Châu Âu và Iran “nín thở” trông đợi phản hồi từ Mỹ

Iran và Liên minh châu Âu (EU) đang trông đợi phản hồi tích cực của Mỹ về dự thảo khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 do EU đệ trình, văn kiện được mô tả là “cơ hội duy nhất” giúp ngăn chặn “nguy cơ bùng phát một cuộc khủng hoảng hạt nhân nguy hiểm”.

Trong cuộc điện đàm với đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại Josep Borrell hôm 27/7 về nỗ lực cứu vãn thỏa thuận hạt nhân 2015, được biết đến với tên gọi chính thức là Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA), Ngoại trưởng Iran Hossein Amirabdollahian xác nhận, Tehran “hoan nghênh việc tiếp tục các nỗ lực ngoại giao và đàm phán”, đồng thời hối thúc Mỹ có cách tiếp cận tương tự. “Mỹ luôn tuyên bố họ muốn một thỏa thuận, vì vậy họ cần thể hiện cách tiếp cận đó trong thỏa thuận và trong thực tế”, ông Amirabdollahian phát biểu, Reuters dẫn lời.

Châu Âu và Iran “nín thở” trông đợi phản hồi từ Mỹ -0
Đại diện các bên tham gia một vòng đàm phán ở Vienna. Ảnh: Getty Images.

Phát ngôn của Ngoại trưởng Amirabdollahian được cho là phản hồi của Tehran với dự thảo thỏa thuận khôi phục JCPOA mà EU vừa đề xuất, trong đó EU tin rằng, các bên cần khẩn trương thông qua văn bản này để tránh “nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng hạt nhân nguy hiểm”. Dù nội dung chi tiết của dự thảo không được tiết lộ, ông Borrell khẳng định văn kiện đề cập chính xác cách thức dỡ bỏ lệnh trừng phạt chống Iran, cũng như các bước cần thiết đưa Tehran trở lại tuân thủ điều khoản nêu trong thỏa thuận hạt nhân. “Văn bản này là thỏa thuận mà tôi, với tư cách người trợ giúp các cuộc đàm phán, thấy khả thi nhất”, quan chức phụ trách đối ngoại của EU nêu rõ.

JCPOA ngày càng tiến gần nguy cơ sụp đổ. Thỏa thuận được kí năm 2015 giữa Iran và các cường quốc P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) này quy định Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân để đổi lại việc dỡ bỏ các biện pháp cấm vận quốc tế. Thế nhưng, năm 2018, Mỹ đã đơn phương rút khỏi thỏa thuận rồi tái áp đặt trừng phạt chống Iran, còn Tehran trả đũa bằng cách từ bỏ các cam kết trong JCPOA, gồm việc làm giàu uranium ở độ tinh khiết 60%, cao gấp nhiều lần mức 3,67% mà JCPOA cho phép. Cách đây hai tuần, ông Kamal Kharrazi, người đứng đầu một ban cố vấn của lãnh tụ tinh thần tối cao Iran Ali Khamenei thậm chí tuyên bố, Tehran hiện có đủ năng lực kĩ thuật để chế tạo vũ khí hạt nhân, dù họ chưa đưa ra quyết định nào như vậy.

Suốt 4 năm qua, Nga, Trung Quốc và châu Âu đã tìm nhiều cách cứu vãn JCPOA. Theo sáng kiến của EU, Mỹ và Iran đã tham gia các cuộc đàm phán gián tiếp ở Vienna (Áo) từ tháng 4/2021 nhưng đến nay chưa có thỏa thuận nào được kí kết. Reuters nói rằng Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 27/7 hứa họ đang xem xét đề xuất mà ông Borrell nêu, rồi sau đó sẽ có phản hồi chính thức tới EU. Còn ông Borrell thì thúc giục Mỹ sớm phản hồi khi quả quyết rằng, dự thảo văn kiện của EU phản ánh “quyết tâm của tất cả các bên trong đảm bảo tính bền vững” của JCPOA, “bao gồm cả cam kết của Tổng thống Joe Biden và sự đảm bảo của Mỹ”, ám chỉ tuyên bố của Nhà Trắng cách đây gần một năm về việc “đưa Mỹ trở lại tuân thủ đầy đủ JCPOA, miễn là Iran cũng làm tương tự”.

Tuy vậy, ông Borrell thừa nhận khả năng Mỹ phản ứng tích cực không cao, bởi JCPOA đang gây ra các cuộc tranh cãi chính trị ở Washington vào thời điểm cuộc bầu cử giữa kì then chốt sắp diễn ra. Dù mô tả dự thảo thỏa thuận sẽ khó giải quyết toàn bộ “mối quan tâm của Mỹ đối với Iran”, EU tin tưởng thỏa thuận 2015 đã làm tốt nhiệm vụ kiềm chế tối đa chương trình hạt nhân Iran ở thời điểm nó được kí kết, nên các bên cần thôi đưa ra thêm yêu cầu mới. “Sau 15 tháng đàm phán căng thẳng nhưng mang tính xây dựng ở Vienna, cùng vô số tương tác giữa các bên tham gia JCPOA với Mỹ, tôi cho rằng không gian cho những thỏa hiệp bổ sung giữa các bên đã cạn kiệt”, ông nói và khẳng định “các quyết định phải được đưa ra ngay bây giờ để nắm bắt cơ hội duy nhất này”, bởi sẽ “chẳng có giải pháp thay thế hoàn hảo hoặc hiệu quả nào trong tầm tay”.

Nga và Trung Quốc, hai bên còn lại tham gia kí kết JCPOA, hiện chưa bình luận gì về dự thảo thỏa thuận của EU. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tháng trước nhấn mạnh Moscow kiên định rằng, phiên bản JCPOA được kí kết năm 2015 là một thỏa thuận phù hợp, không cần bổ sung. Tuy vậy, Moscow và Bắc Kinh lâu nay thể hiện họ sẽ chấp nhận các thỏa thuận khôi phục JCPOA nếu Iran đồng ý với các điều khoản đó.

Theo đánh giá của giới quan sát, các tuyên bố của ông Borrell cho thấy dự thảo mà ông vừa đưa ra có thể sẽ là đề xuất cuối cùng của EU sau các vòng đàm phán tại Vienna. Nếu Mỹ hay bất cứ bên nào không đồng ý với văn kiện, tiến trình đàm phán cứu vãn thỏa thuận duy nhất ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân sẽ chấm dứt, từ đó làm gia tăng căng thẳng ở Trung Đông liên quan tới vấn đề hạt nhân, với những tác động lâu dài về an ninh và kinh tế. Cần lưu ý rằng, hồi giữa tháng, nhân chuyến công du Trung Đông, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Israel Yair Lapid đã kí tuyên bố chung quyết tâm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân “vì lợi ích của Israel, Mỹ và cả thế giới”, đồng thời để ngỏ khả năng sử dụng vũ lực chống Tehran trong trường hợp cần thiết.

Thiện Minh

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.