Chính giới Mỹ bồi thường cho người da đỏ 1 tỉ USD

Trung tuần tháng 4 vừa qua, Chính phủ Mỹ cùng đại diện của người da đỏ đã ký một thỏa thuận bồi thường thỏa đáng, chấm dứt hơn một thế kỷ tranh chấp giữa chính quyền trung ương với các sắc dân bản địa lâu đời, từng được coi là một trong những “vết nhơ đen tối” trong toàn bộ lịch sử 235 năm tồn tại của Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ.

Trong suốt 10 thập niên qua, nhiều bộ lạc da đỏ khác nhau đã khởi kiện chính quyền các tiểu bang, cũng như Chính phủ Liên bang đã sử dụng sai mục đích đất đai, tài nguyên và tiền bạc được ủy quyền, đi ngược lại những thỏa ước giao kèo mà lãnh tụ các bộ lạc đã tin tưởng giao cho chính quyền các cấp. Nhiều chính thể Hoa Kỳ kế tiếp nhau đều không đi đến quyết định dứt khoát về sự tranh chấp với các tộc người da đỏ thiểu số, khiến các vụ kiện dây dưa kéo dài làm xói mòn lòng tin về cách cư xử với sắc dân Mỹ bản địa; thậm chí có dư luận còn coi đó là một sự kỳ thị chủng tộc ngang nhiên tồn tại giữa thời buổi văn minh.

Sau sự kiện đương kim Tổng thống Barack Obama chấp bút ký ban hành một đạo luật vào tháng 12/2010, cho phép bồi thường cho người da đỏ qua thỏa thuận ngoài khuôn khổ chốn pháp đình, một hiện tượng thường thấy trong phạm vi luật pháp cho phép. Sau 15 tháng xúc tiến đàm phán, cuối cùng các đại diện của Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp Mỹ đã đạt được thỏa thuận với đại diện của các sắc dân da đỏ, đồng ý bồi thường số tiền tổng cộng lên tới 1 tỉ USD cho 41 bộ lạc từng đứng nguyên đơn trong các vụ án kiện tụng trước đây.

Sau lễ ký, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Eric Holder lên tiếng nhận định rằng, thỏa thuận vừa đạt được đã góp phần chấm dứt sự xung khắc giữa chính quyền trung ương với sắc dân Mỹ da đỏ, đáp ứng sự trông đợi mà các chính phủ trước đây chưa thực hiện được. "Họ có quyền được bồi thường thỏa đáng, do các cơ quan chủ quản trước đây đã không kiểm soát được sự vi phạm của các công ty khai thác tài nguyên dưới hình thức nhượng quyền, vi phạm thô bạo quyền sở hữu đất đai của người da đỏ do tổ tiên họ để lại - Bộ trưởng E. Holder nhấn mạnh - Thỏa thuận vừa ký đã giải quyết trung thực các bất công lịch sử liên quan đến quyền lợi của người da đỏ".

Đại diện Tư pháp và Nội vụ Hoa Kỳ ký văn bản bồi thường cùng các đại diện da đỏ tại thủ đô Washington.

Đại diện Tư pháp và Nội vụ Hoa Kỳ ký văn bản bồi thường cùng các đại diện da đỏ tại thủ đô Washington.

Các bộ lạc thiểu số da đỏ đứng tên trong thỏa thuận chủ yếu sinh sống tại vùng Viễn Tây, nơi có nhiều nguồn tài nguyên chưa khai thác như dầu mỏ, khí đốt, lâm sản… Người da đỏ cáo buộc Bộ Nội vụ Mỹ đã không làm tròn bổn phận quản lý các khu bảo tồn, khi được ủy quyền trông coi 230.000km2 đất qua những hợp đồng thuê mướn và nhượng quyền từ nhiều bộ lạc khác nhau.

