Ai sẽ hoàn tiền vé của khán giả khi show diễn bị hủy?

Tiền vé thành “vốn không bảo đảm”

Khoảng 11 giờ ngày 28/12/2025, theo cáo trạng, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt Education đã biết chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” không thể diễn ra. Thông tin được đưa lên một số nhóm nội bộ, nhân viên được yêu cầu dừng bán vé và nhiều nghệ sĩ đang chờ tổng duyệt cũng ra về. Tuy nhiên, người mua vé không được thông báo kịp thời. Tối cùng ngày, khán giả vẫn được đón vào Cung Điền kinh trong nhà Hà Nội và phải chờ đến khoảng 20 giờ 30 phút mới nhận thông báo chương trình bị hủy.

Khoảng thời gian từ lúc nhà tổ chức biết show không thể thực hiện đến khi khán giả được thông báo là một trong những chi tiết đáng chú ý của vụ án. Thông tin về khả năng cung cấp dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định tiếp tục đến địa điểm, phát sinh chi phí đi lại, lưu trú hay yêu cầu hoàn tiền. Phía sau những giờ chờ đợi ấy còn là câu hỏi lớn hơn: số tiền khán giả đã thanh toán từ nhiều tháng trước được quản lý và sử dụng như thế nào?

Công ty Ngọc Việt bắt đầu bán vé từ ngày 11/10/2025, hơn 2 tháng trước thời điểm dự kiến biểu diễn. Theo cáo trạng, doanh nghiệp đã bán 704 vé, thu hơn 3,6 tỷ đồng nhưng không tổ chức được chương trình. Giá một cặp vé cao nhất được công bố lên tới 14 triệu đồng.

Đáng chú ý, cáo trạng cho rằng một phần tiền bán vé của chương trình đã được sử dụng để thanh toán chi phí, công nợ của những chương trình trước. Việc điều chuyển dòng tiền bị cáo buộc là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp không còn đủ khả năng thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với chương trình lần này, trong đó có khoản thanh toán theo thỏa thuận với giám đốc âm nhạc Vũ Quang Trung và dàn nhạc.

Tại cơ quan điều tra, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hà khai chương trình là tâm huyết được doanh nghiệp chuẩn bị trong 6 tháng. Bị cáo thừa nhận một trong những sai lầm lớn nhất là không thực hiện đúng tiến độ thanh toán với giám đốc âm nhạc, đồng thời không đạt được thỏa thuận thanh toán 50% trước và 50% sau chương trình. Theo nội dung cáo trạng, sự đổ vỡ không chỉ phát sinh trong vài giờ trước khi mở màn mà gắn với những nghĩa vụ tài chính chưa được giải quyết đúng hạn.

Trao đổi bên lề phiên tòa ngày 11/8/2026, nhạc sĩ Vũ Quang Trung cũng cho rằng sự việc ngày 28/12 là hệ quả của một chuỗi vấn đề tồn đọng giữa đơn vị tổ chức và các bên liên quan. Theo ông, nghĩa vụ thanh toán đã bị chậm từ trước, không phải mới phát sinh trong ngày biểu diễn. Sáng hôm đó, ông còn nhận được hai văn bản của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam cùng yêu cầu của đại diện gia đình hai nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và Văn Cao về việc không sử dụng tác phẩm. Vì những vướng mắc về tác quyền và thanh toán, việc thiết lập sân khấu và tổng duyệt không thể diễn ra theo kế hoạch.

Ông Trung khẳng định quyết định tiếp tục hay dừng chương trình thuộc thẩm quyền của Ngọc Việt. Phần giám đốc âm nhạc và nghệ sĩ chỉ phụ trách chuyên môn, không có thẩm quyền pháp lý hoặc tài chính để quyết định số phận show diễn. Ông cũng bác bỏ cách nhìn cho rằng chương trình đổ vỡ vì nghệ sĩ đột ngột rút lui, bởi các nghệ sĩ đã hòa âm khoảng 30 tác phẩm và tập luyện theo bản phối từ ngày 22/12.

