệ sử dụng sữa và các chế phẩm từ sữa (nguồn canxi/vitamin D chính) trong khẩu phần chuẩn còn rất hạn chế tại trường học; bữa ăn chủ yếu tập trung vào năng lượng rỗng, thiếu tính toán tỷ lệ vi chất chuyên sâu.
Tại buổi thảo luận chuyên đề, ThS Hà Thị Phương, Quản lý dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng TH giới thiệu mô hình điểm bữa ăn học đường do Tập đoàn TH khởi xướng, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế triển khai trong năm học 2020-2021 tại 10 tỉnh, thành phố, đại diện cho 5 vùng sinh thái. Mô hình xây dựng 400 thực đơn dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của học sinh, kết hợp với nguồn nguyên liệu và văn hóa ẩm thực từng địa phương; đồng thời lồng ghép giáo dục dinh dưỡng với hoạt động thể lực phù hợp lứa tuổi.
Theo số liệu do đơn vị triển khai công bố, 95,8% số trường tham gia đánh giá mô hình đạt hiệu quả hoặc rất hiệu quả; tỷ lệ học sinh tiểu học có hiểu biết đầy đủ về bữa ăn cân đối tăng 23,6%; 92,6% phụ huynh đánh giá hoạt động truyền thông lợi ích của dinh dưỡng hợp lý, bữa ăn học đường, an toàn vệ sinh thực phẩm là hữu ích và rất hữu ích. Những kết quả này cho thấy việc kết hợp giữa thực đơn khoa học, giáo dục dinh dưỡng và vận động thể chất có thể góp phần nâng cao nhận thức, hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho học sinh.
ThS Hà Thị Phương cho rằng, bữa ăn học đường phải khoa học, cân đối, hợp lý.
ThS Hà Thị Phương cho rằng, để xây dựng thực đơn bữa ăn khoa học, cân đối, hợp lý, thực đơn được xây dựng dựa theo văn hóa ẩm thực và nguồn thực phẩm sẵn có của từng địa phương; thực đơn được định lượng cho từng món, từng bữa; tập huấn nấu thử và điều chỉnh theo phản hồi, đánh giá thực tế để phù hợp với sở thích của trẻ và đáp ứng tiêu chuẩn dinh dưỡng; hạn chế sử dụng đường và muối.
Nhiều giải pháp để chuẩn hóa bữa ăn học đường đã được các chuyên gia và các nhà báo nêu ra tại hội thảo. Trong đó có giải pháp về sự cấp thiết của việc luật hóa dinh dưỡng học đường, xây dựng khung pháp lý đồng bộ về dinh dưỡng học đường; mỗi bữa ăn học đường, trong đó có cả ly sữa, đều phải được chuẩn hóa và truy xuất nguyên liệu đầu vào); cơ chế ngân sách và xã hội hóa minh bạch (phân định rõ phần Nhà nước bảo trợ, phụ huynh đóng góp, và phần doanh nghiệp đồng hành; không để thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích, và giám sát độc lập và công khai bởi sự minh bạch là nền tảng để củng cố niềm tin xã hội, bảo đảm phụ huynh được cung cấp đầy đủ thông tin về bữa ăn, loại sữa học sinh sử dụng và mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn.
