“Dựng” người vay, hồ sơ và kịch bản thẩm định
Từ khoảng cuối năm 2025, thông qua mạng xã hội, Lê Hiền Anh (sinh năm 1998, thường trú tại tỉnh Khánh Hòa) cùng các đối tượng quen biết, đã móc nối với nhau để thực hiện các phi vụ lừa đảo với phương thức, thủ đoạn tinh vi mà không nhiều người có thể lường trước được.
Bản chất của nhóm này là các đối tượng không có nhu cầu mua xe ô tô để sử dụng và ngay từ đầu không có ý định thực hiện nghĩa vụ trả nợ ngân hàng. Các đối tượng tìm người đứng tên vay mua ô tô trả góp, sau khi ngân hàng giải ngân và xe được bàn giao thì lập tức đưa xe ra bán với giá thấp hơn đáng kể so với giá trị thực tế.
Trước tiên, nhóm đối tượng này tìm người có nhu cầu mua lại “xe ngân” (cách gọi tắt của “xe ngân hàng” - xe gán nợ ngân hàng) với lời quảng cáo là giá bán rẻ do loại xe không có giấy tờ đăng ký bản gốc vì phương tiện đang là tài sản liên quan đến khoản vay tại tổ chức tín dụng; thỏa thuận trước về hãng xe, dòng xe và giá cả.
Nhiều người thấy xe giá rẻ, muốn mua, khi quyết định xuống tiền, người muốn mua xe sẽ chuyển trước số tiền khoảng 30% giá trị xe, các khoản thuế, phí lăn bánh, một phần tiền gốc và lãi ngân hàng trong 3 tháng đầu, cùng tiền hoa hồng cho những người tham gia.
Sau khi đã có người mua xe, nhóm này mới tìm người đứng tên vay mua ô tô trả góp. Đổi lại việc đứng tên hồ sơ, họ được hứa trả từ 80 đến 100 triệu đồng sau khi xe được bàn giao. Những người được thuê đứng tên thường không có công việc, không đủ điều kiện tài chính để vay ngân hàng.
Lê Hiền Anh khai nhận: “Chiếc xe đó nếu giá 1 tỷ đồng thì ngân hàng đồng ý cho vay 70% là 700 triệu, số tiền còn lại 300 triệu thì người môi giới sẽ đưa thông báo cho vay đó cho tôi chuyển đến người mua xe để họ bỏ ra 300 triệu còn lại và bán xe. Khi ngân hàng giải ngân số tiền 700 triệu đồng cho chiếc xe, thì người đứng tên xe sẽ được trả công và tôi cũng được trả công số tiền 20 triệu đồng”.
Để biến những người không đủ điều kiện thành “khách hàng đủ năng lực tài chính” trên hồ sơ, nhóm đối tượng dựng một hệ thống thông tin gian dối: tạo thông tin giả về nơi làm việc, nghề nghiệp, thu nhập; thuê hoặc mượn địa điểm kinh doanh để chụp ảnh phục vụ thẩm định; sử dụng bảng lương, hợp đồng lao động, xác nhận lương, sao kê tài khoản và các tài liệu không đúng thực tế. Hơn nữa, các đối tượng còn xây dựng sẵn kịch bản thẩm định.
Khi nhân viên ngân hàng gọi điện hoặc trực tiếp xác minh các thông tin liên quan như kể trên, người đứng tên vay được hướng dẫn phải trả lời đúng nội dung đã thống nhất trước. Tất cả nhằm tạo dựng hình ảnh một khách hàng có nhu cầu vay thật, có thu nhập ổn định và đủ khả năng thanh toán. Chính những điều này đã khiến ngân hàng tin rằng hồ sơ vay là hợp pháp, từ đó phê duyệt và giải ngân khoản vay cho đơn vị bán xe.
Một số hợp đồng, giấy tờ mà các đối tượng dùng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản của bị hại
Ngay sau khi nhận xe, người đứng tên vay không trực tiếp quản lý hoặc sử dụng phương tiện theo mục đích vay vốn mà giao xe lại cho nhóm đối tượng. Sau đó, xe được đưa đến địa điểm theo yêu cầu của người đã thỏa thuận mua từ trước và tiếp tục được mua bán, lưu thông dưới dạng “xe ngân” - từ lóng để chỉ những phương tiện đang liên quan đến khoản vay tại tổ chức tín dụng nên người mua thường không giữ giấy chứng nhận đăng ký xe bản chính. Tiền thu từ việc bán xe, sau khi trừ các khoản chi phí, được sử dụng để trả thù lao cho người đứng tên vay và chia cho các đối tượng tham gia.
Đáng chú ý, nhóm đối tượng này đã chủ động thanh toán tiền gốc và lãi ngân hàng trong 3 tháng đầu. Các đối tượng khai nhận, việc duy trì trả nợ trong thời gian đầu có thể giúp khoản vay chưa ngay lập tức phát sinh dấu hiệu bất thường. Đến khi ngân hàng chuyển hồ sơ sang quy trình xử lý, thu hồi nợ sẽ mất thêm thời gian, tạo điều kiện để chiếc xe tiếp tục được chuyển giao...
Nhận diện phương thức phạm tội mới, có tổ chức
Thời gian qua, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh đã tập trung lực lượng, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ để xác minh, điều tra, khám phá chuyên án Lê Hiền Anh cùng đồng bọn tổ chức thực hiện hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, lợi dụng chính sách cho vay mua ô tô trả góp để chiếm đoạt tiền của các tổ chức tín dụng.