Theo ông Trung, một show âm nhạc dù mang tính sáng tạo vẫn phải được vận hành bằng quy trình sản xuất chặt chẽ để bảo đảm chất lượng cam kết và kiểm soát rủi ro. Đằng sau sân khấu là hàng loạt nghĩa vụ về địa điểm, âm thanh, ánh sáng, thù lao nghệ sĩ, chi phí dàn nhạc và quyền sử dụng tác phẩm. Chỉ một mắt xích quan trọng không được bảo đảm cũng có thể khiến toàn bộ chương trình ngừng lại.

Theo tài liệu công bố tại phiên tòa, chương trình dự kiến sử dụng 31 ca khúc nhưng đơn vị tổ chức bị cáo buộc chưa ký hợp đồng, chưa thanh toán tác quyền đối với 24 tác phẩm của nhạc sĩ Văn Cao, nhạc sĩ Phạm Duy và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Một số ca sĩ cho biết họ sẽ không tham gia nếu biết các nghĩa vụ này chưa hoàn tất. Điều đó cho thấy ngay cả nghệ sĩ có tên trên áp phích cũng có thể không nắm đầy đủ tình trạng pháp lý, tài chính của chương trình.

Cáo trạng xác định một phần tiền vé đã được dùng thanh toán chi phí, công nợ của các chương trình trước. Việc sử dụng tiền vé cho hoạt động khác chỉ phát sinh trách nhiệm hình sự khi có đủ căn cứ xác định hành vi đó cấu thành tội phạm.

Tuy nhiên, khi tiền vé được đưa vào tài khoản chung, khán giả gần như không thể biết khoản tiền ấy còn được dùng cho show hay đã chuyển sang mục đích khác.

Khoảng 20 bị hại có mặt tại phiên tòa ngày 11/8 cho biết, họ không chỉ muốn nhận lại tiền mà còn cần lời giải thích về nguyên nhân hủy chương trình. Khả năng thu hồi tiền vẫn phụ thuộc vào phán quyết của tòa án, quá trình thi hành án và năng lực tài chính của doanh nghiệp.

Xét về rủi ro, tiền vé bán sớm gần giống khoản vốn không có bảo đảm mà khán giả tạm ứng cho nhà tổ chức, trong khi chưa có cơ chế chung buộc doanh nghiệp tách riêng hoặc dự phòng tiền hoàn trả.

Ngày 22/12/2025, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chấp thuận tổ chức chương trình vào tối 28/12. Tuy nhiên, văn bản này không đồng nghĩa doanh nghiệp đã đủ năng lực tài chính hoặc hoàn tất nghĩa vụ với các bên. Khoảng cách giữa “được chấp thuận tổ chức” và “đủ khả năng tổ chức” khiến rủi ro cuối cùng vẫn có thể dồn về phía khán giả.

Ai chịu trách nhiệm bảo vệ tiền của người mua?

Tấm vé biểu diễn có thể đi qua nhiều trung gian, từ nhà tổ chức, nền tảng bán vé đến đơn vị thanh toán. Khi chương trình bị hủy, vấn đề đặt ra là ai phải hoàn tiền và chịu trách nhiệm bảo vệ quyền lợi khán giả?

Theo luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), trách nhiệm hoàn tiền trước hết thuộc về chủ thể cam kết cung cấp dịch vụ, thông thường là nhà tổ chức. Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào việc ai trực tiếp thu tiền, xuất vé mà phải xem xét toàn bộ giao dịch: đơn vị nào đứng tên tổ chức, tiền được chuyển cho ai, nội dung trên vé và vai trò thực tế của từng bên.