Ngoài ra, bộ này còn được ủy quyền đứng tên quản lý hơn 2.500 tài khoản ủy thác của 250 bộ lạc da đỏ, có trách nhiệm lưu giữ tiền thuê đất từ các công ty khai khoáng và lâm thổ sản. Tiền bồi thường được tính trên cơ sở thuê mướn tài nguyên đất, cũng như trị giá khoáng sản cả trên và dưới mặt đất đi kèm. Do vậy những bộ lạc nào sở hữu vùng đất có dầu mỏ hay khí đốt đương nhiên sẽ nhận được khoản tiền lớn hơn. Ví như bộ lạc Osage ở tiểu bang Oklahoma tuy chỉ có 16.000 nhân khẩu, nhưng nhận được 380 triệu USD bồi thường.

Kế tiếp là bộ lạc Chipeua ở tiểu bang Minnesota với 40.000 dân nhận được 200 triệu USD, các bộ lạc sinh sống trong Khu bảo tồn Colville thuộc tiểu bang Washington có tổng cộng 10.000 nhân khẩu được bồi thường 193 triệu USD, hay bộ lạc Nez Perce ở tiểu bang Idaho với 4.000 dân được bồi thường 34 triệu USD… Tuy nhiên hiện còn khoảng 60 đơn kiện chính quyền các tiểu bang vẫn đang chờ sự can thiệp của giới tư pháp nhà nước.

Nhiều bộ lạc cho biết họ chưa có kế hoạch cụ thể sử dụng số tiền được bồi thường. Theo thông lệ chỉ có Hội đồng bộ lạc, nơi quy tụ các già làng uy tín nhất sẽ đưa ra cách giải quyết cuối cùng. Nhiều phương thức được đề xuất như chia đều trên đầu dân số qua số tiền được nhận theo định kỳ; thiết lập quỹ cho vay tín dụng không tính lãi; đầu tư vào các chương trình xã hội và cải thiện cơ sở hạ tầng, hay thực hiện các sách lược nhằm bảo vệ môi trường sinh thái…

Còn bà Heather Keane, phát ngôn viên của bộ lạc Coeur d'Alen với 2.000 nhân khẩu thuộc tiểu bang Idaho, được nhận 18 triệu USD bồi thường cho biết sẽ dùng khoản tiền này để đối phó với những thiệt hại do nạn triệt phá rừng nguyên sinh, từng xảy ra trong những năm 70 và 80 thế kỷ trước.

Khu sinh sống của các bộ lạc da đỏ luôn nằm trong danh sách những vùng nghèo khó nhất. Ví như phân nửa dân số bộ lạc Apache ở tiểu bang New Mexico sống trong cảnh thiếu đói triền miên. Trong thập niên 90, lãnh đạo bộ lạc này đã phải chấp nhận phương án cho thuê đất làm nơi chứa chất thải hạt nhân; đổi lại trong vòng 40 năm họ sẽ được trả số tiền khoảng 250 triệu USD. Theo thỏa thuận vừa ký, tộc người Apache với 4.000 dân nhận được 33 triệu USD tiền bồi thường.

Tù trưởng James Allen của bộ lạc Coeur d'Alen thay mặt nhóm đại diện người da đỏ tham gia ký kết thỏa thuận, đã hoan nghênh thái độ nghiêm túc của Chính phủ Liên bang. "Ông Barack Obama từng nêu việc giải quyết bồi thường cho dân thiểu số trong cương lĩnh tranh cử của 4 năm trước, thật đáng biểu dương là ông ấy đã giữ lời", tù trưởng J. Allen nhận xét với báo giới

T.Q.Long (theo The New York Times)

Các tin khác

Cạm bẫy sau lớp vỏ hào nhoáng

Cạm bẫy sau lớp vỏ hào nhoáng

Những hình ảnh giàu có, cuộc sống sang trọng và các mối quan hệ được dàn dựng trên mạng xã hội đang trở thành công cụ để xây dựng niềm tin giả tạo và chiếm đoạt tài sản thật.

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Sau gần 5 tháng kiên trì lần theo dấu vết trên không gian mạng, thu thập chứng cứ, giữa tháng 2/2026, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an, Công an TP Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh đã triệt phá thành công đường dây lừa đảo trên không gian mạng với quy mô lớn do Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1996 tại tỉnh Đồng Nai cầm đầu.

