Công thức chung của những “giang hồ mạng”

Chỉ trong vòng nửa tháng, nhiều nhân vật giang hồ nổi tiếng trên mạng xã hội lần lượt bị khởi tố, bắt tạm giam hoặc bắt để điều tra như Khánh Sky, Vua Quạt, Hồ Văn Khoa, Huấn Hoa Hồng, Tế Điên Nam Định và Phú Lê, Phạm Tuấn - người từng tự nhận là “cánh tay phải” của Khá Bảnh, vợ chồng cô giáo Hương - giúp sức cho vợ chồng Phú Lê sản xuất, quảng cáo sai công dụng thuốc tăng cường sinh lý để thu lời bất chính.

Có thể thấy công thức chung của những “giang hồ mạng” vừa bị bắt là đăng tải video chửi bới, thách thức, khoe tiền, khoe quyền lực, giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực hoặc cố tình tạo ra những cuộc tranh cãi để câu view, bán hàng hay kiếm tiền từ mạng xã hội.

Như Phạm Tuấn, người tự xưng là “đàn em” của Ngô Bá Khá (tức Khá Bảnh), vừa bị bắt. Tuấn quản lý, vận hành kênh YouTube có hơn 1 triệu người đăng ký, sản xuất và đăng tải nhiều video, phim ngắn tự dàn dựng có nội dung cổ xúy bạo lực, sử dụng vũ khí thô sơ, súng đạn để giải quyết mâu thuẫn, thu về hơn 500 triệu đồng.

Hay như Huấn Hoa Hồng, các tài khoản Huấn trước khi bị bắt thu hút hàng triệu lượt người theo dõi bằng những phát ngôn, nội dung phản cảm, hoặc tạo ra tranh cãi với những cá nhân khác có ảnh hưởng trên không gian mạng.

Khi đã “nổi tiếng” trên mạng xã hội, Huấn Hoa Hồng cùng đồng phạm thông qua bán hàng online, hoạt động từ thiện, mua bán tài sản… để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật, thu lợi bất chính đặc biệt lớn.

Huấn bị cáo buộc chiếm đoạt của nhiều người hơn 3 tỷ đồng; hoạt động kinh doanh nước hoa có doanh thu hơn 300 tỷ đồng nhưng bị xác định có sai phạm về hóa đơn, kế toán.

Công thức trên cũng được vợ chồng Phú Lê triệt để áp dụng. Tận dụng mạng xã hội, Phú Lê cùng vợ đẩy mạnh hoạt động kinh doanh, thu về tới hơn 107 tỉ đồng nhưng không hạch toán đầy đủ vào sổ sách kế toán.

Giúp sức đắc lực cho vợ chồng Phú Lê là “cô giáo Hương” (Nguyễn Thị Hương 27 tuổi, trú tại phường Vĩnh Tuy, Hà Nội), Vũ Hải Long (34 tuổi, chồng Hương). Hương được biết đến qua loạt video với phong cách sexy, thổi phồng công dụng của sản phẩm Loramen do công ty Phú Lê sản xuất - được quảng cáo hỗ trợ sinh lý nam giới, qua đó thu lợi nhiều tỉ đồng.

Tại cơ quan điều tra, “cô giáo Hương” thừa nhận không biết công dụng thực tế của Loramen nhưng vẫn tham gia quảng bá, bán sản phẩm vì lợi nhuận. Hương khai thường quay video, chụp ảnh cùng Phú Lê, Huấn Hoa Hồng rồi đăng tải lên mạng xã hội để thu hút khách hàng.

Để câu like, câu view, tăng lượt tương tác để kinh doanh sản phẩm của mình, “cô giáo Hương” còn dàn dựng clip có nội dung đánh bạc, đăng tải lên mạng xã hội và đã từng bị Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Hà Nội xử phạt vi phạm hành chính.

Còn Phú Lê khai bản thân chưa sử dụng và không nắm rõ về sản phẩm, giấy tờ công bố. Phú Lê thừa nhận có những quảng cáo sai sự thật nhằm bán được nhiều hàng, dẫn đến việc một số khách hàng sử dụng sản phẩm không hài lòng.

Để thu hút người xem và phục vụ bán hàng, vợ chồng Phú Lê sử dụng nhiều hình thức trên mạng xã hội như hát, nhảy múa, làm hài, thậm chí dàn dựng cảnh cãi nhau nhằm tạo sự chú ý.

Lã Thúy Kiều, vợ Phú Lê cũng khai nhận, xuất hiện trên mạng xã hội có mục đích cụ thể, trong đó một phần nhằm xây dựng hình ảnh, thu hút sự chú ý của các nhãn hàng, phần khác để phục vụ bán hàng.

Cùng ngày vợ chồng Phú Lê bị khởi tố thì Nguyễn Văn Thùy (biệt danh Tế Điên Nam Định, sinh năm 1976, trú tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) cũng bị khởi tố bắt giam về hành vi “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”, quy định tại khoản 2 Điều 331 Bộ luật Hình sự.

Từ năm 1988 đến năm 2020, Tế Điên có 8 tiền án, tiền sự liên quan đến các hành vi như trộm cắp tài sản, cướp giật tài sản, cố ý gây thương tích, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy và tàng trữ vũ khí thô sơ.