Nền tảng bán vé, tùy mô hình hoạt động và vai trò thực tế trong giao dịch, có trách nhiệm xác thực thông tin của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ; công khai quy chế hoạt động, chính sách hủy, hoàn vé và cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh của người mua. Chủ thể chịu trách nhiệm hoàn tiền cũng cần được hiển thị rõ trước khi khách hàng thanh toán. Nếu cung cấp thông tin sai lệch, che giấu thông tin quan trọng hoặc tiếp tục bán vé khi biết chương trình không thể diễn ra, đơn vị trung gian có thể phải chịu trách nhiệm tương ứng.

Không thể đẩy toàn bộ rủi ro sang nền tảng, nhưng cũng khó coi đây chỉ là “chiếc bảng điện tử” đứng ngoài hậu quả, nhất là khi nền tảng trực tiếp quảng bá, thu tiền và phát hành mã vé. Nếu toàn bộ tiền đã được chuyển cho nhà tổ chức, nền tảng không còn nguồn để chủ động hỗ trợ hoàn trả. Ngược lại, nếu một phần tiền được giữ lại đến khi sự kiện hoàn thành, người mua sẽ có thêm lớp bảo đảm.

Địa điểm biểu diễn, nghệ sĩ hay đơn vị sở hữu tác quyền không đương nhiên chịu trách nhiệm thay nhà tổ chức. Tuy nhiên, từ góc độ phòng ngừa rủi ro, cần có cơ chế trao đổi thông tin sớm khi hợp đồng địa điểm, tác quyền hoặc lực lượng chủ chốt gặp vấn đề để nhà tổ chức kịp thời cảnh báo người mua vé. Pháp luật bảo vệ quyền được cung cấp thông tin, khiếu nại, yêu cầu hoàn trả tiền và bồi thường thiệt hại khi có căn cứ, nhưng việc thực thi vẫn khó khăn nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán.

Vụ “Về đây bốn cánh chim trời” ban đầu được khởi tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, sau đó chuyển sang “Lừa dối khách hàng”. Phiên tòa ngày 11/8/2026 phải hoãn và dự kiến mở lại ngày 27/8. Trách nhiệm hình sự và nghĩa vụ bồi thường còn chờ tòa án phán quyết, nhưng vụ án đã đặt ra yêu cầu kiểm soát dòng tiền bán vé.

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn lưu ý, pháp luật hiện chưa bắt buộc nhà tổ chức phải phong tỏa hoặc tách riêng tiền vé của từng chương trình. Việc sử dụng tiền vé cho hoạt động kinh doanh khác vì vậy không đương nhiên trái pháp luật. Có phát sinh trách nhiệm pháp lý hay không phải được xem xét dựa trên mục đích sử dụng tiền, thông tin cung cấp cho khách hàng, khả năng thực hiện chương trình, nghĩa vụ hoàn trả và ý thức chủ quan của người tổ chức. Nếu biết chương trình không thể thực hiện nhưng vẫn dùng thông tin gian dối để tiếp tục bán vé, thu tiền, tính chất pháp lý của vụ việc sẽ hoàn toàn khác.

Từ vụ việc này, có thể nghiên cứu cơ chế tài khoản chuyên biệt đối với chương trình lớn, mở bán sớm; giải ngân theo tiến độ hoàn tất hợp đồng địa điểm, nghệ sĩ và tác quyền; đồng thời giữ lại một phần doanh thu hoặc yêu cầu ký quỹ, bảo lãnh để bảo đảm khả năng hoàn tiền. Điều kiện hủy, hoãn, thay đổi nghệ sĩ, đầu mối xử lý và thời hạn hoàn trả cũng phải được công khai trước khi khách hàng thanh toán.

Không phải chương trình bị hủy nào cũng bắt nguồn từ hành vi gian dối. Vấn đề nằm ở mức độ minh bạch, năng lực tài chính và cách nhà tổ chức xử lý quyền lợi khách hàng. Khán giả không thể trở thành người “góp vốn” bất đắc dĩ cho một canh bạc tài chính. Tiền vé phải được quản lý minh bạch và có cơ chế hoàn trả nếu đêm diễn không thể bắt đầu.