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

Khi những cành mai trước hiên nhà vừa kịp bung nở, mùi nhang trầm bắt đầu len nhẹ trong gió lạnh cao nguyên, mọi nhà chuẩn bị đón thời khắc giao thừa Tết Bính Ngọ 2026 thì tại Trung tâm chỉ huy của Công an tỉnh Lâm Đồng, bầu không khí lại căng như dây đàn.

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Sau thời gian áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ tiến hành theo dõi, đầu tháng 2/2026, cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Nguyễn Thanh Hiếu, sinh năm 1988, ngụ phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Từ một thầy dạy khí công, Vương Hưng Phu đã dựng lên vỏ bọc “Phật sống” để thao túng niềm tin của hàng nghìn tín đồ. Dưới vỏ bọc tu hành khổ hạnh, hắn đã thu lợi gần 200 triệu NDT, thậm chí, lạm dụng tình dục hàng trăm nữ đệ tử.

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam với nhiều khu công nghiệp, chế xuất thu hút hàng triệu người từ khắp nơi trên cả nước đến lưu trú dài hạn để làm công nhân và lao động tự do nên Đồng Nai thường được các đối tượng tội phạm chọn làm nơi tiêu thụ và trung chuyển ma túy từ khu vực biên giới Tây Nam, các tỉnh phía Bắc, miền Trung vào TP Hồ Chí Minh tiêu thụ.

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Trong nhiều năm, Đồ hộp Hạ Long được mặc định là một thương hiệu “an toàn”, tồn tại lặng lẽ nhưng bền bỉ trong hệ thống phân phối chính thống. Niềm tin ấy chỉ thực sự sụp đổ khi hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị phát hiện và vụ án bị khởi tố, phơi bày vùng tối kéo dài phía sau uy tín lâu năm.

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

Vụ việc một học sinh 17 tuổi tử vong chỉ sau 2 ngày nhập học tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đã khiến dư luận bàng hoàng, đau xót những ngày qua; đồng thời, là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về những lỗ hổng trong quản lý các trung tâm mang danh giáo dục kĩ năng sống, cai nghiện tự phát, hỗ trợ tâm lý..., đang tồn tại và hoạt động một cách mập mờ, thiếu kiểm soát tại nhiều địa phương.

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Một nhóm trộm đã lợi dụng dịp Giáng sinh vắng người để đột nhập vào ngân hàng Sparkasse ở thành phố Gelsenkirchen, miền Tây Đức, khoan một lỗ lớn xuyên bức tường bê tông dày của kho tiền, sau đó phá hơn 3.000 két sắt cỡ nhỏ bên trong để lấy đi số lượng tiền mặt, vàng và đồ trang sức có tổng trị giá hơn 30 triệu USD.

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp cùng các lực lượng Công an địa phương triệt phá thành công Chuyên án mang bí số 122xx, đánh sập đường dây ma túy cực kỳ tinh vi và nguy hiểm, hoạt động xuyên quốc gia với số lượng ma túy thu giữ lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn.

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Đá gà trực tuyến mang lại cảm giác an toàn, không cần bến bãi, người canh chừng, chỉ việc ngồi máy lạnh, nhấp chuột là ăn tiền. Loại hình trò chơi này đã manh nha từ nhiều năm nay và phát triển một cách kín đáo, luồn lách qua nhiều vỏ bọc trá hình khác nhau. Thời điểm cuối năm, luận giải chiến kê lại sôi nổi cho những cuộc sát phạt đá gà trong các sới bạc online.

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Ánh đèn trường quay, trong nhiều năm, đã làm được một việc mà không ít hệ thống kiểm định phải ghen tị: biến danh xưng “shark” thành một chiếc áo choàng quyền lực. Ở đó, uy tín được sản xuất nhanh hơn báo cáo tài chính, hình ảnh lan tỏa mạnh hơn kiểm toán độc lập, và cảm xúc được ưu tiên hơn chuẩn mực pháp lý. Khi hào quang được mặc định như một dạng bảo chứng đạo đức, niềm tin xã hội bắt đầu trôi theo ánh đèn nhiều hơn là theo con số.