Sau khi chấp hành xong án phạt tù và trở về địa phương, Tế Điên thường xuyên đăng tải video, livestream trên tài khoản Facebook “Tế Điên Official”, kể về thời gian chấp hành án tại các trại giam của Bộ Công an và Trại tạm giam Công an tỉnh Ninh Bình.

Trong một phiên livestream ngày 11/7/2022, Thùy kể về thời gian chấp hành án tại Trại giam Ninh Khánh với những nội dung bị cơ quan chức năng xác định là xuyên tạc, sai sự thật. Nội dung này thu hút khoảng 37.900 lượt xem và hơn 1.000 lượt bình luận.

Quá trình xác minh, Công an tỉnh Ninh Bình làm việc với các cá nhân, đơn vị liên quan để kiểm tra thông tin. Kết quả cho thấy những nội dung Nguyễn Văn Thùy lan truyền về Trại giam Ninh Khánh, Bộ Công an là bịa đặt, sai sự thật; đồng thời xúc phạm danh dự, uy tín của cán bộ quản giáo, Ban Giám thị Trại giam Ninh Khánh, gây dư luận tiêu cực và ảnh hưởng đến an ninh, trật tự trên không gian mạng.

Theo cơ quan điều tra, dù đã được giải thích, hướng dẫn thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo theo đúng quy định pháp luật, Tế Điên vẫn tiếp tục livestream, phát tán thông tin mang tính quy kết, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan nhằm thu hút sự chú ý trên mạng xã hội.

Khánh Sky, Hồ Văn Khoa và Vua Quạt cũng bị khởi tố liên quan những mâu thuẫn phát sinh trên mạng xã hội. Trong đó, một số người bị điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng và lợi dụng quyền tự do dân chủ.

Không có vùng trống pháp luật trên không gian mạng

Các vụ án cho thấy công tác quản lý không gian mạng cũng ngày càng được chú trọng. Mô hình đăng tải video bạo lực, câu view để tăng tương tác bán hàng ngày càng khó tồn tại theo cách cũ.

Đây là động thái rất cần thiết để “thanh lọc” mạng xã hội, ngăn ngừa người dùng tránh xa các nội dung độc hại, lệch chuẩn. Từ đó cho thấy một thông điệp rõ ràng của cơ quan công an: không gian mạng không phải là “vùng miễn trừ” của pháp luật; mọi hành vi lợi dụng để gây rối, phát tán thông tin sai sự thật… đều sẽ bị xử lý nghiêm.

Đã có khoảng thời gian cứ lướt Facebook, TikTok, YouTube là tràn ngập những cảnh bạo lực, đánh đấm, tục tĩu, chửi thề, khoe tiền bạc, cuộc sống xa hoa. Một đoạn livestream gây gổ, một câu nói tục, một màn “đấu khẩu” tưởng như chỉ để giải trí… lại có thể được chia sẻ với tốc độ chóng mặt. Trong khi một câu chuyện tử tế, một người tốt, việc tốt… lại rất khó để lan tỏa trên môi trường mạng. Điều đó khiến giới trẻ dần bị bào mòn suy nghĩ, nhận thức sai lệch rằng sự ngông cuồng, bạo lực trên không gian mạng là con đường kiếm tiền dễ dàng nhất và ngắn nhất dẫn tới thành công.

TS, luật sư Đặng Văn Cường, Văn phòng Luật sư Chính Pháp, cho rằng việc liên tiếp khởi tố, xử lý các nhân vật nổi tiếng trên mạng cho thấy cơ quan chức năng đang quyết liệt lập lại trật tự trên không gian mạng.

“Nổi tiếng không đồng nghĩa với đặc quyền, triệu view không phải “lá bùa” đứng ngoài pháp luật. Khi có dấu hiệu tội phạm, mọi cá nhân đều phải chịu trách nhiệm theo quy định, bất kể có bao nhiêu người theo dõi. Điều đáng lo hơn nằm ở những “giá trị ảo” mà một bộ phận nhân vật mạng tạo ra: khoe tiền, phát ngôn gây sốc, chửi bới, đấu tố, tạo thị phi để đổi lấy lượt xem. Nếu những hành vi lệch chuẩn này liên tục được cổ súy, chúng có thể vô tình trở thành hình mẫu sai lệch về thành công, đặc biệt với giới trẻ”, luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh.

Vì vậy, theo luật sư Đặng Văn Cường, “dẹp giang hồ mạng” không phải dẹp người nổi tiếng, mà là dẹp hành vi vi phạm pháp luật và ngăn những giá trị lệch chuẩn trở thành chuẩn mực trên không gian mạng. Bên cạnh xử lý nghiêm các hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cần kiểm soát nội dung độc hại, xử lý tài khoản vi phạm và tăng cường giáo dục kỹ năng số cho người trẻ. “Bởi cuối cùng, một xã hội số lành mạnh không thể lấy lượt xem làm thước đo giá trị, càng không thể để những màn thị phi, khoe của hay phát ngôn lệch chuẩn trở thành “bí quyết thành công”.