Đáng nói, hoạt động phạm tội của nhóm đối tượng không diễn ra tự phát mà được chúng tính toán kỹ lưỡng, phân công thành từng công đoạn. Trong đó, Lê Hiền Anh, Nguyễn Thanh Hải (sinh năm 2003, thường trú tỉnh Tây Ninh) và Nguyễn Trần Bảo Trân (sinh năm 1992, thường trú phường Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh) có nhiệm vụ tìm người đứng tên vay.
Qua vụ án này, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân không vì khoản tiền thù lao trước mắt mà nhận đứng tên vay vốn, mua xe, mở tài khoản hoặc ký hồ sơ cho người khác sử dụng. Việc biết rõ hồ sơ có nội dung gian dối nhưng vẫn tham gia đứng tên, cung cấp thông tin không đúng sự thật có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý.
Người dân cũng cần đặc biệt thận trọng với các phương tiện được chào bán với giá thấp bất thường, không có giấy chứng nhận đăng ký xe bản chính hoặc được giới thiệu dưới các tên gọi như “xe ngân”, “xe ngân hàng”, “xe trả góp bán lại”; cần kiểm tra kỹ nguồn gốc, tình trạng pháp lý của tài sản trước khi giao dịch.
Các tổ chức tín dụng, đơn vị kinh doanh ô tô cần tăng cường biện pháp xác minh thực chất các thông tin nhằm kịp thời phát hiện những hồ sơ có dấu hiệu được tổ chức, dàn dựng để lợi dụng chính sách tín dụng, thực hiện hành vi phạm tội.
Ai tìm được người đứng tên sẽ trực tiếp hướng dẫn người này khai báo thông tin không đúng sự thật khi ngân hàng thẩm định. Nguyễn Hoàng Nam (sinh năm 1992, thường trú TP Đồng Nai) và Nguyễn Trần Bảo Trân tham gia liên hệ, thực hiện các thủ tục vay vốn. Trong đó, Trân chuẩn bị thông tin về công việc, nơi làm việc, hình ảnh chứng minh công việc và liên hệ địa điểm kinh doanh để phục vụ việc thẩm định.
Nguyễn Hoàng Nam do có hiểu biết về quy trình vay vốn, xây dựng nội dung trả lời để người đứng tên vay sử dụng khi làm việc với nhân viên ngân hàng. Riêng Lê Hiền Anh trực tiếp liên hệ với người mua, thống nhất loại xe, giá mua lại; nhận tiền, tổ chức giao xe và phân chia tiền cho những người tham gia.
Quá trình điều tra, Cơ quan công an cũng thu giữ và làm rõ một số tài liệu có dấu hiệu bị làm giả nhằm chứng minh năng lực tài chính của người vay.
Trao đổi về vụ việc, Trung tá Lê Trần Duy Chinh, điều tra viên Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, các đối tượng đã tìm địa điểm kinh doanh là tiệm rửa xe, quán cà phê... để hỏi thuê địa điểm này trong thời gian ngắn rồi chụp hình lại. Sau khi nhận được hồ sơ, nếu trường hợp nhân viên ngân hàng thắc mắc thì các đối tượng này sẽ chụp ảnh những tài sản, nhà, xe đó để nhân viên ngân hàng tin tưởng việc mua xe là có thật...
Bài đăng tìm người đứng tên tài sản trên mạng xã hội của nhóm đối tượng
Khó khăn nhất là các khoản vay ban đầu đều mang hình thức giao dịch dân sự, cơ quan điều tra phải chứng minh ngay từ đầu các đối tượng đã có ý định chiếm đoạt tiền của ngân hàng và bỏ mặc khoản nợ.
Thiếu tá Trần Thanh Hậu, Phó Đội trưởng Đội Trọng án, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP Hồ Chí Minh lý giải: Các cá nhân này đã đưa một người đại diện đứng ra vay ngân hàng và chấp nhận việc sẽ phát sinh nợ xấu với ngân hàng. Việc thỏa thuận, bàn bạc với nhau trước khi thực hiện hành vi phạm tội và có thể hiện vai trò tính toán, chuẩn bị công cụ, phương tiện - đó là những yếu tố để cấu thành hành vi phạm tội trong vụ án này.
Sau quá trình điều tra, Lê Hiền Anh cùng các đối tượng: Nguyễn Trần Bảo Trân, Nguyễn Thanh Hải, Nguyễn Hoàng Nam, Đào Thanh Sang (sinh năm 1998, thường trú tỉnh Đồng Tháp) và Lê Quốc Khánh (sinh năm 2002, thường trú tỉnh Tây Ninh) đã bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh khởi tố bị can và bắt tạm giam về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, trong đó Lê Quốc Khánh là đối tượng đứng tên hồ sơ vay mua xe.
Theo Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh, việc khám phá chuyên án này không chỉ làm rõ một vụ việc cụ thể mà còn bước đầu nhận diện phương thức phạm tội mới, có tổ chức, với nhiều công đoạn liên kết từ tìm người đứng tên vay, tạo dựng hồ sơ chứng minh tài chính, đối phó quy trình thẩm định của ngân hàng đến tổ chức tiêu thụ “xe ngân”...