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Với âm mưu chiếm đoạt toàn bộ gia sản của cha mẹ mà không chia cho những người khác là chị và em ruột, Nguyễn Tấn Thành (Cu nhỏ), sinh năm 1979, ngụ ấp Thuận Tây, xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh dựng lên màn kịch sang Campuchia kinh doanh rồi gửi tiền về nhờ mẹ mua đất, xây nhà.

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Bryan Patrick Miller đã sát hại dã man hai cô gái hồi đầu thập niên 1990 và ung dung ngoài vòng pháp luật suốt hàng chục năm. Phả hệ di truyền và DNA là chìa khóa xác định hắn là kẻ giết người.

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Dư luận đang sôi động bởi sự nổi tiếng của vợ chồng đại gia ngành thẩm mỹ sở hữu biệt phủ 4.000 m2 ở TP Hồ Chí Minh cùng dàn siêu xe trăm tỉ và loạt cơ sở thẩm mỹ viện sang chảnh trải dài trên nhiều tỉnh, thành của cả nước. Càng “nổi tiếng” hơn và được dư luận chú ý đặc biệt sau khi cục nghiệp vụ Bộ Công an phối hợp với Công an các địa phương đồng loạt kiểm tra các cơ sở thẩm mỹ viện thuộc “hệ sinh thái Mailisa”...

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Từ một mâu thuẫn nhỏ, một âm mưu gài bẫy tinh vi đã khiến một tài xế xe công nghệ vô tội suýt rơi vào vòng lao lý, khi “bỗng dưng” bị phát hiện trên xe ô tô của mình có ma túy. Vụ việc xảy ra mới đây tại TP Hồ Chí Minh là lời cảnh tỉnh về sự xảo quyệt của tội phạm hiện nay, khi các đối tượng có thể giả danh lực lượng chức năng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Đây cũng là bài học để những người hành nghề vận chuyển, đặc biệt là tài xế công nghệ, cần luôn cảnh giác và chủ động để bảo vệ bản thân…

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Thông tin diễn viên Trương Ngọc Ánh bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt hàng ngàn lượng vàng, đã khiến dư luận đặc biệt chú ý. Bởi trước đó, nữ diễn viên này được biết đến là một trong những mỹ nhân nổi tiếng, hoạt động đa lĩnh vực trong làng giải trí. Điều khó tin là ngay trước khi bị bắt, Trương Ngọc Ánh vẫn cập nhật trang cá nhân thường xuyên, khoe những hình ảnh sang chảnh, hào nhoáng và cả những hoạt động thiện nguyện ở nhiều nơi…

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Microsoft vừa phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật để triệt phá một mạng lưới lừa đảo trực tuyến chuyên cung cấp “dịch vụ thuê bao”, đánh cắp ít nhất 5.000 tài khoản Microsoft và vận hành hàng trăm tên miền giả mạo.

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Từ các buổi “khám bệnh miễn phí” ở vùng núi đến những cuộc gọi tư vấn “bác sĩ online”, hàng loạt đường dây giả danh y, bác sĩ đã bị Công an nhiều tỉnh triệt phá. Các đối tượng khoác áo blouse trắng, dựng vỏ bọc “chăm sóc sức khỏe cộng đồng” để bán thực phẩm chức năng kém chất lượng, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của hàng vạn người dân nhẹ dạ, cả tin.

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Những ngày qua, vụ  Shark Bình bị bắt đã khiến dư luận chấn động, một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mặt tối của hiện tượng các Shark. Khi ánh hào quang truyền hình, mạng xã hội và những bài nói đạo lý dạy làm giàu trở thành bình phong cho chiêu trò đánh bóng tên tuổi, trục lợi và lừa đảo, người dân cần tỉnh táo hơn bao giờ hết.