Mặc dù kế hoạch kể trên đã được Tổng thống Barack Obama đưa ra, nhưng quốc hội vẫn phải bỏ phiếu thông qua mới có hiệu lực thi hành. Ông Barack Obama bày tỏ tin tưởng vào giải pháp này bởi vừa đảm bảo có thông tin đáp ứng nhu cầu tình báo, vừa giúp nâng cao lòng tin của công chúng. Tuy đưa ra tuyên bố kể trên, nhưng tại cuộc gặp riêng với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình hôm 24/3 tại Hà Lan, Tổng thống Barack Obama vẫn khẳng định: các chương trình do thám của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) chỉ nhằm phục vụ an ninh trong nước chứ không liên quan đến lợi ích thương mại. Trước đó (20/3), một quan chức tình báo Mỹ giấu tên cho biết, Washington thu thập thông tin tình báo của các công ty, doanh nghiệp nước ngoài nhằm bảo vệ các lợi ích an ninh quốc gia. Chương trình do thám kinh tế của Washington nhằm đánh giá độ ổn định của chính phủ Mỹ cũng như theo dõi hoạt động tài chính của các tổ chức khủng bố.
Tuyên bố hôm 27/3 của ông Barack Obama được coi là hồi kết cho những tranh cãi xung quanh cáo buộc nghe lén của NSA bởi trước đó ông chủ Nhà Trắng đã đưa ra thời hạn chót - trước 28/3, Bộ Tư pháp và cộng đồng tình báo Mỹ phải đưa ra quyết định đối với “vấn đề NSA”. Giới chuyên môn coi đây là biện pháp nhằm nhanh chóng khép lại bê bối nghe lén do Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) tiến hành thời gian qua. Bởi trước đó (25/3), Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ đã công bố dự luật chung của Hạ và Thượng viện theo hướng chấm dứt hoàn toàn hoạt động thu thập thông tin của NSA.
Theo nội dung cơ bản của dự luật kể trên, NSA phải chấm dứt do thám các cuộc gọi, thư điện tử (e-mail) cùng dữ liệu trên Internet của công dân Mỹ. Tuy nhiên, văn kiện này vẫn cho phép các cơ quan an ninh-tình báo của chính phủ Mỹ thu thập thông tin về gián điệp và các phần tử khủng bố. Điều này đồng nghĩa với việc, NSA chỉ được phép thu thập dữ liệu cụ thể vì lý do an ninh và phải có giấy phép của tòa, thời gian lưu trữ dữ liệu của cơ quan này cũng sẽ bị giảm thiểu đáng kể.
Quyết định trên được đưa ra sau khi Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ Mike Roger cho rằng (26/3), phần lớn thông tin mật do cựu nhân viên CIA Edward Snowden đánh cắp rất có thể đã nằm trong tay tình báo Nga. Theo ông Mike Roger, trong khoảng 1,4 triệu tài liệu mà Edward Snowden đánh cắp mang ra nước ngoài có tới 95% liên quan tới quân sự, cả cấp chiến thuật và chiến lược. Hạ nghị sỹ Charles Ruppersberger, thành viên Ủy ban Tình báo cũng nhất trí với cảnh báo này, thậm chí còn cho rằng, Edward Snowden đang “chịu ảnh hưởng của tình báo Nga”. Tờ The Washington Post từng khiến dư luận giật mình khi dẫn tài liệu tiết lộ của cựu nhân viên CIA Edward Snowden về 2 chương trình được biết tới dưới tên gọi MYSTIC và RETRO có thể kiểm soát toàn bộ cuộc thoại tại bất cứ quốc gia nào lọt vào “tầm ngắm” trong thời gian 1 tháng. Và với chương trình kể trên, NSA có thể thu thập và khôi phục hàng tỷ cuộc thoại tại bất cứ quốc gia nào thông qua những chương trình đặc biệt, và giới chuyên môn gọi đây là "cỗ máy thời gian" không giới hạn khả năng do thám của các cơ quan đặc biệt Mỹ.
Dư luận và giới chuyên môn đặc biệt quan tâm tới phản ứng của Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Dianne Feinstein khi bà khẳng định: các thành viên ủy ban này sẽ xem xét những văn kiện kể trên theo hướng sẵn sàng cải tổ hoạt động do thám của các cơ quan an ninh - tình báo Mỹ nói chung và NSA nói riêng trên cơ sở vừa đảm bảo an ninh quốc gia, vừa không xâm phạm các quyền riêng tư của công dân. Bởi trước đó khẩu chiến giữa Thượng viện và CIA xung quanh chủ đề “đánh cắp thông tin” từng diễn ra.
Về phần mình, khi phát biểu trên tờ Tấm gương của Đức (23/3), cựu Giám đốc NSA (giai đoạn 1999-2005) và cựu Giám đốc CIA Michael Hayden đã xin lỗi người dân Đức vì những hậu quả liên quan tới vụ nghe lén của NSA. Ông Michael Hayden cho rằng, Mỹ đã đánh giá thấp hậu quả không chỉ đối với Thủ tướng Merkel, mà cả người dân Đức; đồng thời nêu những nguyên nhân khiến cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroder rơi vào tầm ngắm của Mỹ khi đó. Cựu Giám đốc NSA còn khẳng định, việc theo dõi ông Schroder và bà Merkel không phải là quyết định do Tổng thống Mỹ đưa ra. Tuy nhiên, cựu Giám đốc NSA cũng nhấn mạnh, ông không xin lỗi vì Mỹ đã do thám một nước khác mà xin lỗi vì đã ''làm xấu đi quan hệ với một người bạn tốt”. Cách đây mấy hôm (22/3), tờ The New York Times từng dẫn lời Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Ben Rhodes cho biết: Tổng thống Barack Obama có sự phân biệt rõ ràng giữa hoạt động tình báo với mục đích an ninh quốc gia và các hoạt động tình báo mang tính chất thương mại.
| Mâu thuẫn giữa Thượng viện và CIA bùng phát sau khi CIA phát hiện trong kết quả điều tra chưa công bố của Thượng viện có nội dung báo cáo của CIA thuộc diện không được truy cập. Bà Diane Feinstein thậm chí còn chỉ trích CIA vi phạm nguyên tắc phân quyền của Hiến pháp Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Tư pháp, Thượng nghị sĩ Patrick Leahy ủng hộ tuyên bố của bà Dianne Feinstein. Theo tiết lộ của Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Dianne Feinstein, từ năm 2009, CIA và Ủy ban Tình báo Thượng viện đã nhất trí thành lập một cơ sở tại Virginia cùng một hệ thống máy tính hoạt động độc lập với mạng lưới của cơ quan tình báo, cho phép các nhà lập pháp Mỹ nghiên cứu tài liệu của CIA. Theo bà Dianne Feinstein, các nhân viên điều tra đã nghiên cứu 6,2 triệu tài liệu và phát hiện bản báo cáo nội bộ của CIA ngay trong hệ thống máy tính mà CIA đã thiết lập riêng cho ủy ban này sử dụng. |
